Tabari (1 passage)

1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

   De uitleg van Zijn woord, verheven is Zijn lof: وَلَئِنْ قُتِلْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ مُتُّمْ لَمَغْفِرَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَحْمَةٌ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ (157) ("En indien jullie op de weg van Allah gedood worden of sterven, dan is vergiffenis van Allah en barmhartigheid waarlijk beter dan wat zij bijeenvergaren.") (3:157)

   Abū Jaʿfar zei: Hij, verheven is Zijn lof, richt zich tot Zijn gelovige dienaren en zegt hun: Weest niet, o gelovigen, in twijfel erover dat alle zaken in de hand van Allah liggen, en dat aan Hem het leven schenken en het doen sterven toebehoort, zoals de hypocrieten (al-munāfiqūn) daarin twijfelden; maar spant jullie in op de weg van Allah en strijdt tegen de vijanden van Allah, met zekerheid bij jullie dat in een oorlog niemand gedood wordt en op een reis niemand sterft, behalve wie zijn vastgestelde termijn heeft bereikt en wiens dood is aangebroken. Vervolgens beloofde Hij hun voor hun jihād op Zijn weg de vergiffenis en de barmhartigheid, en deelde hun mee dat een dood op de weg van Allah en een gedood worden in de zaak van Allah beter voor hen is dan wat zij in het wereldse leven bijeenvergaren aan zijn vergankelijke goederen en zijn aangenaam levensgenot, omwille waarvan zij zich te traag tonen voor de jihād op de weg van Allah en achterblijven bij de ontmoeting met de vijand. Zoals:

   8117 — Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Salama heeft ons verteld, op gezag van Ibn Isḥāq: "En indien jullie op de weg van Allah gedood worden of sterven, dan is vergiffenis van Allah en barmhartigheid waarlijk beter dan wat zij bijeenvergaren", dat wil zeggen: de dood is onvermijdelijk, en een dood op de weg van Allah of een gedood worden is beter — als zij het maar wisten en met zekerheid inzagen — dan wat zij in het wereldse leven bijeenvergaren, omwille waarvan zij achterblijven bij de jihād, uit vrees voor de dood en het gedood worden vanwege wat zij hebben vergaard aan de bloem van het wereldse leven, en uit gebrek aan verlangen naar het Hiernamaals.

   * * *

   Abū Jaʿfar zei: Allah, machtig en verheven, zei slechts "dan is vergiffenis van Allah en barmhartigheid beter dan wat zij bijeenvergaren", en begon de uitspraak: وَلَئِنْ مُتُّمْ أَوْ قُتِلْتُمْ ("En indien jullie sterven of gedood worden") met weglating van het antwoord op "la-in" (indien), omdat in Zijn woord "dan is vergiffenis van Allah en barmhartigheid beter dan wat zij bijeenvergaren" de betekenis van een antwoord op de voorwaarde ligt; en dat is omdat het een belofte is die de vorm van een mededeling heeft aangenomen.

   * * *

   De uitleg van de uitspraak is dus: En indien jullie op de weg van Allah gedood worden of sterven, dan zal Allah jullie waarlijk vergeven en zich waarlijk over jullie ontfermen — en daarop wees Hij met Zijn woord "dan is vergiffenis van Allah en barmhartigheid beter dan wat zij bijeenvergaren", en Hij voegde, samen met de aanwijzing daarop, de mededeling toe over de voortreffelijkheid daarvan boven datgene wat zij verkiezen van het wereldse leven en wat zij daarin bijeenvergaren.

   * * *

   Sommige taalkundigen van Baṣra beweerden dat, indien gevraagd wordt: hoe kan "vergiffenis van Allah en barmhartigheid" een antwoord zijn op Zijn woord "en indien jullie op de weg van Allah gedood worden of sterven"? — de juiste benadering daarin is te zeggen dat het is alsof Hij zei: En indien jullie sterven of gedood worden, dan is dat voor jullie een barmhartigheid en vergiffenis van Allah, aangezien dat op Mijn weg geschiedde; dus zei Hij "dan is vergiffenis van Allah en barmhartigheid", Hij zegt: dat is beter dan wat jullie bijeenvergaren, dat wil zeggen: die vergiffenis en barmhartigheid zijn beter dan wat jullie bijeenvergaren.

