Tabari
Terug naar surah 3, ayah 185

Tafseer van De Familie van Imraan · Aal-i-Imraan · 3:185

كُلُّ نَفْسٍۢ ذَآئِقَةُ ٱلْمَوْتِ ۗ وَإِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ ۖ فَمَن زُحْزِحَ عَنِ ٱلنَّارِ وَأُدْخِلَ ٱلْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ ۗ وَمَا ٱلْحَيَوٰةُ ٱلدُّنْيَآ إِلَّا مَتَٰعُ ٱلْغُرُورِ

Iedere ieder zal de dood proeven, en voorwaar: pas op de Dag der Opstanding zullen jullie je beloning volledig ontvangen, en slechts degene die van de Het weggehouden wordt en het Paradijs binnengeleid wordt heeft waarlijk succes en het wereldse leven is slechts een misleidende genieting.

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    De uitleg van Zijn woord: كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ وَإِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَأُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلا مَتَاعُ الْغُرُورِ (185) (Iedere ziel zal de dood proeven, en pas op de Dag der Opstanding zullen jullie je beloningen ten volle ontvangen. Wie dan van het Vuur (al-nār) wordt weggehouden en het Paradijs (janna) wordt binnengeleid, die heeft waarlijk gezegevierd. En het wereldse leven is niets dan een bedrieglijke genieting.)

    Abū Jaʿfar zei: Hiermee bedoelt Hij, verheven is Zijn vermelding: dat de bestemming van deze leugenaars over Allah onder de Joden, die Zijn boodschapper verloochenen, wier eigenschappen Hij beschreef en over wier vermetelheid tegenover hun Heer Hij berichtte — en de bestemming van alle anderen onder Zijn schepselen, verheven is Zijn vermelding, en de terugkeer van hen allen — bij Hem ligt. Want Hij heeft de dood over hen allen onafwendbaar voorgeschreven. Zo zei Hij tot Zijn profeet ﷺ: Laat de verloochening van wie jou verloochent, o Muḥammad, onder deze Joden en anderen, je niet bedroeven, noch de lasterlijke verzinsels van wie tegen Mij verzint; want vóór jou werden reeds boodschappers verloochend die met tekenen en bewijzen kwamen tot degenen naar wie zij werden gezonden, op dezelfde wijze als waarmee jij kwam tot degenen naar wie jij werd gezonden. In hen heb jij dus een voorbeeld waaraan jij je kunt troosten. En de bestemming van wie jou verloochent en tegen Mij verzint, en van de anderen, en hun terugkeer, ligt bij Mij. Zo zal Ik aan iedere ziel onder hen de vergelding van haar daden ten volle uitkeren op de Dag der Opstanding, zoals Hij, verheven is Zijn lofprijzing, zei: "en pas op de Dag der Opstanding zullen jullie je beloningen ten volle ontvangen", dat wil zeggen: de beloningen van jullie daden — is het goed, dan goed; is het kwaad, dan kwaad. "Wie dan van het Vuur wordt weggehouden", Hij zegt: wie van het Vuur (al-nār) wordt verwijderd en ervan wordt verwijderd gehouden, "die heeft waarlijk gezegevierd", Hij zegt: die is waarlijk ontkomen en heeft zijn doel bereikt.

    Hiervan zegt men: "fāza fulān bi-ṭalibatihi, yafūzu fawzan wa-mafāzan wa-mafāzatan" (zo-en-zo heeft zijn doelwit verworven, hij zegeviert met overwinning), wanneer hij het bereikt.

    De betekenis daarvan is: wie van het Vuur wordt weggehouden en ervan wordt verwijderd en het Paradijs wordt binnengeleid, die is waarlijk ontkomen en heeft de grote eer verworven. "En het wereldse leven is niets dan een bedrieglijke genieting", Hij zegt: en de genietingen van de wereld en haar begeerten en wat zich daarin bevindt aan opsmuk en pracht "zijn niets dan een bedrieglijke genieting", Hij zegt: niets dan een genieting waarmee de begoocheling en de vergankelijke misleiding jullie laat genieten — een misleiding die geen werkelijkheid heeft bij de beproeving en geen bestendigheid bij de toets. Jullie genieten dus van datgene waarmee de begoocheling jullie uit jullie wereld laat genieten, maar daarna keert zij zich tegen jullie met rampen, tegenspoed en ellende. Hij, verheven is Zijn vermelding, zegt: Verlaat je niet op de wereld zodat jullie tot rust komen bij haar, want jullie verkeren ten aanzien van haar slechts in een begoocheling waarmee jullie genieten, en daarna zullen jullie haar na een korte tijd verlaten.

