Tafseer van De Familie van Imraan · Aal-i-Imraan · 3:15
Zeg (O Moehammad): "Zal ik jullie over (iets) beters dan dat mededelen? Voor degenen die (Allah) vrezen zijn er tuinen (de Paradijs) bij hun Heer, waar onder door de rivieren stromen, daar zijn zij eeuwig levenden en (daar zijn) reine echtgenotes en het welbehagen van Allah." En Allah is Alziende over de dienaren.
Uitleg over de woorden van Allah: قُلْ أَؤُنَبِّئُكُمْ بِخَيْرٍ مِنْ ذَلِكُمْ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَأَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ ("Zeg: Zal ik jullie berichten over iets dat beter is dan dat? Voor wie godvrezend zijn, zijn er bij hun Heer tuinen waar onderdoor de rivieren stromen, waarin zij eeuwig verblijven, en reine echtgenotes en welbehagen van Allah. En Allah is alziend over de dienaren.") (3:15)
Abū Jaʿfar zei: Hij, verheven is Zijn lof, bedoelt: Zeg, o Mohammed, tegen de mensen voor wie de liefde tot de begeerten van vrouwen en zonen en al het overige dat onze Heer, verheven is Zijn lof, heeft genoemd, schoongeschilderd is: "Zal ik jullie berichten" — dat wil zeggen: zal ik jullie meedelen en bekendmaken — "over iets dat beter is dan dat" — dat wil zeggen: over iets dat beter en voortreffelijker voor jullie is dan dat — dat wil zeggen: dan datgene waarvan de liefde tot de begeerte ervan in deze wereld voor jullie schoongeschilderd is: vrouwen, zonen, opeengehoopte schatten van goud en zilver, en de verschillende soorten bezittingen die het vergankelijke genot van deze wereld zijn.
* * *
Vervolgens verschilden de taalkundigen van mening over de plaats waar de vraagstelling in deze woorden eindigt.
Sommigen van hen zeiden: Dat eindigt bij Zijn woorden "dan dat", waarna een nieuwe mededeling begint over wat er is voor wie godvrezend zijn bij hun Heer, en er gezegd wordt: "Voor wie godvrezend zijn, zijn er bij hun Heer tuinen waar onderdoor de rivieren stromen, waarin zij eeuwig verblijven." Daarom staat "de tuinen" (jannāt) in de nominatief.
* * *
Wie deze uitspraak doet, laat in Zijn woorden "tuinen waar onderdoor de rivieren stromen" niets anders toe dan de nominatief, en dat omdat het de mededeling is van een onderwerp dat niet teruggevoerd wordt op Zijn woorden "iets dat beter is", waarbij dan de genitief erin toegestaan zou zijn. Ook al is het volgens hen de mededeling van een onderwerp, toch bevat het een verheldering van de betekenis van "het betere" waarover Allah, machtig en verheven, Zijn profeet ﷺ heeft opgedragen tegen de mensen te zeggen: zal ik jullie daarover berichten? "En de tuinen" staat volgens deze uitspraak in de nominatief vanwege de lām die in Zijn woorden "voor wie godvrezend zijn bij hun Heer" voorkomt.
* * *
Anderen onder hen zeiden iets in de geest van deze uitspraak, behalve dat zij zeiden: Als je de lām die in Zijn woorden "voor wie" (li-lladhīna) voorkomt, verbindt met "het berichten" (al-inbāʾ), dan is in "de tuinen" zowel de genitief als de nominatief toegestaan: de genitief op grond van terugvoering op "het betere", en de nominatief op grond dat Zijn woorden "voor wie godvrezend zijn" de mededeling van een onderwerp vormen, zoals wij eerder hebben uiteengezet.
* * *
Weer anderen zeiden: Nee, de vraagstelling eindigt bij Zijn woorden "bij hun Heer", waarna een nieuwe zin begint: "tuinen waar onderdoor de rivieren stromen." Zij zeiden: De uitleg van de woorden is: "Zeg: zal ik jullie berichten over iets dat beter is dan dat, voor wie godvrezend zijn bij hun Heer", en daarna is het alsof gezegd wordt: "Wat hebben zij?" of: "Wat is dat?" Waarop Hij zei: Dat is "tuinen waar onderdoor de rivieren stromen", de rest van het vers.
