Tabari
Terug naar surah 3, ayah 168

Tafseer van De Familie van Imraan · Aal-i-Imraan · 3:168

ٱلَّذِينَ قَالُوا۟ لِإِخْوَٰنِهِمْ وَقَعَدُوا۟ لَوْ أَطَاعُونَا مَا قُتِلُوا۟ ۗ قُلْ فَٱدْرَءُوا۟ عَنْ أَنفُسِكُمُ ٱلْمَوْتَ إِن كُنتُمْ صَٰدِقِينَ

(Zij zijn) degenen die tegen hun broeders zeiden (terwijl) zij zaten: "Hadden zij maar naar ons geluisterd, dan waren zij niet gedood." Zeg: "Houdt de dood dan van jullie af als jullie waarachtigen zijn."

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    Het woord over de uitleg van Zijn uitspraak, machtig is Zijn lof: الَّذِينَ قَالُوا لإِخْوَانِهِمْ وَقَعَدُوا لَوْ أَطَاعُونَا مَا قُتِلُوا قُلْ فَادْرَءُوا عَنْ أَنْفُسِكُمُ الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ (168) ("Degenen die over hun broeders zeiden, terwijl zij zelf [thuis] bleven zitten: indien zij ons gehoorzaamd hadden, zouden zij niet gedood zijn. Zeg: weer dan de dood van jullie zelf af, indien jullie waarachtig zijn." (168))

    Abū Jaʿfar zei: De Verhevene bedoelt daarmee: "en opdat Allah degenen zou kennen die hypocriet handelden" - "degenen die over hun broeders zeiden, terwijl zij zelf [thuis] bleven zitten".

    * * *

    De positie van "degenen" (alladhīna) is naṣb (accusatief) als badal (vervanging) van "degenen die hypocriet handelden". En het is mogelijk dat het rafʿ (nominatief) is, als verduidelijking van wat in Zijn uitspraak "zij verborgen houden" (yaktumūna) vervat is aan vermelding van "degenen die hypocriet handelden".

    * * *

    De betekenis van het vers is dus: en opdat Allah degenen zou kennen die over hun broeders zeiden - degenen die samen met de moslims getroffen werden in hun oorlog tegen de polytheïsten bij Uḥud, op de dag van Uḥud, en die daar gedood werden, van hun stamgenoten en hun volk - "terwijl zij zelf [thuis] bleven zitten", dat wil zeggen: terwijl deze hypocrieten, die zeiden wat zij zeiden - van wat Allah, machtig en verheven, over hen heeft bericht aan hun uitspraak - bleven zitten en afzagen van de jihād samen met hun broeders en stamgenoten op de weg van Allah. "Indien zij ons gehoorzaamd hadden", dat wil zeggen: indien degenen van onze broeders en stamgenoten die bij Uḥud gedood werden ons gehoorzaamd hadden, "zouden zij niet gedood zijn", dat wil zeggen: zouden zij daar niet gedood zijn. Allah, machtig en verheven, zei tot Zijn Profeet Muḥammad ﷺ: "Zeg", o Muḥammad, tot deze hypocrieten die deze uitspraak deden, "weer dan af", dat wil zeggen: weer dan af.

    * * *

    Dit komt van de uitspraak van degene die zegt: "ik weerde de dood van zo-en-zo af" (daraʾtu ʿan fulān al-qatl), in de betekenis van: ik weerde [die] van hem af, "ik weer af" (adraʾuhu darʾan). Daartoe behoort ook de uitspraak van de dichter:

    Zij zegt, terwijl ik haar buikriem strak had aangetrokken: "Is dit voor altijd zijn gewoonte en de mijne?"

    * * *

    De Verhevene zegt: zeg tot hen: weert dan af = indien jullie, o hypocrieten, waarachtig zijn in jullie uitspraak: indien onze broeders ons gehoorzaamd hadden in het nalaten van de jihād op de weg van Allah samen met Muḥammad ﷺ en het bestrijden van Abū Sufyān en wie met hem was van de Quraysh, zouden zij daar niet door het zwaard gedood zijn, en zouden zij in leven zijn gebleven door samen met jullie [thuis] te blijven zitten en achter te blijven bij Muḥammad ﷺ en het bijwonen van de jihād tegen de vijanden van Allah aan zijn zijde = [weer dan van jullie zelf] de dood [af], want jullie zijn immers blijven zitten en niet ten strijde getrokken, en jullie zijn achtergebleven bij hun jihād, en jullie zullen onvermijdelijk sterven. Zoals:

