Tabari
Terug naar surah 3, ayah 25

Tafseer van De Familie van Imraan · Aal-i-Imraan · 3:25

فَكَيْفَ إِذَا جَمَعْنَٰهُمْ لِيَوْمٍۢ لَّا رَيْبَ فِيهِ وَوُفِّيَتْ كُلُّ نَفْسٍۢ مَّا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ

En wat (zal er met hen gebeuren) wanneer Wij hen bij elkaar brengen op een Dag waaraan geen twijfel is, en iedere ziel vergolden zal worden voor wat zij bedreven heeft, terwijl zij zullen niet onrechtvaardig behandeld worden?

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    Het woord over de uitleg van Zijn uitspraak: فَكَيْفَ إِذَا جَمَعْنَاهُمْ لِيَوْمٍ لا رَيْبَ فِيهِ وَوُفِّيَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَا كَسَبَتْ وَهُمْ لا يُظْلَمُونَ (3:25) ("Hoe zal het dan zijn wanneer Wij hen verzamelen voor een dag waarover geen twijfel bestaat, en aan elke ziel volledig vergoed wordt wat zij verworven heeft, terwijl hun geen onrecht wordt aangedaan?")

    Abū Jaʿfar zei: Hij — verheven is Zijn lof — bedoelt met Zijn uitspraak "Hoe zal het dan zijn wanneer Wij hen verzamelen": in welke toestand zullen deze mensen verkeren die deze uitspraak deden en die deden wat zij deden, namelijk hun afwending van het Boek van Allah, hun zelfbedrog ten opzichte van hun Heer, en hun verzinnen van leugens? En dit is van Allah, machtig en verheven, een strenge dreiging voor hen en een zware waarschuwing.

    Met Zijn uitspraak "Hoe zal het dan zijn wanneer Wij hen verzamelen", de gehele ayah, bedoelt Hij: hoe geweldig zal datgene zijn wat zij zullen ondergaan aan de bestraffing (ʿadhāb) van Allah en aan Zijn afstraffing van hen, wanneer Hij hen verzamelt voor een dag waarop aan elke handelende persoon de vergelding voor zijn daad volledig wordt uitbetaald naar de mate van zijn verdienste, zonder dat hem daarin onrecht wordt aangedaan. Want op die dag wordt niemand gestraft behalve voor wat hij misdaan heeft, en niemand wordt ter verantwoording geroepen behalve voor wat hij heeft gedaan: de weldoener wordt beloond voor zijn weldaad en de kwaaddoener voor zijn kwaad. Niemand van Zijn schepselen zal op die dag van Hem onrecht of vermindering te vrezen hebben.

    * * *

    Indien iemand zou vragen: Hoe komt het dat gezegd is "Hoe zal het dan zijn wanneer Wij hen verzamelen voor (li-) een dag waarover geen twijfel bestaat" en niet "op (fī) een dag waarover geen twijfel bestaat"?

    Dan luidt het antwoord: vanwege het verschil in betekenis tussen de "lām" op deze plaats en de betekenis van "fī" (in). Want indien op de plaats van de "lām" "fī" had gestaan, zou de betekenis van de woorden zijn geweest: hoe zal het dan zijn wanneer Wij hen verzamelen op de Dag der Opstanding, wat zal hun deel zijn aan kwelling en bestraffing? Maar die betekenis ligt niet besloten in het binnentreden van de "lām". De betekenis met de "lām" is veeleer: hoe zal het dan zijn wanneer Wij hen verzamelen voor wat geschiedt op een dag waarover geen twijfel bestaat, en voor wat op die dag zal plaatsvinden aan Allahs definitieve beslissing in het oordeel tussen Zijn schepselen — wat zal er dan voor hen zijn aan bestraffing en pijnlijke kwelling? Zo ligt er bij de "lām" in "voor een dag waarover geen twijfel bestaat" de bedoeling van een werkwoord en een impliciet bericht dat is weggelaten, terwijl de aanwijzing die het binnentreden van de "lām" bij "de dag" verschaft, daarvoor in de plaats volstaat. Dat is niet het geval bij "fī"; daarom is de "lām" verkozen en bij "de dag" geplaatst in plaats van "fī".

    * * *

    Wat betreft de uitleg van Zijn uitspraak "waarover geen twijfel bestaat": dit betekent dat er geen twijfel is over de komst ervan. Wij hebben reeds eerder met afdoende bewijzen aangetoond dat het zo is, samen met de vermelding van wie dat in zijn uitleg heeft gezegd, op een wijze die herhaling overbodig maakt.