    Over de uitleg daarvan is overgeleverd hetgeen:

    8314 - al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Isḥāq heeft ons verteld, hij zei: Jarīr heeft ons verteld, op gezag van al-Aʿmash, op gezag van Bukayr ibn al-Akhnas, op gezag van ʿAbd al-Raḥmān ibn Sābiṭ, over Zijn woord: "en het wereldse leven is niets dan een bedrieglijke genieting", hij zei: Als de proviand van de herder, die de handvol dadels meeneemt, of het beetje meel, of het beetje waarop hij melk drinkt.

    Het is alsof Ibn Sābiṭ in deze uitleg uitging van de gedachte dat de betekenis van het vers is: en het wereldse leven is niets dan een geringe genieting, die degene die ervan geniet niet doet aankomen en niet volstaat voor zijn reis. Deze uitleg, ofschoon het een van de mogelijke uitlegrichtingen is, — toch is het juiste daarover hetgeen wij hebben gezegd. Want "al-ghurūr" (de begoocheling) is in de taal van de Arabieren juist de misleiding. En aangezien dat zo is, is er geen reden om het te buigen naar de betekenis van geringheid, want een ding kan gering zijn terwijl de eigenaar ervan zich niet in misleiding of begoocheling bevindt. En wat betreft hetgeen waarin men zich in begoocheling bevindt: noch het geringe noch het vele is gerechtvaardigd voor degene die zich daaromtrent in begoocheling bevindt.

    En "al-ghurūr" (met geklemde ghīn) is een verbaal naamwoord (maṣdar) van de uitspraak: "gharra-nī fulān fa-huwa yaghurru-nī ghurūran" (zo-en-zo heeft mij begoocheld, hij begoochelt mij met begoocheling), met een ḍamma op de "ghīn". Wanneer men echter de "ghīn" van "al-gharūr" met een fatḥa uitspreekt, dan is het een aanduiding van de begoochelende Satan (al-gharūr), die de zoon van Adam begoochelt totdat hij hem in ongehoorzaamheid jegens Allah doet vervallen, waardoor hij Diens bestraffing verdient.

    En reeds:

    8315 - Abū Kurayb heeft ons verteld, hij zei: ʿAbda en ʿAbd al-Raḥīm hebben ons verteld, beiden zeiden: Muḥammad ibn ʿAmr heeft ons verteld, hij zei: Abū Salama heeft ons verteld, op gezag van Abū Hurayra, hij zei: De boodschapper van Allah ﷺ zei: De plaats van een zweep in het Paradijs is beter dan de wereld en alles wat daarin is. En reciteert, indien jullie willen: "en het wereldse leven is niets dan een bedrieglijke genieting".

