Tabari
Terug naar surah 3, ayah 12

Tafseer van De Familie van Imraan · Aal-i-Imraan · 3:12

قُل لِّلَّذِينَ كَفَرُوا۟ سَتُغْلَبُونَ وَتُحْشَرُونَ إِلَىٰ جَهَنَّمَ ۚ وَبِئْسَ ٱلْمِهَادُ

Zeg (O Moehammad tot degenen die ongelovig zijn: "Jullie zullen verslagen worden en in de Hel verzameld worden, en (dat is) de slechtste verblijfplaats."

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    De uitleg van Zijn woord: قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا سَتُغْلَبُونَ وَتُحْشَرُونَ إِلَى جَهَنَّمَ وَبِئْسَ الْمِهَادُ (Zeg tot hen die ongelovig zijn: "Jullie zullen overwonnen worden en naar de hel (jahannam) gedreven worden, en hoe ellendig is die rustplaats!") (3:12)

    Abū Jaʿfar zei: De recitatoren verschilden hierover van mening.

    Sommigen lazen het: ( قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا سَتُغْلَبُونَ وَتُحْشَرُونَ ) met de tāʾ ("jullie zullen overwonnen worden en jullie zullen samengedreven worden"), als een directe aanspreking tot hen die ongelovig zijn, dat zij overwonnen zullen worden. Zij voerden ter ondersteuning van hun keuze om dit met de tāʾ te lezen Zijn woord aan: قَدْ كَانَ لَكُمْ آيَةٌ فِي فِئَتَيْنِ ("Er was waarlijk een teken voor jullie in twee troepen"). Zij zeiden: Daarin ligt een bewijs dat Zijn woord "jullie zullen overwonnen worden" eveneens een aanspreking aan hen is. En dat is de lezing van de algemene recitatoren van de Hijāz en van Basra en van een deel van de Kūfanen. Het is echter toegestaan dat wie bij deze ayah de bedoeling heeft dat degenen aan wie beloofd wordt dat zij overwonnen zullen worden, dezelfde zijn als degenen aan wie de Profeet ﷺ bevolen werd dat te zeggen — dat hij het zowel met de yāʾ als met de tāʾ leest. Want de aanspreking door middel van de openbaring was, toen zij neerdaalde, gericht tot anderen dan hen. Dan is het vergelijkbaar met de uitspraak van iemand in het spraakgebruik: "Ik zei tot het volk: Voorwaar, jullie zijn overwonnen", en "Ik zei tot hen: Voorwaar, zij zijn overwonnen". Er is vermeld dat in de lezing van ʿAbd Allāh staat: ( قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ تَنْتَهُوا يُغْفَرُ لَكُمْ ) [Surah Al-Anfāl: 38], terwijl het in onze lezing luidt: إِنْ يَنْتَهُوا يُغْفَرْ لَهُمْ ("Indien zij ophouden, zal het hun vergeven worden").

    * * *

    Een groep van de recitatoren van Kūfa las het: ( سَيُغْلَبُونَ وَيُحْشَرُونَ ) ("zij zullen overwonnen worden en zij zullen samengedreven worden"), in de betekenis: Zeg tot de joden: de polytheïsten (mushrikīn) van de Arabieren zullen overwonnen worden en naar de hel (jahannam) gedreven worden. En wie het zo leest volgens deze uitleg, voor hem is in zijn lezing niets anders dan de yāʾ toegestaan.

    * * *

    Abū Jaʿfar zei: En de lezing die wij in dezen verkiezen, is de lezing van hem die het met de tāʾ leest, in de betekenis: Zeg, o Muḥammad, tot hen die ongelovig zijn van de joden van de Banū Isrāʾīl, die datgene volgen wat dubbelzinnig is van de verzen van het Boek dat Ik aan jou heb neergezonden, uit verlangen naar beproeving en uit verlangen naar de uitleg ervan: "Jullie zullen overwonnen worden en naar de hel (jahannam) gedreven worden, en hoe ellendig is die rustplaats!"

    En wij hebben deze lezing verkozen boven het lezen ervan met de yāʾ, vanwege de aanwijzing van Zijn woord: قَدْ كَانَ لَكُمْ آيَةٌ فِي فِئَتَيْنِ ("Er was waarlijk een teken voor jullie in twee troepen"), dat zij met Zijn woord "jullie zullen overwonnen worden" worden aangesproken op dezelfde wijze als zij worden aangesproken in Zijn woord "Er was waarlijk voor jullie". Het verbinden van een aanspreking met een gelijksoortige aanspreking is dus passender dan het verbinden ervan met het tegendeel daarvan, namelijk een mededeling over een afwezige.

