Tafseer van De Familie van Imraan · Aal-i-Imraan · 3:13
Er is waarlijk reeds vóór jullie een Teken geweest in de twee groepen (legers) die elkaar entmoetten. Het ene vocht op de Weg van Allah, en het andere was een ongelovige (groep). Zij (de ongelovigen) zagen hen (de gelovigen) met hun ogen twee maal En Allah steunt met Zijn hulp wie Hij wil. Voorwaar, daarin is zeker een lering voor de bezitters van inzicht.
De uitleg van Zijn woord: قَدْ كَانَ لَكُمْ آيَةٌ فِي فِئَتَيْنِ الْتَقَتَا فِئَةٌ تُقَاتِلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَأُخْرَى كَافِرَةٌ ("Er was voor jullie waarlijk een teken in twee scharen die elkaar troffen: een schaar streed op de weg van Allah en een andere was ongelovig").
Abū Jaʿfar zei: Hij, verheven is Zijn lof, bedoelt hiermee: zeg, o Muḥammad, tegen degenen die ongelovig zijn van de joden die zich te midden van jouw land bevinden: "er was voor jullie waarlijk een teken", dat wil zeggen: een kenteken en een aanwijzing voor de waarheid van wat ik zeg — dat jullie overwonnen zullen worden — en een lering, zoals:-
6673 - Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda: "er was voor jullie waarlijk een teken", een lering en een overdenking.
6674 - Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Isḥāq heeft ons verteld, hij zei: Ibn Abī Jaʿfar heeft ons verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van al-Rabīʿ iets dergelijks = behalve dat hij zei: en iets om over na te denken.
* * *
= "in twee scharen", dat wil zeggen: in twee groepen en twee partijen = en "al-fiʾa" is de menigte mensen = "die elkaar troffen" voor de strijd, en een van de twee scharen was de Boodschapper van Allah ﷺ en wie met hem was van degenen die de slag van Badr bijwoonden, en de andere waren de polytheïsten van de Quraysh.
= "een schaar streed op de weg van Allah", een menigte die strijdt in gehoorzaamheid aan Allah en op Zijn godsdienst, en zij zijn de Boodschapper van Allah ﷺ en zijn metgezellen = "en een andere was ongelovig", en zij zijn de polytheïsten van de Quraysh, zoals:-
6675 - Abū Kurayb heeft ons verteld, hij zei: Yūnus ibn Bukayr heeft ons verteld, op gezag van Muḥammad ibn Isḥāq, hij zei: Muḥammad ibn Abī Muḥammad, de cliënt van Zayd ibn Thābit, heeft mij verteld, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr of ʿIkrima, op gezag van Ibn ʿAbbās: "er was voor jullie waarlijk een teken in twee scharen die elkaar troffen: een schaar streed op de weg van Allah", de metgezellen van de Boodschapper van Allah ﷺ bij Badr = "en een andere was ongelovig", de schaar van de ongelovige Quraysh.
6676 - Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Salama heeft ons verteld, op gezag van Ibn Isḥāq, op gezag van Muḥammad ibn Abī Muḥammad, de cliënt van Zayd ibn Thābit, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr of ʿIkrima, op gezag van Ibn ʿAbbās iets dergelijks.
6677 - Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj, op gezag van ʿIkrima: "er was voor jullie waarlijk een teken in twee scharen die elkaar troffen: een schaar streed op de weg van Allah", Muḥammad ﷺ en zijn metgezellen = "en een andere was ongelovig", de Quraysh op de dag van Badr.
6678 - Muḥammad ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid over Zijn woord: "er was voor jullie waarlijk een teken in twee scharen", hij zei: in Muḥammad en zijn metgezellen, en de polytheïsten van de Quraysh op de dag van Badr.
6679 - Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Abū Ḥudhayfa heeft ons verteld, hij zei: Shibl heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid iets dergelijks.
6680 - Al-Ḥasan ibn Yaḥyā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons bericht, hij zei: al-Thawrī heeft ons bericht, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid over Zijn woord: "er was voor jullie waarlijk een teken in twee scharen die elkaar troffen: een schaar streed op de weg van Allah", hij zei: dat was op de dag van Badr, toen de moslims en de ongelovigen elkaar troffen.