    * * *

    Met Zijn uitspraak "en volledig vergoed wordt" bedoelt Hij: en Allah vergoedt volledig "aan elke ziel wat zij verworven heeft", dat wil zeggen: wat zij aan goed en kwaad verricht heeft; "terwijl hun geen onrecht wordt aangedaan", dat wil zeggen dat Hij de weldoener de beloning voor zijn weldaad niet onthoudt, en geen kwaaddoener bestraft voor iets anders dan zijn eigen misdaad.

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله : فَكَيْفَ إِذَا جَمَعْنَاهُمْ لِيَوْمٍ لا رَيْبَ فِيهِ وَوُفِّيَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَا كَسَبَتْ وَهُمْ لا يُظْلَمُونَ (25) قال أبو جعفر: يعني بقوله جل ثناؤه: " فكيف إذا جمعناهم "، فأيُّ حال يكون حالُ هؤلاء القوم الذين قالوا هذا القول، وفعلوا ما فعلوا من إعراضهم عن كتاب الله، واغترارهم بربهم، وافترائهم الكذب؟ وذلك من الله عز وجل وعيدٌ لهم شديد، وتهديدٌ غليظٌ. وإنما يعني بقوله: " فكيف إذا جمعناهم " الآية: فما أعظم ما يلقوْن من عقوبة الله وتنكيله بهم، إذا جمعهم ليوم يُوفَّى كلّ عامل جزاءَ عمله على قدر استحقاقه، غير مظلوم فيه، لأنه لا يعاقب فيه إلا على ما اجترم، ولا يؤاخذُ إلا بما عمل، يُجزَي المحسنُ بإحسانه، والمسيء بإساءته، لا يخاف أحدٌ من خلقه منه يومئذ ظلمًا ولا هضمًا. (15) * * * فإن قال قائل: وكيف قيل: " فكيف إذا جمعناهم ليوم لا ريب فيه "، ولم يقل: في يوم لا رَيب فيه؟ قيل: لمخالفة معنى " اللام " في هذا الموضع معنى " في". وذلك أنه لو كان مكان " اللام "" في"، لكان معنى الكلام: فكيف إذا جمعناهم في يوم القيامة، ماذا يكون لهم من العذاب والعقاب؟ وليس ذلك المعنى في دخول " اللام "، ولكن معناه مع " اللام ": فكيف إذا جمعناهم لما يحدُث في يوم لا ريب فيه، ولما يكون في ذلك اليوم من فَصْل الله القضاءَ بين خلقه، ماذا لهم حينئذ من العقاب وأليم العذاب؟ فمع " اللام " في" ليوم لا ريب فيه " نيَّة فِعْل، وخبرٌ مطلوب قد &; 6-295 &; ترك ذكره، أجزأت دلالةُ دخول " اللام " في" اليوم " عليه، منه. (16) وليس ذلك مع " في"، فلذلك اختيرت " اللام " فأدخلت في" اليوم "، دون " في". (17) * * * وأما تأويل قوله: " لا ريب فيه "، فإنه: لا شك في مجيئه. وقد دللنا على أنه كذلك بالأدلة الكافية، مع ذكر من قال ذلك في تأويله فيما مضى، بما أغنى عن إعادته. (18) * * * وعنى بقوله: " ووُفِّيت "، ووَفَّى الله =" كلُّ نفس ما كسبت "، يعني: ما عملت من خير وشر (19) =" وهم لا يظلمون "، يعني أنه لا يبخس المحسن جزاءَ إحسانه، ولا يعاقب مسيئًا بغير جرمه. --------------------------- الهوامش : (15) انظر ألفاظ هذه الآية مفسرة فيما سلف ، واطلبها في فهارس اللغة من الأجزاء الماضية. (16) في المطبوعة والمخطوطة: "قد ترك ذكره أخيرًا بدلالة دخول اللام في اليوم عليه منه" ، وهو كلام خلو من المعنى ، والظاهر أن الناسخ رأى تاء"أجزأت" متصلة بدال"دلالة" ، فجعلها ، "بدلالة" وجعل"أجزأ""أخيرًا" فذهب الكلام هدرًا ولغوًا. وسياق العبارة كما أثبتناها: "أجزأت منه دلالة دخول اللام في اليوم" فأخر"منه" على عادته في تأخير مثل ذلك في كل كلامه. (17) انظر معاني القرآن للفراء 1: 202 ، 203 ، وعبارته هناك."تقول في الكلام: جمعوا ليوم الخميس ، وكأن اللام لفعل مضمر في"الخميس" ، كأنهم جمعوا لما يكون يوم الخميس. وإذا قلت: جمعوا في يوم الخميس = لم تضمر فعلا. وقوله: جمعناهم ليوم لا ريب فيه = أي للحساب والجزاء". (18) انظر ما سلف 1: 228 ، 378 / ثم 6: 221. (19) انظر تفسير"كسب" فيما سلف 2: 273 ، 274 / 3: 101 ، 128 / 4 : 449 / 6: 131.