* * *
Abū Jaʿfar zei: De juiste van deze uitspraken is naar mijn oordeel de uitspraak van wie de vraagstelling laat eindigen bij Zijn woorden "iets dat beter is dan dat", waarbij de mededeling daarna een nieuwe mededeling is over wie de tuinen toebehoren, namelijk Zijn woorden "voor wie godvrezend zijn bij hun Heer zijn er tuinen". Zo komt dit naar buiten als een mededeling, en het is een verheldering van de betekenis van "het betere" waarover Hij zei: zal ik jullie daarover berichten? Dan heeft de zin op dat moment geen terugverwijzend voornaamwoord nodig. Abū Jaʿfar Muḥammad ibn Jarīr al-Ṭabarī zei: Wat betreft Zijn woorden "waarin zij eeuwig verblijven" (khālidīna fīhā), dat staat in de accusatief als ḥāl-bepaling (al-qaṭʿ).
* * *
De betekenis van Zijn woorden "voor wie godvrezend zijn": voor wie Allah vreesden en Hem daarom gehoorzaamden door het verrichten van Zijn verplichtingen en het vermijden van Zijn ongehoorzaamheden. "Bij hun Heer" — Hij bedoelt daarmee: zij hebben bij hun Heer tuinen waar onderdoor de rivieren stromen.
* * *
"En de tuinen" (al-jannāt) zijn de boomgaarden, en wij hebben dat reeds met bewijzen toegelicht in het voorgaande. En dat Zijn woorden "waar onderdoor de rivieren stromen" betekenen: van onder de bomen. En dat "het eeuwig verblijven" (al-khulūd) daarin het voortdurend voortbestaan daarin is. En dat "de reine echtgenotes" (al-azwāj al-muṭahhara) de vrouwen van het paradijs zijn die gereinigd zijn van elke kwelling die de vrouwen van de mensen van deze wereld treft: van menstruatie, zaad, urine, kraambloed en wat daarop lijkt aan kwelling — met datgene wat ons ontheft van het herhalen ervan op deze plaats.
* * *
En Zijn woorden "en welbehagen van Allah" (wa-riḍwānun mina-llāh) betekenen: en de tevredenheid van Allah. Het is een verbaalsubstantief van de uitdrukking van degene die zegt: "Allah was tevreden over die-en-die, en Hij is over hem tevreden met tevredenheid (riḍan)" — gebrekkig vervoegd — "en met riḍwān en ruḍwān en marḍāh." Wat betreft "al-ruḍwān" met een ḍamma op de rāʾ, dat is het dialect van Qays, en daarmee placht ʿĀṣim te reciteren.
* * *
Abū Jaʿfar zei: Allah, verheven is Zijn lof, heeft van het goede dat Hij bij Zich heeft voor wie godvrezend zijn alleen Zijn welbehagen genoemd, omdat Zijn welbehagen de hoogste rang is van de eerbewijzen aan de bewoners van het paradijs, zoals:
6751 - Ibn Bashshār heeft ons verteld, hij zei: Abū Aḥmad al-Zubayrī heeft mij verteld, hij zei: Sufyān heeft ons verteld, op gezag van Muḥammad ibn al-Munkadir, op gezag van Jābir ibn ʿAbd Allāh, die zei: Wanneer de bewoners van het paradijs het paradijs binnentreden, zegt Allah, gezegend en verheven is Hij: Ik geef jullie iets dat voortreffelijker is dan dit! Waarop zij zeggen: O onze Heer, welk ding is voortreffelijker dan dit? Hij zegt: Mijn welbehagen.
* * *
En Zijn woorden "en Allah is alziend over de dienaren" betekenen daarmee: en Allah is iemand met inzicht in wie van Zijn dienaren Hem vreest en Hem daarom ontziet en Hem gehoorzaamt, en de voorkeur geeft aan wat bij Hem is — datgene waarvan Hij heeft vermeld dat Hij het heeft bereid voor wie Hem vrezen — boven de liefde tot wat in het nabije van deze wereld voor hem schoongeschilderd is aan begeerten van vrouwen en zonen en al het overige dat Hij, verheven is Zijn vermelding, daarvan heeft opgesomd. En met inzicht in wie Hem niet vreest en Hem daarom niet ontziet, maar Hem ongehoorzaam is en de satan gehoorzaamt, en de voorkeur geeft aan wat in deze wereld voor hem schoongeschilderd is aan liefde tot de begeerte van vrouwen, zonen en bezittingen, boven wat bij Hem is aan blijvende gelukzaligheid. Hij, verheven is Zijn vermelding, is wetend over elke groep onder hen, totdat Hij hen allen bij hun terugkeer naar Hem hun vergelding geeft: de weldoener voor zijn goede daad, en de kwaaddoener voor zijn slechte daad.