* * *
Abū Jaʿfar zei: En "fiʾatun tuqātilu fī sabīli llāh" werd in de nominatief gesteld, terwijl daarvóór gezegd was: "in twee scharen", met de betekenis: een van die twee strijdt op de weg van Allah — als een nieuw aanvangszinsdeel (ibtidāʾ), zoals de dichter zei:
Zo was ik als iemand met twee benen: een been gezond, en een been waarin de tijd zo trof dat het verlamd raakte.
En zoals Ibn Mufarrigh zei:
Zo was ik als iemand met twee benen: een been gezond, en een been waarin een gebrek zit door de wisselvalligheden.
Wat het gezonde betreft, dat is Azd Shanūʾa, en wat het verlamde betreft, dat is Azd ʿUmān.
En zo doen de Arabieren met elke herhaling op een soortgenoot die eraan voorafging, wanneer er bij de herhaalde term een bericht is: zij brengen het de ene keer terug op de naamvalsuitgang van het eerste, en de andere keer beginnen zij het opnieuw met de nominatief, en zij plaatsen het in de accusatief — zowel bij het volledige werkwoord als bij het defectieve. En soms is dit alles in de genitief gesteld, als terugbrenging op het begin van de uitspraak, alsof men, wanneer men dit in de genitief stelt, bedoelt: zo was ik als iemand met twee benen: als iemand met een gezond been en een ziek been. Evenzo is de genitief in Zijn woord "fiʾatun" toegestaan, als terugbrenging op Zijn woord "in twee scharen die elkaar troffen", [namelijk:] in een schaar die strijdt op de weg van Allah.
En hoewel dit toegestaan is in het Arabisch, sta ik het lezen ervan niet toe, vanwege de overeenstemming van de gezaghebbende reciteurs op het tegendeel ervan. En als Zijn woord "fiʾatun" in de accusatief gekomen was, zou ook dat toegestaan zijn geweest, op grond van Zijn woord "er was voor jullie waarlijk een teken in twee scharen die elkaar troffen" — [in de zin van:] verschillend van elkaar.
* * *
De uitleg van Zijn woord: يَرَوْنَهُمْ مِثْلَيْهِمْ رَأْيَ الْعَيْنِ ("zij zagen hen als het dubbele van henzelf met het zien van het oog").
Abū Jaʿfar zei: De reciteurs verschilden in de lezing daarvan.
De reciteurs van Medina lazen het: ( تَرَوْنَهُمْ ) met de tāʾ, met de betekenis: er was voor jullie, o joden, waarlijk آيَةٌ فِي فِئَتَيْنِ الْتَقَتَا , een schaar die strijdt op de weg van Allah, en de andere ongelovig — jullie zien de polytheïsten als het dubbele van de moslims met het zien van het oog. Hij bedoelt daarmee hun vermaning; Hij zegt: er is voor jullie waarlijk een lering, o joden, in wat jullie zagen van de geringheid van het aantal moslims en de talrijkheid van het aantal polytheïsten, en de overwinning van dezen ondanks hun gering aantal op genen ondanks hun talrijke aantal.
* * *
En de meeste reciteurs van Kūfa en Baṣra en sommige Mekkanen lazen dat: ( يَرَوْنَهُمْ مِثْلَيْهِمْ ) met de yāʾ, met de betekenis: de moslims die strijden op de weg van Allah zien de ongelovige menigte als het dubbele van de moslims in aantal. De uitleg van het vers volgens hun lezing is dus: er was voor jullie, o gemeenschap der joden, waarlijk een lering en iets om over na te denken in twee scharen die elkaar troffen, een schaar die strijdt op de weg van Allah en een andere ongelovig: deze moslims zien, ondanks hun gering aantal, deze polytheïsten in hun talrijke aantal.
* * *
Indien iemand zou zeggen: "En wat is de strekking van de uitleg van de lezing van wie dat met de yāʾ leest? En welke van de twee scharen zag haar tegenpartij als het dubbele van haarzelf? Was het de moslimschaar die de polytheïstische als haar dubbele zag, of was het de polytheïstische die de moslimse zo zag, of zag een derde een van beide zo?"
