Tabari
Terug naar surah 3, ayah 124

Tafseer van De Familie van Imraan · Aal-i-Imraan · 3:124

إِذْ تَقُولُ لِلْمُؤْمِنِينَ أَلَن يَكْفِيَكُمْ أَن يُمِدَّكُمْ رَبُّكُم بِثَلَٰثَةِ ءَالَٰفٍۢ مِّنَ ٱلْمَلَٰٓئِكَةِ مُنزَلِينَ

(Gedenk) toen jij de gelovigen zei: "Is het niet voldoende voor jullie dat jullie Heer jullie helpt met drieduizend neergezonden Engelen?"

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    De uitleg van Zijn woord: وَلَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ بِبَدْرٍ وَأَنْتُمْ أَذِلَّةٌ فَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ (123) (En waarlijk, Allah heeft u geholpen bij Badr toen u onaanzienlijk was; vrees dan Allah, opdat u dankbaar moogt zijn.) (3:123)

    Abū Jaʿfar zei: Hij bedoelt daarmee, verheven zij Zijn lof: en indien u geduldig bent en godvrezend, dan zal hun list u in niets schaden, en uw Heer zal u helpen = "en waarlijk, Allah heeft u geholpen bij Badr" tegen uw vijanden, terwijl u op die dag = "onaanzienlijk" (adhilla) was, dat wil zeggen: gering in aantal, zonder bescherming van de mensen, totdat Allah u liet zegevieren over uw vijand, ondanks hun grote aantal en uw geringe aantal. En vandaag bent u talrijker in aantal dan toen; dus indien u geduldig bent omwille van Allahs gebod, zal Hij u helpen zoals Hij u op die dag hielp = "vrees dan Allah", Hij zegt, verheven zij Zijn gedachtenis: vrees dan uw Heer door Hem te gehoorzamen en Zijn verbodenheden te vermijden = "opdat u dankbaar moogt zijn", Hij zegt: opdat u Hem dankbaar zou zijn voor de gunst die Hij u betoonde, namelijk de hulp tegen uw vijanden en het laten zegevieren van uw godsdienst, en voor de waarheid waarheen Hij u leidde, waarvan uw tegenstanders afgedwaald waren, zoals:-

    7733 - Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Salama heeft ons verteld, op gezag van Ibn Isḥāq: "en waarlijk, Allah heeft u geholpen bij Badr toen u onaanzienlijk was", hij zegt: terwijl u geringer in aantal en zwakker in kracht was = "vrees dan Allah, opdat u dankbaar moogt zijn", dat wil zeggen: vrees Mij dan, want dat is dankbaarheid voor Mijn gunst.

    * * *

    En men is van mening verschild over de reden waarom Badr "Badr" werd genoemd.

    Sommigen zeiden: het werd zo genoemd omdat het een waterput was van een man die "Badr" heette, en het werd genoemd naar de naam van zijn eigenaar.

    *Vermelding van wie dat zei:

    7734 - Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: mijn vader heeft ons verteld, op gezag van Zakariyyā, op gezag van al-Shaʿbī, hij zei: "Badr" behoorde toe aan een man die "Badr" werd genoemd, en het werd naar hem genoemd.

    * * *

    7735 - Yaʿqūb heeft mij verteld, hij zei: Hushaym heeft ons verteld, hij zei: Zakariyyā heeft ons bericht, op gezag van al-Shaʿbī, dat hij zei: "en waarlijk, Allah heeft u geholpen bij Badr", hij zei: "Badr" was een waterput van een man die "Badr" werd genoemd, en het werd naar hem genoemd.

    Anderen ontkenden dat en zeiden: dat is een naam waarmee de plek werd benoemd, zoals de overige landstreken met hun namen werden benoemd.