    8199 - Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Salama heeft ons verteld, op gezag van Ibn Isḥāq: "degenen die over hun broeders zeiden", degenen die samen met jullie getroffen werden, van hun stamgenoten en hun volk = "indien zij ons gehoorzaamd hadden, zouden zij niet gedood zijn", het vers, dat wil zeggen: dat de dood onvermijdelijk is, dus indien jullie in staat zijn die van jullie zelf af te weren, doe dat dan. Dat is omdat zij slechts hypocriet handelden en de jihād op de weg van Allah nalieten uit begeerte naar het voortbestaan in deze wereld en uit vlucht voor de dood.

    * * *

    * Vermelding van wie zei: degenen die over hun broeders deze uitspraak deden, zijn degenen over wie Allah zei: وَلِيَعْلَمَ الَّذِينَ نَافَقُوا ("en opdat Hij degenen zou kennen die hypocriet handelden"):

    8200 - Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, [over] Zijn uitspraak: "degenen die over hun broeders zeiden, terwijl zij zelf bleven zitten: indien zij ons gehoorzaamd hadden, zouden zij niet gedood zijn", het vers - ons is overgeleverd dat het geopenbaard werd betreffende de vijand van Allah, ʿAbd Allāh ibn Ubayy.

    8201 - Muḥammad heeft ons verteld, hij zei: Aḥmad heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī, hij zei: zij zijn ʿAbd Allāh ibn Ubayy en zijn metgezellen.

    8202 - Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj, hij zei: het is ʿAbd Allāh ibn Ubayy, die bleef zitten en over zijn broeders die met de Profeet ﷺ uittrokken op de dag van Uḥud zei: "indien zij ons gehoorzaamd hadden, zouden zij niet gedood zijn", het vers. Ibn Jurayj zei, op gezag van Mujāhid, hij zei: Jābir ibn ʿAbd Allāh zei: het is ʿAbd Allāh ibn Ubayy ibn Salūl.

    8203 - Mij is verteld op gezag van ʿAmmār, op gezag van Ibn Abī Jaʿfar, op gezag van zijn vader, op gezag van al-Rabīʿ, [over] Zijn uitspraak: "degenen die over hun broeders zeiden, terwijl zij zelf bleven zitten", het vers, hij zei: het werd geopenbaard betreffende de vijand van Allah, ʿAbd Allāh ibn Ubayy.