Het antwoord is: De uitleggers verschilden daarover.
Sommigen van hen zeiden: de schaar die de andere als het dubbele van zichzelf zag, was de moslimschaar; zij zag het aantal van de polytheïstische schaar als het dubbele van het aantal van de moslimschaar — Allah, machtig en verheven, verkleinde hen in hun ogen totdat zij hen zagen als het dubbele van hun eigen aantal; vervolgens verkleinde Hij hen in een andere toestand, zodat zij hen zagen als gelijk aan hun eigen aantal.
Vermelding van wie dat zei:
6681 - Mūsā heeft ons verteld, hij zei: ʿAmr heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī in een bericht dat hij vermeldde, op gezag van Murra al-Hamdānī, op gezag van Ibn Masʿūd: "er was voor jullie waarlijk een teken in twee scharen die elkaar troffen, een schaar streed op de weg van Allah en een andere was ongelovig, zij zagen hen als het dubbele van henzelf met het zien van het oog", hij zei: dit was op de dag van Badr. ʿAbd Allāh ibn Masʿūd zei: wij keken naar de polytheïsten en wij zagen hen het dubbele van ons in aantal; vervolgens keken wij naar hen en wij zagen hen ons met geen enkele man meer overtreffen, en dat is Allahs woord, machtig en verheven: وَإِذْ يُرِيكُمُوهُمْ إِذِ الْتَقَيْتُمْ فِي أَعْيُنِكُمْ قَلِيلًا وَيُقَلِّلُكُمْ فِي أَعْيُنِهِمْ [Sūrat al-Anfāl: 44] ("en toen Hij hen, toen jullie elkaar troffen, in jullie ogen gering deed schijnen en jullie gering deed schijnen in hun ogen").
* * *
De betekenis van het vers volgens deze uitleg is dus: er was voor jullie, o gemeenschap der joden, waarlijk آيَةٌ فِي فِئَتَيْنِ الْتَقَتَا : een ervan moslims en de andere ongelovig, talrijk in aantal de ongelovige, gering in aantal de moslimse; de schaar die gering in aantal is ziet de in aantal talrijke als veelvouden — namelijk dat zij slechts met één veelvoud in aantal talrijker is — zodat zij hen als het dubbele van henzelf zien. Een van de twee veelvouden is daarbij het aantal dat gelijk is aan het aantal van de schaar die hen zag, en het andere veelvoud is het dubbele dat boven hun aantal uitgaat. Dit is dus een van de twee betekenissen van de verkleining waarover Allah, machtig en verheven, de gelovigen berichtte dat Hij hen in hun ogen verkleinde.
En de andere betekenis ervan is: de tweede verkleining, volgens wat Ibn Masʿūd zei, namelijk dat Hij hun het aantal van de polytheïsten toonde als gelijk aan hun eigen aantal, niet meer dan zij. Dat is dus de tweede verkleining waarover Allah, verheven is Zijn lof, zei: وَإِذْ يُرِيكُمُوهُمْ إِذِ الْتَقَيْتُمْ فِي أَعْيُنِكُمْ قَلِيلًا ("en toen Hij hen, toen jullie elkaar troffen, in jullie ogen gering deed schijnen").
* * *
En anderen onder de aanhangers van deze opvatting zeiden: degenen die de polytheïsten als het dubbele van henzelf zagen, waren de moslims. Behalve dat de moslims hen zagen zoals zij waren naar hun aantal, zonder dat zij in hun ogen werden verkleind; maar Allah ondersteunde hen met Zijn hulp. Zij zeiden: en daarom zei Allah, machtig en verheven, tegen de joden: er was voor jullie in hen waarlijk een lering — Hij boezemt hun daarmee vrees in dat hun door dezen hetzelfde overkomt als wat door hun handen de mensen van Badr overkwam.