   * * *

   De lām werd ingevoegd in Zijn woord "la-maghfiratun min Allāh" (waarlijk vergiffenis van Allah) vanwege haar invoeging in Zijn woord "wa-la-in" (en indien), zoals gezegd is: وَلَئِنْ نَصَرُوهُمْ لَيُوَلُّنَّ الأَدْبَارَ ("En indien zij hen helpen, zullen zij zeker de rug toekeren") [Soera al-Ḥashr: 12].

   * * *

   --------------- Voetnoten: (52) In de gedrukte editie staat "fa-khāṭaba", maar ik heb het juiste vastgesteld uit het handschrift. (53) In de gedrukte editie staat "wa-qatlan", maar ik heb vastgesteld wat in het handschrift staat, en dat is beter. (54) De overlevering 8117 — Sīrat Ibn Hishām 3: 123, en zij is een voltooiing van de overleveringen waarvan de laatste 8116 is. In het handschrift en de gedrukte editie stond: "vanwege wat zij vergaard hebben aan het geringe van het wereldse leven", wat een verbastering is, en het juiste is volgens Sīrat Ibn Hishām. "Zahrat al-dunyā" (de bloem van het wereldse leven): haar schoonheid, haar bekoring, haar weelderigheid, de overvloed van haar goeds en haar aangenaam levensgenot. In Sīrat Ibn Hishām staat "zahādatan fī al-ākhira", zonder wāw. (55) In de gedrukte editie en het handschrift staat "bi-ḥadhfi jazāʾi la-in", wat een duidelijke fout en verbastering van de afschrijver is: hem ontviel de bāʾ van "jawāb" zodat hij "jazāʾ" schreef. (56) In de gedrukte editie en het handschrift staat "maʿnā jawāzin li-l-jazāʾ", wat een betekenisloze verbastering is, en het juiste is wat is vastgesteld. (57) In de gedrukte editie en het handschrift staat: "fa-in [al-qawl] fīhi an yuqāla fīhi: ka-annahu qāla: wa-la-in muttum aw qutiltum [fa-dhakara lahum] raḥmatun min Allāh wa-maghfira, idhā kāna dhālika fī [al-sabīl]", en ik heb de woorden die ik door andere heb vervangen tussen haken geplaatst. Deze zin die in de gedrukte editie en het handschrift staat heeft nauwelijks enige betekenis. Het eerste woord "al-qawl" is ongetwijfeld onjuist, en het juiste is wat is vastgesteld. Wat "fa-dhakara lahum" betreft, ik vermoed dat de afschrijver de lezing van het oude handschrift waaruit hij overschreef verkeerd las en "fa-dhālika lakum" als "fa-dhakara lahum" las. En wat "al-sabīl" betreft, in het handschrift staat een lichte streep over de alif van "al-sabīl", zodat ik de voorkeur gaf aan de lezing zoals vastgesteld. En dat is de juiste betekenis, zodat deze zin met wat erop volgt is rechtgezet, en alle lof zij Allah.