    *Vermelding van wie dat zei:

    7736 - Al-Ḥārith ibn Muḥammad heeft ons verteld, hij zei: Ibn Saʿd heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn ʿUmar al-Wāqidī heeft ons verteld, hij zei: Manṣūr heeft ons verteld, op gezag van Abī al-Aswad, op gezag van Zakariyyā, op gezag van al-Shaʿbī, hij zei: het werd slechts "Badr" genoemd omdat het een waterput was van een man uit Juhayna die "Badr" werd genoemd = en al-Ḥārith zei, Ibn Saʿd zei, al-Wāqidī zei: ik vermeldde dat aan ʿAbd Allāh ibn Jaʿfar en Muḥammad ibn Ṣāliḥ, en zij ontkenden het en zeiden: waarom dan werd "al-Ṣafrāʾ" zo genoemd? En waarom werd "al-Ḥamrāʾ" zo genoemd? En waarom werd "Rābigh" zo genoemd? Dit is niets; het is slechts de naam van de plaats = hij zei: en ik vermeldde dat aan Yaḥyā ibn al-Nuʿmān al-Ghifārī, en hij zei: ik hoorde onze oudsten van de Banū Ghifār zeggen: het is ons water en onze verblijfplaats, en nooit heeft iemand die "Badr" werd genoemd het bezeten, en het behoort niet tot het land van Juhayna; het is slechts het land van Ghifār = al-Wāqidī zei: dit is wat bij ons bekend is.

    7737 - Mij is verteld op gezag van al-Ḥusayn ibn al-Faraj, hij zei: ik hoorde Abā Muʿādh zeggen: ʿUbayd ibn Sulaymān heeft ons bericht, hij zei: ik hoorde al-Ḍaḥḥāk zeggen: "Badr" is een water rechts van de weg naar Mekka, tussen Mekka en Medina.

    * * *

    Wat betreft Zijn woord "adhilla": dat is het meervoud van "dhalīl" (onaanzienlijke), zoals "al-aʿizza" het meervoud is van "ʿazīz" (machtige), en "al-alibba" het meervoud van "labīb" (verstandige).

    * * *

    Abū Jaʿfar zei: en Allah, machtig en verheven, noemde hen slechts "adhilla" vanwege hun geringe aantal, want zij waren driehonderd en enige tien personen, en hun vijand bedroeg tussen de negenhonderd en de duizend — zoals wij eerder hebben uiteengezet — dus maakte Hij hen vanwege hun geringe aantal tot "adhilla".

    * * *

    En in overeenstemming met wat wij daarover hebben gezegd, zeiden de mensen van de uitleg.

    *Vermelding van wie dat zei:

    7738 - Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, betreffende Zijn woord: "en waarlijk, Allah heeft u geholpen bij Badr toen u onaanzienlijk was; vrees dan Allah, opdat u dankbaar moogt zijn", en Badr is een water tussen Mekka en Medina, waar de Profeet van Allah ﷺ en de polytheïsten (mushrikīn) elkaar troffen, en het was de eerste strijd die de Profeet van Allah ﷺ leverde = en ons werd vermeld dat hij op die dag tegen zijn metgezellen zei: "Jullie zijn vandaag met het aantal van de metgezellen van Ṭālūt op de dag dat hij Jālūt trof": en zij waren driehonderd en enige tien mannen, en de polytheïsten waren op die dag duizend, of zij benaderden dat.

    7739 - Muḥammad ibn Sinān heeft mij verteld, hij zei: Abū Bakr heeft ons verteld, op gezag van ʿAbbād, op gezag van al-Ḥasan betreffende Zijn woord: "en waarlijk, Allah heeft u geholpen bij Badr toen u onaanzienlijk was; vrees dan Allah, opdat u dankbaar moogt zijn", hij zei: Hij zegt: "toen u onaanzienlijk was", gering, en zij waren op die dag driehonderd en enige tien.

    7740 - Mij is verteld op gezag van ʿAmmār, hij zei: Ibn Abī Jaʿfar heeft ons verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van al-Rabīʿ, ongeveer zoals het woord van Qatāda.