Vermelding van wie dat zei:
6682 - Muḥammad ibn Saʿd heeft ons verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, hij zei: mijn oom heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van Ibn ʿAbbās: قَدْ كَانَ لَكُمْ آيَةٌ فِي فِئَتَيْنِ الْتَقَتَا فِئَةٌ تُقَاتِلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَأُخْرَى كَافِرَةٌ , dit werd geopenbaard inzake de verlichting op de dag van Badr; want de gelovigen waren op die dag driehonderddertien man, en de polytheïsten waren het dubbele van hen, en Allah, machtig en verheven, openbaarde: "er was voor jullie waarlijk een teken in twee scharen die elkaar troffen, een schaar streed op de weg van Allah en een andere was ongelovig, zij zagen hen als het dubbele van henzelf met het zien van het oog", en de polytheïsten waren zeshonderdzesentwintig, en Allah ondersteunde de gelovigen. Dat was dus wat de verlichting voor de gelovigen betrof.
* * *
Abū Jaʿfar zei: Deze overlevering is in strijd met wat de berichten elkaar versterkend hebben overgeleverd over het aantal polytheïsten op de dag van Badr. Want de mensen verschilden over hun aantal slechts op twee wijzen.
Sommigen van hen zeiden: hun aantal was duizend = en sommigen van hen zeiden: tussen de negenhonderd en de duizend.
Vermelding van wie zei: "hun aantal was duizend":
6683 - Hārūn ibn Isḥāq al-Hamdānī heeft mij verteld, hij zei: Muṣʿab ibn al-Miqdām heeft ons verteld, hij zei: Isrāʾīl heeft ons verteld, hij zei: Abū Isḥāq heeft ons verteld, op gezag van Ḥāritha, op gezag van ʿAlī, hij zei: de Boodschapper van Allah ﷺ trok op naar Badr, en wij waren de polytheïsten daarheen vóór, en wij troffen daar twee mannen aan: een van hen een man van de Quraysh en een cliënt van ʿUqba ibn Abī Muʿayṭ. De Qurayshiet ontkwam, maar de cliënt van ʿUqba grepen wij, en wij begonnen te zeggen: hoeveel zijn de lieden? En hij zei: zij zijn, bij Allah, talrijk, hevig is hun strijdvermogen! En zo gauw hij dat zei sloegen de moslims hem, totdat zij hem bij de Boodschapper van Allah ﷺ brachten. Deze zei tegen hem: hoeveel zijn de lieden? Hij zei: zij zijn, bij Allah, talrijk, hevig is hun strijdvermogen! De Profeet ﷺ deed zijn best om hem te laten zeggen hoeveel zij waren, maar hij weigerde. Toen vroeg de Boodschapper van Allah ﷺ hem: hoeveel kamelen slachten zij? Hij zei: tien elke dag. De Boodschapper van Allah ﷺ zei: de lieden zijn duizend.
6684 - Abū Saʿīd ibn Yūshaʿ al-Baghdādī heeft mij verteld, hij zei: Isḥāq ibn Manṣūr heeft ons verteld, op gezag van Isrāʾīl, op gezag van Abū Isḥāq, op gezag van Abū ʿUbayda, op gezag van ʿAbd Allāh, hij zei: wij namen op de dag van Badr een man van hen — namelijk van de polytheïsten — gevangen, en wij zeiden: hoeveel waren jullie? Hij zei: duizend.
* * *
Vermelding van wie zei: "hun aantal was tussen de negenhonderd en de duizend":
6685 - Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Salama heeft ons verteld, hij zei: Ibn Isḥāq zei: Yazīd ibn Rūmān heeft mij verteld, op gezag van ʿUrwa ibn al-Zubayr, hij zei: de Profeet ﷺ zond een aantal van zijn metgezellen naar het water van Badr om voor hem het bericht in te winnen. Zij grepen een waterhaler van de Quraysh: daaronder Aslam, de slaaf van Banū l-Ḥajjāj, en ʿArīḍ Abū Yasār, de slaaf van Banū l-ʿĀṣ. Zij brachten beiden bij de Boodschapper van Allah ﷺ, en de Boodschapper van Allah ﷺ zei tegen hen beiden: hoeveel zijn de lieden? Zij zeiden: talrijk! Hij zei: wat is hun aantal? Zij zeiden: wij weten het niet! Hij zei: hoeveel slachten zij elke dag? Zij zeiden: de ene dag negen, en de andere dag tien. De Boodschapper van Allah ﷺ zei: de lieden zijn tussen de negenhonderd en de duizend.