    = En een tweede reden is dat:

    6666 — Abū Kurayb heeft ons verteld, hij zei: Yūnus ibn Bukayr heeft ons verteld, op gezag van Muḥammad ibn Isḥāq, hij zei: Muḥammad ibn Abī Muḥammad, de vrijgelatene van Zayd, heeft mij verteld, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr of ʿIkrima, op gezag van Ibn ʿAbbās, die zei: Toen de Boodschapper van Allah ﷺ de Quraysh op de dag van Badr had getroffen en naar Medina kwam, verzamelde hij de joden op de markt van de Banū Qaynuqāʿ. Hij zei: "O verzameling van joden, word moslim voordat jullie hetzelfde treft als wat de Quraysh trof!" Zij zeiden: "O Muḥammad, laat je niet misleiden door het feit dat je een handvol van de Quraysh hebt gedood die onervaren waren en de strijd niet kenden; bij Allah, indien je tegen ons zou strijden, zou je weten dat wij de ware mannen zijn, en dat je nooit op gelijken van ons gestuit bent!" Toen zond Allah, machtig en verheven is Hij, hierover, naar aanleiding van hun uitspraak, neer: "Zeg tot hen die ongelovig zijn: Jullie zullen overwonnen worden en naar de hel gedreven worden, en hoe ellendig is die rustplaats!" tot aan Zijn woord: لأُولِي الأَبْصَارِ ("voor hen die inzicht hebben").

    6667 — Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Salama heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Isḥāq heeft ons verteld, op gezag van ʿĀṣim ibn ʿUmar ibn Qatāda, die zei: Toen Allah de Quraysh op de dag van Badr had getroffen, verzamelde de Boodschapper van Allah ﷺ de joden op de markt van de Banū Qaynuqāʿ toen hij naar Medina kwam = vervolgens vermeldde hij iets soortgelijks als de overlevering van Abū Kurayb, op gezag van Yūnus.

    6668 — Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Salama heeft ons verteld, op gezag van Ibn Isḥāq, die zei: Het was met de zaak van de Banū Qaynuqāʿ zo dat de Boodschapper van Allah ﷺ hen verzamelde op de markt van de Banū Qaynuqāʿ, en toen zei: "O verzameling van joden, hoedt jullie voor Allah, voor hetzelfde als wat de Quraysh aan vergelding heeft getroffen, en word moslim, want jullie hebben waarlijk erkend dat ik een gezonden profeet ben; jullie vinden dat in jullie Boek en in Allahs verbond met jullie!" Zij zeiden: "O Muḥammad, je meent dat wij zoals jouw volk zijn! Laat je niet misleiden door het feit dat je een volk hebt ontmoet dat geen kennis van de oorlog had, zodat je bij hen een gelegenheid hebt benut! Bij Allah, indien wij tegen jou strijden, zul je waarlijk weten dat wij de ware mannen zijn."

    6669 — Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Salama heeft ons verteld, op gezag van Muḥammad ibn Isḥāq, op gezag van Muḥammad ibn Abī Muḥammad, de vrijgelatene van de familie van Zayd ibn Thābit, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr of ʿIkrima, op gezag van Ibn ʿAbbās, die zei: Deze verzen werden over niemand anders dan over hen neergezonden: "Zeg tot hen die ongelovig zijn: Jullie zullen overwonnen worden en naar de hel gedreven worden, en hoe ellendig is die rustplaats!" tot aan: لأُولِي الأَبْصَارِ ("voor hen die inzicht hebben").

    6670 — Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: Al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj, op gezag van ʿIkrima, over Zijn woord: "Zeg tot hen die ongelovig zijn: Jullie zullen overwonnen worden en naar de hel gedreven worden, en hoe ellendig is die rustplaats!", hij zei: Finḥāṣ de jood zei op de dag van Badr: "Laat Muḥammad zich niet misleiden door het feit dat hij de Quraysh heeft overwonnen en gedood! De Quraysh verstaan de strijd niet goed!" Toen werd dit vers neergezonden: "Zeg tot hen die ongelovig zijn: Jullie zullen overwonnen worden en naar de hel gedreven worden, en hoe ellendig is die rustplaats!"

    * * *

    Abū Jaʿfar zei: Al deze berichten geven dus aan dat degenen die aangesproken worden met Zijn woord "Jullie zullen overwonnen worden en naar de hel gedreven worden, en hoe ellendig is die rustplaats!" de joden zijn tot wie gezegd wordt: قَدْ كَانَ لَكُمْ آيَةٌ فِي فِئَتَيْنِ ("Er was waarlijk een teken voor jullie in twee troepen"), het vers — en dit toont aan dat het lezen ervan met de tāʾ passender is dan het lezen ervan met de yāʾ.