   Toon originele Arabische tekst

   القول في تأويل قوله جل ثناؤه : وَلَئِنْ قُتِلْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ مُتُّمْ لَمَغْفِرَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَحْمَةٌ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ (157) قال أبو جعفر: يخاطب جل ثناؤه عباده المؤمنين، يقول لهم: (52) لا تكونوا، أيها المؤمنون، في شك من أن الأمور كلها بيد الله، وأن إليه الإحياء والإماتة، كما شك المنافقون في ذلك، ولكن جاهدوا في سبيل الله وقاتِلوا أعداء الله، على يقين منكم بأنه لا يقتل في حرب ولا يموت في سفر إلا من بلغ أجله وحانت وفاته. ثم وعدهم على جهادهم في سبيله المغفرة والرحمةَ، وأخبرهم أن موتًا في سبيل الله وقتلا في الله، (53) خير لهم مما يجمعون في الدنيا من حُطامها ورغيد عيشها الذي من أجله يتثاقلون عن الجهاد في سبيل الله، ويتأخرون عن لقاء العدو، كما:- 8117- حدثنا ابن حميد قال، حدثنا سلمة، عن ابن إسحاق: " ولئن قتلتم في سبيل الله أو متم لمغفرة من الله ورحمة خير مما يجمعون "، أي: إن الموت كائن لا بد منه، فموت في سبيل الله أو قتل، خير = لو علموا فأيقنوا = مما يجمعون في الدنيا التي لها يتأخرون عن الجهاد، تخوفًا من الموت والقتل لما جمعوا من زَهرة الدنيا، وزهادةً في الآخرة. (54) . * * * قال أبو جعفر: وإنما قال الله عز وجل: " لمغفرة من الله ورحمة خير مما يجمعون "، وابتدأ الكلام: وَلَئِنْ مُتُّمْ أَوْ قُتِلْتُمْ بحذف جواب " لئن "، (55) لأن في قوله: &; 7-338 &; " لمغفرة من الله ورحمة خير مما يجمعون " معنى جواب للجزاء، (56) وذلك أنه وَعدٌ خرج مخرج الخبر. * * * فتأويل الكلام: ولئن قتلتم في سبيل الله أو متم، ليغفرن الله لكم وليرحمنّكم = فدلّ على ذلك بقوله: " لمغفرة من الله ورحمة خير مما يجمعون "، وجمع مع الدلالة به عليه، الخبَرَ عن فضل ذلك على ما يؤثرونه من الدنيا وما يجمعون فيها. * * * وقد زعم بعض أهل العربية من أهل البصرة، أنه إن قيل: كيف يكون: " لمغفرة من الله ورحمة " جوابًا لقوله: " ولئن قتلتم في سبيل الله أو متم "؟ فإن الوجه فيه أن يقال فيه كأنه قال: ولئن متم أو قتلتم فذلك لكم رحمة من الله ومغفرة، إذ كان ذلك في سبيلي، (57) فقال: " لمغفرة من الله ورحمة " يقول: لذلك خير مما تجمعون، يعني: لتلك المغفرة والرحمة خير مما تجمعون. * * * ودخلت اللام في قوله: " لمغفرة من الله "، لدخولها في قوله: و " لئن "، كما قيل: وَلَئِنْ نَصَرُوهُمْ لَيُوَلُّنَّ الأَدْبَارَ [سورة الحشر: 12] * * * --------------- الهوامش: (52) في المطبوعة: "فخاطب" ، وأثبت صوابها من المخطوطة. (53) في المطبوعة: "وقتلا" وأثبت ما في المخطوطة ، وهو أجود. (54) الأثر: 8117- سيرة ابن هشام 3: 123 ، وهو تتمة الآثار التي آخرها: 8116. وكان في المخطوطة والمطبوعة: "لما جمعوا من زهيد الدنيا" وهو تحريف ، والصواب من سيرة ابن هشام. وزهرة الدنيا: حسنها وبهجتها وغضارتها ، وكثرة خيرها ، ورغيد عيشها. وفي سيرة ابن هشام: "زهادة في الآخرة" ، بغير واو. (55) في المطبوعة والمخطوطة"بحذف جزاء لئن" ، وهو خطأ بين وتصحيف من الناسخ ، سقطت منه باء"جواب" فكتب"جزاء". (56) في المطبوعة والمخطوطة: "معنى جواز للجزاء" ، وهو تصحيف لا معنى له ، والصواب ما أثبت. (57) في المطبوعة والمخطوطة: "فإن [القول] فيه أن يقال فيه: كأنه قال: ولئن متم أو قتلتم [فذكر لهم] رحمة من الله ومغفرة ، إذا كان ذلك في [السبيل]" ، وقد وضعت الكلمات التي استبدلت بها غيرها بين أقواس. وهذه الجملة التي في المطبوعة والمخطوطة لا يكاد يكون لها معنى. فالكلمة الأولى"القول" لا شك في خطئها ، وصوابها ما أثبت. أما "فذكر لهم" ، فإني أظن أن الناسخ قد أخطأ قراءة المخطوطة القديمة التي نقل عنها فقرأ"فذلك لكم""فذكر لهم" وأما "السبيل" ، ففي المخطوطة ضرب خفيف على ألف"السبيل" ، فرجحت قراءتها كما أثبت. وهو حق المعنى ، فاستقامت هذه الجملة مع ما بعدها ، والحمد لله.