6686 - Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, zijn woord: "er was voor jullie waarlijk een teken in twee scharen die elkaar troffen, een schaar streed op de weg van Allah en een andere was ongelovig, zij zagen hen als het dubbele van henzelf met het zien van het oog", dat was op de dag van Badr; de polytheïsten waren duizend of daaromtrent, en de metgezellen van de Boodschapper van Allah ﷺ waren driehonderd en enige tien man.
6687 - Al-Ḥasan ibn Yaḥyā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons bericht, hij zei: Maʿmar heeft ons bericht, op gezag van Qatāda over Zijn woord: قَدْ كَانَ لَكُمْ آيَةٌ فِي فِئَتَيْنِ الْتَقَتَا فِئَةٌ tot Zijn woord "met het zien van het oog", hij zei: zij waren het dubbele van hen; zij doodden zeventig van hen en namen zeventig gevangen, op de dag van Badr.
6688 - Al-Muthannā heeft ons verteld, hij zei: Isḥāq heeft ons verteld, hij zei: Ibn Abī Jaʿfar heeft ons verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van al-Rabīʿ over Zijn woord: "er was voor jullie waarlijk een teken in twee scharen die elkaar troffen, een schaar streed op de weg van Allah en een andere was ongelovig, zij zagen hen als het dubbele van henzelf met het zien van het oog", hij zei: dat was op de dag van Badr, en de polytheïsten waren negenhonderdvijftig, en de metgezellen van Muḥammad ﷺ waren driehonderddertien.
6689 - Al-Qāsim heeft mij verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, hij zei: Ibn Jurayj zei: de metgezellen van de Boodschapper van Allah ﷺ waren driehonderd en enige tien, en de polytheïsten tussen de negenhonderd en de duizend.
* * *
Abū Jaʿfar zei: Al dezen die wij hebben vermeld spreken de uitspraak tegen die wij van Ibn ʿAbbās hebben overgeleverd over het aantal polytheïsten op de dag van Badr. En aangezien wat degenen wier uitspraak wij hebben weergegeven — onder wie genoemd wordt dat hun aantal de negenhonderd te boven ging — [juist] is, is de eerste uitleg die wij hebben gegeven, op grond van de overlevering die wij van Ibn Masʿūd hebben overgeleverd, het meest geschikt voor de uitleg van het vers.
* * *
En anderen zeiden: het aantal van de polytheïsten ging de negenhonderd te boven, maar de moslims zagen hun aantal anders dan zij in werkelijkheid naar aantal waren. En zij zeiden: Allah toonde de moslims het aantal van de polytheïsten gering, als een teken voor de moslims. Zij zeiden: Allah, machtig en verheven, bedoelde met Zijn woord "zij zagen hen als het dubbele van henzelf" alleen de aangesprokenen in Zijn woord: قَدْ كَانَ لَكُمْ آيَةٌ فِي فِئَتَيْنِ ("er was voor jullie waarlijk een teken in twee scharen"). Zij zeiden: en dat zijn de joden, behalve dat Hij van de aanspreking overging naar het bericht over de afwezige derde persoon, omdat het een gebod was van Allah, verheven is Zijn lof, aan Zijn profeet ﷺ om dat tegen hen te zeggen; daarom was het passend dat Hij de ene keer aansprak en de andere keer over hen berichtte op de wijze van het bericht, zoals Hij zei: حَتَّى إِذَا كُنْتُمْ فِي الْفُلْكِ وَجَرَيْنَ بِهِمْ بِرِيحٍ طَيِّبَةٍ [Sūrat Yūnus: 22] ("totdat, wanneer jullie in de schepen zijn en zij met hen voortvaren bij een goede wind").
En zij zeiden: indien iemand tegen ons zou zeggen: hoe is dan gezegd "zij zagen hen als het dubbele van henzelf met het zien van het oog", terwijl jullie weten dat de polytheïsten op die dag drie keer het aantal van de moslims waren?