    7741 - Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Salama heeft ons verteld, op gezag van Ibn Isḥāq: "en waarlijk, Allah heeft u geholpen bij Badr toen u onaanzienlijk was", geringer in aantal en zwakker in kracht.

    * * *

    Abū Jaʿfar zei: wat betreft Zijn woord "vrees dan Allah, opdat u dankbaar moogt zijn", de uitleg daarvan is zoals ik heb uiteengezet, zoals:-

    7742 - Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Salama heeft ons verteld, op gezag van Ibn Isḥāq: "vrees dan Allah, opdat u dankbaar moogt zijn", dat wil zeggen: vrees Mij dan, want dat is dankbaarheid voor Mijn gunst.

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله : وَلَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ بِبَدْرٍ وَأَنْتُمْ أَذِلَّةٌ فَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ (123) قال أبو جعفر: يعني بذلك جل ثناؤه: وإن تصبروا وتتقوا لا يضركم كيدهم شيئًا، وينصركم ربكم، =" ولقد نصركم الله ببدر " على أعدائكم وأنتم يومئذ =" أذلة " يعني: قليلون، في غير منعة من الناس، حتى أظهركم الله على عدوكم، مع كثرة عددهم وقلة عددكم، وأنتم اليوم أكثر عددًا منكم حينئذ، فإن تصبروا لأمر الله ينصركم كما نصركم ذلك اليوم، =" فاتقوا الله "، يقول تعالى ذكره: فاتقوا ربكم بطاعته واجتناب محارمه =" لعلكم تشكرون "، يقول: لتشكروه على ما منَّ به عليكم من النصر على أعدائكم وإظهار دينكم، ولما هداكم له من الحق الذي ضلّ عنه مخالفوكم، كما:- 7733- حدثنا ابن حميد قال، حدثنا سلمة، عن ابن إسحاق: " ولقد نصركم الله ببدر وأنتم أذلة "، يقول: وأنتم أقل عددًا وأضعف قوة =" فاتقوا الله لعلكم تشكرون "، أي: فاتقون، فإنه شكر نعمتي. (10) * * * واختلف في المعنى الذي من أجله سمي بدر " بدرًا ". فقال بعضهم: سمي بذلك، لأنه كان ماء لرجل يسمى " بدرًا "، فسمي باسم صاحبه. *ذكر من قال ذلك: 7734- حدثنا ابن وكيع قال، حدثنا أبي، عن زكريا، عن الشعبي قال: كانت " بدر " لرجل يقال له " بدر "، فسميت به. * * * 7735- حدثني يعقوب قال، حدثنا هشيم قال، أخبرنا زكريا، عن الشعبي أنه قال: " ولقد نصركم الله ببدر "، قال: كانت " بدر " بئرًا لرجل يقال له " بدر "، فسميت به. وأنكر ذلك آخرون وقالوا: ذلك اسم سميت به البقعة، كما سمى سائر البلدان بأسمائها. *ذكر من قال ذلك: 7736- حدثنا الحارث بن محمد قال، حدثنا ابن سعد قال، حدثنا محمد بن عمر الواقدي قال، حدثنا منصور، عن أبي الأسود، عن زكريا، عن الشعبي قال: إنما سمي" بدرًا "، لأنه كان ماء لرجل من جهينة يقال له " بدر " = وقال الحارث، قال ابن سعد، قال الواقدي: فذكرت ذلك لعبد الله بن جعفر ومحمد بن صالح فأنكراه وقالا فلأيّ شيء سميت " الصفراء "؟ ولأي شيء سميت &; 7-171 &; " الحمراء "؟ ولأيّ شيء سمي" رابغ "؟ هذا ليس بشيء، إنما هو اسم الموضع = قال: وذكرت ذلك ليحيى بن النعمان الغفاريّ فقال: سمعت شيوخنا من بني غفار يقولون: هو ماؤنا ومنـزلنا، وما ملكه أحدٌ قط يقال له " بدر "، وما هو من بلاد جهينة، إنما هي بلاد غِفار = قال الواقدي: فهذا المعروف عندنا. 7737- حدثت عن الحسين بن الفرج قال، سمعت أبا معاذ قال، أخبرنا عبيد بن سليمان قال، سمعت الضحاك يقول: " بدر "، ماء عن يمين طريق مكة، بين مكة والمدينة. * * * وأما قوله: " أذلة "، فإنه جمع " ذليل "، كما " الأعزة " جمع " عزيز "،" والألِبَّة " جمع " لبيب ". * * * قال أبو جعفر: وإنما سماهم الله عز وجل " أذلة "، لقلة عددهم، لأنهم كانوا ثلثمئة نفس وبضعة عشر، وعدوهم ما بين التسعمئة إلى الألف -على ما قد بينا فيما مضى- فجعلهم لقلة عددهم " أذلة ". * * * وبنحو ما قلنا في ذلك قال أهل التأويل. *ذكر من قال ذلك: 7738- حدثنا بشر قال، حدثنا يزيد قال، حدثنا سعيد، عن قتادة، قوله: " ولقد نصركم الله ببدر وأنتم أذلة فاتقوا الله لعلكم تشكرون "، وبدر ماء بين مكة والمدينة، التقى عليه نبي الله صلى الله عليه وسلم والمشركون، وكان أول قتال قاتله نبي الله صلى الله عليه وسلم = وذكر لنا أنه قال لأصحابه يومئذ: " أنتم اليوم بعدَّة أصحاب طالوت يوم لقى جالوت ": فكانوا ثلثمئة وبضعة عشر رجلا والمشركون يومئذ ألفٌ، أو راهقوا ذلك. (11) 7739- حدثني محمد بن سنان قال، حدثنا أبو بكر، عن عباد، عن الحسن في قوله: " ولقد نصركم الله ببدر وأنتم أذلة فاتقوا الله لعلكم تشكرون "، قال: يقول: " وأنتم أذلة "، قليل، وهم يومئذ بضعة عشر وثلثمئة. 7740- حدثت عن عمار قال، حدثنا ابن أبي جعفر، عن أبيه، عن الربيع، نحو قول قتادة. 7741- حدثنا ابن حميد قال، حدثنا سلمة، عن ابن إسحاق: " ولقد نصركم الله ببدر وأنتم أذلة "، أقل عددًا وأضعف قوة. (12) * * * قال أبو جعفر: وأما قوله: " فاتقوا الله لعلكم تشكرون "، فإن تأويله، كالذي قد بيَّنت، كما:- 7742- حدثنا ابن حميد قال، حدثنا سلمة، عن ابن إسحاق: " فاتقوا الله لعلكم تشكرون "، أي: فاتقوني، فإنه شكر نعمتي. (13) ---------------- الهوامش : (10) الأثر: 7733- سيرة ابن هشام 3: 113 ، هو بقية الآثار التي آخرها رقم: 7732 ، وسياق أبي جعفر في روايته ، أقوم من سياق ابن هشام. (11) الأثر: 7738- مضى بعضه برقم: 5730 ، وانظر عدة أهل بدر فيما سلف من 5724 - 5732. وقوله: "راهقوا ذلك" أي: قاربوا ذلك. (12) الأثر: 7741- سيرة ابن هشام 3: 113 ، وهو بعض الأثر السالف قريبًا رقم: 7733. (13) الأثر: 7742- سيرة ابن هشام 3: 113 ، وهو أيضًا بعض الأثر: 7733. وكان في المطبوعة والمخطوطة هنا"نعمى" ، وأثبت ما مضى في المخطوطة والمطبوعة في الأثر السالف ، وهو مطابق نص ابن هشام.