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله جل ثناؤه الَّذِينَ قَالُوا لإِخْوَانِهِمْ وَقَعَدُوا لَوْ أَطَاعُونَا مَا قُتِلُوا قُلْ فَادْرَءُوا عَنْ أَنْفُسِكُمُ الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ (168) قال أبو جعفر: يعني تعالى ذكره بذلك: " وليعلم الله الذين نافقوا " =" الذين قالوا لإخوانهم وقعدوا ". * * * فموضع " الذين " نصب على الإبدال من الَّذِينَ نَافَقُوا . وقد يجوز أن يكون رفعًا على الترجمة عما في قوله: يَكْتُمُونَ من ذكر الَّذِينَ نَافَقُوا . * * * فمعنى الآية: وليعلم الله الذين قالوا لإخوانهم الذين أصيبوا مع المسلمين في حربهم المشركين بأحد يوم أحد فقتلوا هنالك من عشائرهم وقومهم =" وقعدوا "، يعني: وقعد هؤلاء المنافقون القائلون ما قالوا - مما أخبر الله عز وجل عنهم من قيلهم - عن الجهاد مع إخوانهم وعشائرهم في سبيل الله =" لو أطاعونا "، يعني: لو أطاعنا من قتل بأحد من إخواننا وعشائرنا =" ما قتلوا " يعني: ما قتلوا هنالك = قال الله عز وجل لنبيه محمد صلى الله عليه وسلم: " قل "، يا محمد، لهؤلاء القائلين هذه المقالة من المنافقين =" فادرأوا "، يعني: فادفعوا. * * * من قول القائل: " درأت عن فلان القتل "، بمعنى دفعت عنه،" أدرؤه دَرْءًا "، (14) ومنه قول الشاعر: (15) تَقُــولُ وَقَــدْ دَرَأْتُ لَهَـا وَضِينِـي أهـــذَا دِينُـــهُ أَبَــدًا وَدِينــي (16) * * * يقول تعالى ذكره: قل لهم: فادفعوا = إن كنتم، أيها المنافقون، صادقين في قيلكم: لو أطاعنا إخواننا في ترك الجهاد في سبيل الله مع محمد صلى الله عليه وسلم وقتالهم أبا سفيان ومن معه من قريشْ، ما قُتلوا هنالك بالسيف، ولكانوا أحياء بقعودهم معكم، وتخلّفهم عن محمد صلى الله عليه وسلم وشهود جهاد أعداء الله معه = [عن أنفسكم] الموت، (17) فإنكم قد قعدتم عن حربهم وقد تخلفتم عن جهادهم، وأنتم لا محالة ميتون. كما:- 8199- حدثنا ابن حميد قال، حدثنا سلمة، عن ابن إسحاق: " الذين قالوا لإخوانهم "، الذين أصيبوا معكم من عشائرهم وقومهم =" لو أطاعونا ما قتلوا " الآية، أي: أنه لا بد من الموت، فإن استطعتم أن تدفعوه عن أنفسكم فافعلوا. وذلك أنهم إنما نافقوا وتركوا الجهاد في سبيل الله، حرصًا على البقاء في الدنيا، وفرارًا من الموت. (18) * * * *ذكر من قال: الذين قالوا لإخوانهم هذا القول، هم الذين قال الله فيهم: وَلِيَعْلَمَ الَّذِينَ نَافَقُوا . 8200- حدثنا بشر قال، حدثنا يزيد قال، حدثنا سعيد، عن قتادة، قوله: " الذين قالوا لإخوانهم وقعدوا لو أطاعونا ما قتلوا " الآية، ذكر لنا أنها نـزلت في عدوّ الله عبدالله بن أبيّ. 8201- حدثنا محمد قال، حدثنا أحمد قال، حدثنا أسباط، عن السدي قال: هم عبدالله بن أبيّ وأصحابه. 8202- حدثنا القاسم قال، حدثنا الحسين قال، حدثني حجاج، عن ابن جريج قال: هو عبدالله بن أبيّ الذي قعد وقال لإخوانه الذين خرجوا مع النبي صلى الله عليه وسلم يوم أحد: " لو أطاعونا ما قتلوا "، الآية = قال ابن جريج، عن مجاهد قال، قال جابر بن عبدالله: هو عبدالله بن أبيّ ابن سلول. 8203- حدثت عن عمار، عن ابن أبي جعفر، عن أبيه، عن الربيع قوله: " الذين قالوا لإخوانهم وقعدوا " الآية، قال: نـزلت في عدوّ الله عبدالله بن أبيّ. (19) -------------------- الهوامش : (13) في المطبوعة: "بما يخفونه من ذلك" ، غير ما في المخطوطة لغير شيء!! ، إلا أن يريدوا أن يدرجوا به على ما ألفوا من الكلام!! (14) انظر تفسير"الدرء" فيما سلف 2: 222 - 228. (15) هو المثقب العبدي. (16) مضى تخريجه وشرحه فيما سلف 2:547 ، 548 ، والاستشهاد بهذا البيت لمعنى الدفع ، غريب من مثل أبي جعفر ، فراجع شرح البيت هناك. (17) السياق: "قل لهم: فادفعوا. . . عن أنفسكم الموت" ، والزيادة التي بين القوسين زيادة لا بد منها يقتضيها السياق ، وعن نص الآية ، فلذلك أثبتها. (18) الأثر: 8199- سيرة ابن هشام 3: 125 ، وهو تتمة الآثار التي آخرها: 8194. (19) عند هذا الموضع ، انتهى جزء من التقسيم القديم الذي نقلت عنه نسختنا ، وفي المخطوطة ما نصه: "يتلوهُ إِن شاء الله: القول في تأويل قوله جل ثناؤه ولا تحسبَنَّ الذينَ قتلوا في سبيلِ الله أمواتًا بل أحياءٌ عند ربهم يرزقون. والحمد لله على إحسانه ونعمته ، وصلى الله على محمد وعلى آله الطاهرين ، وسلَّمَ كثيرًا". ثم يتلوه أول الجزء ، وفيها ما نصه: " بسم الله الرحمن الرحيم ربّ يسّر يا كريم أخبرنا أبو بكر محمد بن داود قال ، أخبرنا أبو جعفر محمد بن جرير". وانظر التعليق على هذا الإسناد فيما سلف 6: 496 ، 497 / 7: 23 ، 154 ، 280 ، 281.