Wij zeggen tegen hen: zoals de spreker zegt, terwijl hij een slaaf bezit: "ik heb het dubbele daarvan nodig" — dan heb je hem en zijns gelijke nodig — vervolgens zegt hij: "ik heb tweemaal het zijne nodig", dan is dat een bericht over zijn behoefte aan zijns gelijke en aan tweemaal die gelijke. En zoals de man zegt: "ik heb duizend en ik heb het dubbele daarvan nodig", dan heeft hij er drie nodig. Want toen hij beoogde dat de "duizend" begrepen wordt onder de betekenis van het "veelvoud", werd het "veelvoud" twee, en de twee drie. Hij — namelijk al-Farrāʾ — zei: en hetzelfde geldt in de uitdrukking: "ik toon jullie als jullie zelf", alsof hij zei: ik toon jullie als jullie dubbel = "en ik toon jullie als tweemaal jullie zelf", dat wil zeggen: ik toon jullie als tweemaal jullie dubbel. Zij zeiden: dit dus naar de betekenis van drie keer hun aantal.
* * *
En anderen zeiden: nee, de betekenis daarvan is: dat Allah de ongelovige schaar het aantal van de moslimschaar toonde als het dubbele van hun aantal.
En ook dit is in strijd met wat de uiterlijke betekenis van de openbaring aanwijst. Want Allah, verheven is Zijn lof, zei in Zijn Boek: وَإِذْ يُرِيكُمُوهُمْ إِذِ الْتَقَيْتُمْ فِي أَعْيُنِكُمْ قَلِيلًا وَيُقَلِّلُكُمْ فِي أَعْيُنِهِمْ [Sūrat al-Anfāl: 44] ("en toen Hij hen, toen jullie elkaar troffen, in jullie ogen gering deed schijnen en jullie gering deed schijnen in hun ogen"), zo berichtte Hij dat van elk van beide groepen het aantal werd verkleind in de aanblik van de andere.
* * *
Abū Jaʿfar zei: En anderen lazen dat: ( تُرَوْنَهُمْ ) met een ḍamma op de tāʾ, met de betekenis: Allah toont hen jullie als het dubbele van henzelf.
* * *
Abū Jaʿfar zei: En de meest geschikte van deze lezingen om juist te zijn is de lezing van wie "yarawnahum" met de yāʾ leest, met de betekenis: en een andere ongelovig, [die] de moslims zien als het dubbele van henzelf — dat wil zeggen: het dubbele van het aantal van de moslims, vanwege Allahs verkleining van hen in hun ogen in één toestand, zodat hun schatting van hen zo was; vervolgens verkleinde Hij hen in hun ogen ten opzichte van de eerste verkleining, zodat zij hen schatten als gelijk aan het aantal van de moslims; vervolgens een derde verkleining, zodat zij hen schatten als minder dan het aantal van de moslims, zoals:-
6690 - Abū Saʿīd al-Baghdādī heeft mij verteld, hij zei: Isḥāq ibn Manṣūr heeft ons verteld, op gezag van Isrāʾīl, op gezag van Abū Isḥāq, op gezag van Abū ʿUbayda, op gezag van ʿAbd Allāh, hij zei: waarlijk, zij werden in onze ogen verkleind op de dag van Badr, totdat ik tegen een man naast mij zei: zou jij hen op zeventig schatten? Hij zei: ik schat hen op honderd. Hij zei: vervolgens namen wij een man van hen gevangen en wij zeiden: hoeveel waren jullie? Hij zei: duizend.
* * *
En er is van Qatāda overgeleverd dat hij placht te zeggen: als het "tarawnahum" geweest was, zou het "mithlaykum" ("als het dubbele van jullie zelf") geweest zijn.
6691 - Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: ʿAbd al-Raḥmān ibn Abī Ḥammād heeft mij verteld, op gezag van Ibn al-Mubārak, op gezag van Maʿmar, op gezag van Qatāda dat.
* * *
Abū Jaʿfar zei: In de twee berichten die wij van ʿAbd Allāh ibn Masʿūd hebben overgeleverd is duidelijk uiteengezet hoe de schatting van de moslims op die dag van het aantal van de polytheïsten verschilde op de verschillende tijdstippen. Zo berichtte Allah, machtig en verheven, de joden — over wat er was van het verschil in de toestanden van hun aantal bij de moslims — zoals het bij hen [verscheen], terwijl de joden de omvang van het aantal van beide scharen kenden — als een mededeling van Hem aan hen dat Hij de gelovigen ondersteunt met Zijn hulp, opdat zij zich niet zouden laten misleiden door hun aantal en hun strijdvermogen, en opdat zij zich ervoor zouden hoeden dat Hij hun door de handen van de gelovigen dezelfde bestraffing zou doen overkomen als die welke door hun handen de polytheïsten van de Quraysh bij Badr overkwam.