    * * *

    En de betekenis van Zijn woord "en jullie zullen samengedreven worden" is: en jullie zullen verzameld worden, en zo naar de hel (jahannam) gevoerd worden.

    * * *

    En wat betreft Zijn woord "en hoe ellendig is die rustplaats": en hoe ellendig is het bed, namelijk de hel (jahannam) waarheen jullie gedreven worden. En Mujāhid placht te zeggen zoals het volgende:

    6671 — Muḥammad ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, op gezag van ʿĪsā, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, over Zijn woord "en hoe ellendig is die rustplaats", hij zei: Hoe ellendig is wat zij voor zichzelf hebben bereid.

    6672 — Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Abū Ḥudhayfa heeft ons verteld, hij zei: Shibl heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, iets soortgelijks.

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله : قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا سَتُغْلَبُونَ وَتُحْشَرُونَ إِلَى جَهَنَّمَ وَبِئْسَ الْمِهَادُ (12) قال أبو جعفر: اختلفت القرأة في ذلك. فقرأه بعضهم: ( قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا سَتُغْلَبُونَ وَتُحْشَرُونَ ) بالتاء، على وجه الخطاب للذين كفروا بأنهم سيغلبون. واحتجوا لاختيارهم قراءة ذلك بالتاء بقوله: قَدْ كَانَ لَكُمْ آيَةٌ فِي فِئَتَيْنِ . قالوا: ففي ذلك دليل على أن قوله: " ستغلبون "، كذلك، خطابٌ لهم. وذلك هو قراءة عامة قرأة الحجاز والبصرة وبعض الكوفيين. وقد يجوز لمن كانت نيته في هذه الآية: أنّ الموعودين بأن يُغلبوا، هم الذين أُمِر النبي صلى الله عليه وسلم بأن يقول ذلك لهم = أن يقرَأه بالياء والتاء. لأن الخطابَ بالوحي حين نـزل، لغيرهم. فيكون نظير قول القائل في الكلام: " قلت للقوم: إنكم مغلوبون "، و " قلت لهم: إنهم مغلوبون ". وقد ذكر أن في قراءة عبد الله: ( قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ تَنْتَهُوا يُغْفَرُ لَكُمْ ) [سورة الأنفال: 38]، وهي في قراءتنا: إِنْ يَنْتَهُوا يُغْفَرْ لَهُمْ . * * * وقرأت ذلك جماعة من قرأة أهل الكوفة: ( سَيُغْلَبُونَ وَيُحْشَرُونَ )، على معنى: قل لليهود: سيغلب مشركو العرب ويحشرون إلى جهنم. ومن قرأ ذلك &; 6-227 &; كذلك على هذا التأويل، لم يجز في قراءته غير الياء. (10) * * * قال أبو جعفر: والذي نختار من القراءة في ذلك، قراءةُ من قرأه بالتاء، بمعنى: قل يا محمد للذين كفروا من يهود بني إسرائيل الذين يتبعون ما تشابه من آي الكتاب الذي أنـزلته إليك ابتغاءَ الفتنة وابتغاءَ تأويله: " ستغلبون وتحشرون إلى جهنم وبئس المهاد ". وإنما اخترنا قراءة ذلك كذلك، على قراءته بالياء، لدلالة قوله: قَدْ كَانَ لَكُمْ آيَةٌ فِي فِئَتَيْنِ ، على أنهم بقوله: " ستغلبون "، مخاطبون خطابهم بقوله: " قد كان لكم "، فكان إلحاق الخطاب بمثله من الخطاب، أولى من الخطاب بخلافه من الخبر عن غائب. = وأخرى أنّ:- 6666 - أبا كريب حدثنا قال، حدثنا يونس بن بكير، عن محمد بن إسحاق قال، حدثني محمد بن أبي محمد مولى زيد، عن سعيد بن جبير أو عكرمة، عن ابن عباس قال، لما أصاب رسولُ الله صلى الله عليه وسلم قريشًا يوم بدْر فقدم المدينة، جمع يهودَ في سوق بني قَينُقاع. فقال: يا معشر يهود، أسلموا قبل أن يصيبكم مثل ما أصاب قريشًا! فقالوا: يا محمد، لا تغرّنك نفسك أنك قتلتَ نفرًا من قريش كانوا أغمارًا لا يعرفون القتال، (11) إنك والله لو قاتلتنا لعرفت أنا نحن الناس، وأنك لم تأت مثلنا!! (12) فأنـزل الله عز وجل في ذلك من قولهم: " قلْ للذين كفروا ستغلبون وتحشرون إلى جهنم وبئس المهاد " إلى قوله: لأُولِي الأَبْصَارِ . 