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله : كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ وَإِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَأُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلا مَتَاعُ الْغُرُورِ (185) قال أبو جعفر: يعني بذلك تعالى ذكره: أن مصير هؤلاء المفترين على الله من اليهود، المكذبين برسوله، الذين وصف صفتهم، وأخبر عن جراءتهم على ربهم= ومصير غيرهم من جميع خلقه تعالى ذكره، ومرجع جميعهم، إليه. لأنه قد حَتم الموت على جميعهم، فقال لنبيه صلى الله عليه وسلم: لا يحزنك تكذيبُ من كذبك، يا محمد، من هؤلاء اليهود وغيرهم، وافتراء من افترى عليَّ، فقد كُذِّب قبلك رسلٌ جاءوا من الآيات والحجج من أرسلوا إليه، بمثل الذي جئتَ من أرسلت إليه، فلك فيهم أسوة تتعزى بهم، ومصيرُ من كذَّبك وافترى عليّ وغيرهم ومرجعهم إليّ، فأوفّي كل نفس منهم جزاء عمله يوم القيامة، كما قال جل ثناؤه: " وإنما توفَّون أجوركم يوم القيامة "، يعني: أجور أعمالكم، إن خيرًا فخيرٌ، وإن شرًّا فشر=" فمن زحزح عن النار "، يقول: فمن نُحِّي عن النار وأبعد منها (19) =" فقد فاز "، يقول: فقد نجا وظفر بحاجته. * * * يقال منه: " فاز فلان بطلبته، يفوز فوزًا ومفازًا ومفازة "، إذا ظفر بها. * * * وإنما معنى ذلك: فمن نُحِّي عن النار فأبعد منها وأدخل الجنة، فقد نجا وظفر بعظيم الكرامة=" وما الحياة الدنيا إلا متاع الغرور "، يقول: وما لذّات الدنيا وشهواتها وما فيها من زينتها وزخارفها=" إلا متاع الغرور "، يقول: إلا متعة يمتعكموها الغرور والخداع المضمحلّ الذي لا حقيقة له عند الامتحان، ولا صحة له عند الاختبار. فأنتم تلتذون بما متعكم الغرور من دنياكم، ثم هو عائد عليكم بالفجائع والمصائب والمكاره. يقول تعالى ذكره: ولا تركنوا إلى الدنيا فتسكنوا إليها، فإنما أنتم منها في غرور تمتَّعون، ثم أنتم عنها بعد قليل راحلون. (20) * * * وقد روي في تأويل ذلك ما:- 8314 - حدثني به المثنى قال، حدثنا إسحاق قال، حدثنا جرير، عن الأعمش، عن بكير بن الأخنس، عن عبد الرحمن بن سابط في قوله: " وما الحياة الدنيا إلا متاع الغرور "، قال: كزاد الراعي، تزوِّده الكفّ من التمر، أو الشيء من الدقيق، أو الشيء يشرب عليه اللبن. * * * فكأن ابن سابط ذهب في تأويله هذا، إلى أن معنى الآية: وما الحياة الدنيا إلا متاعٌ قليلٌ، لا يُبلِّغ مَنْ تمتعه ولا يكفيه لسفره. وهذا التأويل، وإن كان وجهًا من وجوه التأويل، فإن الصحيح من القول فيه هو ما قلنا. لأن " الغرور " إنما هو الخداع في كلام العرب. وإذ كان ذلك كذلك، فلا وجه لصرفه إلى معنى القلة، لأن الشيء قد يكون قليلا وصاحبه منه في غير خداع ولا غرور. وأما الذي هو في غرور، فلا القليل يصح له ولا الكثير مما هو منه في غرور. * * * و " الغرور " مصدر من قول القائل: " غرني فلان فهو يغرُّني غرورًا " بضم " الغين ". وأما إذا فتحت " الغين " من " الغرور "، فهو صفة للشيطان الغَرور، الذي يغر ابن آدم حتى يدخله من معصية الله فيما يستوجب به عقوبته. * * * وقد: 8315 - حدثنا أبو كريب قال، حدثنا عبدة وعبد الرحيم قالا حدثنا &; 7-454 &; محمد بن عمرو قال، حدثنا أبو سلمة، عن أبي هريرة قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: موضع سوط في الجنة خير من الدنيا وما فيها، واقرءوا إن شئتم " وما الحياة الدنيا إلا متاع الغرور ". (21) ----------------------- الهوامش : (19) انظر تفسير"زحزح" فيما سلف 2: 375. (20) انظر تفسير: "المتاع" فيما سلف 1: 539 ، 540 / 3: 55. (21) الحديث: 8315 - عبدة: هو ابن سليمان الكلابي الكوفي. وعبد الرحيم: هو ابن سليمان المروزي الأشل. والحديث رواه أحمد في المسند: 9649 (ج2 ص438 حلبي) ، عن يحيى بن سعيد ، عن محمد ابن عمرو - بهذا الإسناد. وكذلك رواه الترمذي 4: 85 ، عن عبد بن حميد وغيره ، عن محمد بن عمرو. وقال: "هذا حديث حسن صحيح". وكذلك رواه الحاكم في المستدرك 2: 299 ، من طريق شجاع بن الوليد ، عن محمد بن عمرو. وقال: "هذا حديث على شرط مسلم ، ولم يخرجاه". ووافقه الذهبي. وذكره ابن كثير 2: 311 ، من رواية ابن أبي حاتم ، عن أبيه ، عن محمد بن عبد الله الأنصاري ، عن محمد بن عمرو. ثم قال ابن كثير: "هذا حديث ثابت في الصحيحين ، من غير هذا الوجه ، بدون هذه الزيادة [يعني ذكر الآية في الحديث]. وقد رواه بهذه الزيادة أبو حاتم بن حبان في صحيحه ، والحاكم في مستدركه ، من حديث محمد بن عمرو". وذكره السيوطي 2: 107 ، وزاد نسبته لابن أبي شيبة ، وهناد ، وعبد بن حميد. وذكره المنذري في الترغيب والترهيب 4: 277 ، من رواية الترمذي - ضمن ألفاظ للحديث بمعناه ، عند أحمد ، والبخاري ، والطبراني في الأوسط"بأسناد رواته رواة الصحيح" ، وابن حبان في صحيحه.