* * *
Wat betreft Zijn woord "raʾya l-ʿayn", dat is het maṣdar van "raʾaytuhu"; men zegt: "raʾaytuhu raʾyan wa-ruʾyatan", en "ik zag in de slaap een goede ruʾyā", [waarbij ruʾyā] niet doorbuigt. Men zegt: "hij is van mij raʾya l-ʿayn en riʾāʾa l-ʿayn", met de accusatief en de nominatief, waarmee bedoeld wordt: waar mijn blik op hem valt, en het is daarvan [namelijk] van "al-raʾy" een gelijke. En "de lieden zijn riʾāʾun" wanneer zij zitten waar zij elkaar [kunnen] zien.
* * *
De betekenis daarvan is dus: zij zien hen — waar hun blikken hen bereiken en hun ogen hen zien — als het dubbele van henzelf.
* * *
De uitleg van Zijn woord: وَاللَّهُ يُؤَيِّدُ بِنَصْرِهِ مَنْ يَشَاءُ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَعِبْرَةً لِأُولِي الْأَبْصَارِ (13) ("en Allah ondersteunt met Zijn hulp wie Hij wil; voorwaar, daarin is waarlijk een lering voor de mensen van inzicht").
Abū Jaʿfar zei: Hij bedoelt met Zijn woord, verheven is Zijn lof: "en Allah ondersteunt (yuʾayyidu)", [dat is:] Hij versterkt = "met Zijn hulp wie Hij wil".
* * *
= [Dit is] van de uitspraak van de spreker: "ik heb die-en-die met dat-en-dat ondersteund (ayyadtu)", wanneer men hem heeft versterkt en geholpen, "fa-anā uʾayyiduhu taʾyīdan". En de driewortelige vorm (faʿaltu) ervan is: "idtuhu fa-anā aʾīduhu aydan", en daarvan is het woord van Allah, machtig en verheven: وَاذْكُرْ عَبْدَنَا دَاوُدَ ذَا الْأَيْدِ [Sūrat Ṣād: 17] ("en gedenk Onze dienaar Dāwūd, de bezitter van kracht"), dat wil zeggen: de bezitter van kracht.
* * *
Abū Jaʿfar zei: En de uitleg van de uitspraak is: er was voor jullie = o gemeenschap der joden, in twee scharen die elkaar troffen, een ervan strijdend op de weg van Allah en een andere ongelovig, die de moslims als het dubbele van henzelf zagen met het zien van hun ogen, waarop Wij de moslimse ondersteunden — terwijl hun aantal gering was — tegen de ongelovige — terwijl hun aantal talrijk was — totdat zij over hen zegevierden = [een teken om] lering [uit te trekken] en om over na te denken, en Allah versterkt met Zijn hulp wie Hij wil.
* * *
En Hij zei, verheven is Zijn lof: "voorwaar, daarin", dat wil zeggen: voorwaar, in wat Wij deden met dezen wier zaak Wij hebben beschreven — van Onze ondersteuning van de moslimschaar ondanks de geringheid van haar aantal, tegen de ongelovige schaar ondanks de talrijkheid van haar aantal = "is waarlijk een lering", dat wil zeggen: waarlijk iets om over na te denken en een vermaning voor wie verstand heeft en zich laat gedenken en zo de waarheid inziet, zoals:-
6692 - Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda: "voorwaar, daarin is waarlijk een lering voor de mensen van inzicht", hij zegt: er was voor hen in dezen waarlijk een lering en een overdenking; Allah ondersteunde hen en hielp hen tegen hun vijand.
6693 - Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Isḥāq heeft ons verteld, hij zei: Ibn Abī Jaʿfar heeft ons verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van al-Rabīʿ iets dergelijks.