6667 - حدثنا ابن حميد قال، حدثنا سلمة قال، حدثنا محمد بن إسحاق، عن عاصم بن عُمر بن قتادة، قال: لما أصاب الله قريشًا يوم بدر، جمع رسول الله صلى الله عليه وسلم يهودَ في سوق بني قينقاع حين قدم المدينة = ثم ذكر نحو حديث أبي كريب، عن يونس. (13) 6668 - حدثنا ابن حميد قال، حدثنا سلمة، عن ابن إسحاق قال: كان من أمر بني قينقاع أن رسول الله صلى الله عليه وسلم جمعهم بسوق بني قَينُقاع، ثم قال: يا معشر اليهود، احذروا من الله مثل ما نـزل بقريش من النِّقمة، وأسلموا، فإنكم قد عرفتم أني نبيٌّ مُرْسل، تجدون ذلك في كتابكم وعهد الله إليكم! فقالوا: يا محمد، إنك ترى أنا كقومك! (14) لا يغرَّنك أنك لقيت قومًا لا علم لهم بالحرب فأصبتَ فيهم فرصة! إنا والله لئن حاربناك لتعلمنّ أنا نحن الناس. (15) 6669 - حدثنا ابن حميد قال، حدثنا سلمة، عن محمد بن إسحاق، عن محمد بن أبي محمد مولى آل زيد بن ثابت، عن سعيد بن جبير أو عكرمة، عن ابن عباس، قال: ما نـزلت هؤلاء الآيات إلا فيهم: " قُلْ للذين كفروا ستغلبون وتحشرونَ إلى جهنم وبئس المهاد " إلى لأُولِي الأَبْصَارِ . (16) 6670 - حدثنا القاسم قال، حدثنا الحسين قال، حدثني حجاج، عن ابن جريج، عن عكرمة في قوله: " قل للذين كفروا ستغلبون وتحشرون إلى جهنم وبئس المهاد "، قال فِنْحاص اليهودي في يوم بدر: لا يغرَّنَّ محمدًا أنْ غلب قريشًا وقتلهم! إنّ قريشًا لا تُحسنُ القتال! فنـزلت هذه الآية: " قل للذين كفروا ستغلبون وتحشرون إلى جهنم وبئس المهاد ". * * * قال أبو جعفر: فكل هذه الأخبار تنبئ عن أن المخاطبين بقوله: " ستغلبون وتحشرون إلى جهنم وبئس المهاد "، هم اليهود المقولُ لهم: قَدْ كَانَ لَكُمْ آيَةٌ فِي فِئَتَيْنِ ، الآية - وتدل على أن قراءَة ذلك بالتاء، أولى من قراءته بالياء. * * * ومعنى قوله: " وتحشرون "، وتجمعون، فتجلبون إلى جهنم. (17) * * * وأما قوله: " وبئس المهاد "، وبئس الفراش جهنم التي تحشرون إليها. (18) وكان مجاهد يقول كالذي:- 6671 - حدثني محمد بن عمرو قال، حدثنا أبو عاصم، عن عيسى، عن ابن أبي نجيح، عن مجاهد في قوله: " وبئس المهاد "، قال: بئسما مَهدُوا لأنفسهم. 6672 - حدثني المثنى قال، حدثنا أبو حذيفة قال، حدثنا شبل، عن ابن أبي نجيح، عن مجاهد مثله. _________________ الهوامش : (10) انظر هذا كله في معاني القرآن للفراء 1: 191-192. (11) في سيرة ابن هشام: "لا يغرنك من نفسك". والأغمار جمع غمر (بضم فسكون): وهو الجاهل الغر الذي لم يجرب الأمور ، ولم تحنكه التجارب. (12) في ابن هشام: "لم تلق مثلنا". (13) الأثر: 6666 ، 6667- في سيرة ابن هشام 2: 201. (14) في ابن هشام: "أنا قومك" بحذف الكاف ، وهي جيدة جدًا ، ولكن ما في التفسير موافق لما في التاريخ. (15) الأثر: 6668- سيرة ابن هشام 3: 50 / تاريخ الطبري 2: 297. (16) الأثر: 6669 - سيرة ابن هشام 3: 51 . (17) لم يفسر أبو جعفر"تحشرون" فيما سلف 4: 228 ، وذلك دليل على ما روى من اختصاره هذا التفسير اختصارًا. (18) انظر ما سلف 4: 246.