Tabari (1 passage)

1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

   De uitleg van Zijn woord, de Verhevene: وَمَا يَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ يُكْفَرُوهُ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ (115) ("En welk goed zij ook doen, het zal hun niet ondankbaar worden onthouden; en Allah is alwetend omtrent de godvrezenden.") (3:115)

   Abū Jaʿfar zei: De reciteerders verschilden over de lezing hiervan.

   De algemene reciteerders van Kūfa lazen het: (وَمَا يَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ يُكْفَرُوهُ) — beide woorden in de derde persoon (met yāʾ) — terugverwijzend naar de beschrijving van het volk dat Hij, verheven is Zijn lof, beschreef als hen die het behoorlijke gebieden en het verwerpelijke verbieden.

   De algemene reciteerders van Medina en de Ḥijāz, en sommige reciteerders van Kūfa, lazen beide woorden in de tweede persoon (met tāʾ): ("وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ تُكْفَروهُ"), met de betekenis: en welk goed jullie ook doen, o gelovigen, jullie Heer zal het jullie niet ondankbaar onthouden.

   * * *

   Sommige reciteerders van Baṣra achtten beide lezingen hierin toelaatbaar, met de yāʾ en met de tāʾ, in beide woorden.

   * * *

   Abū Jaʿfar zei: De juiste lezing hiervan is naar ons oordeel: "wa-mā yafʿalū min khayrin fa-lan yukfarūh", met de yāʾ in beide woorden, waarmee de mededeling wordt bedoeld over de standvastige gemeenschap die de tekenen van Allah reciteert.

   Wij hebben dit verkozen omdat hetgeen vóór dit vers staat aan verzen, een mededeling over hen is. Het aansluiten van dit vers — aangezien er daarin geen aanwijzing is die op een afwending van hun beschrijving wijst — bij de betekenissen van de voorafgaande verzen, verdient de voorkeur boven het afwenden ervan van de betekenissen van wat eraan voorafgaat. En volgens de lezing die wij verkozen, reciteerde Ibn ʿAbbās.

   7664 — Aḥmad ibn Yūsuf al-Taghlibī heeft mij verteld, hij zei: Al-Qāsim ibn Sallām heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft ons verteld, op gezag van Hārūn, op gezag van Abū ʿAmr ibn al-ʿAlāʾ, hij zei: Mij heeft bereikt over Ibn ʿAbbās dat hij beide woorden met de yāʾ las.

   * * *

   Abū Jaʿfar zei: De uitleg van het vers is dan, volgens de lezing die wij verkozen: En welk goed deze gemeenschap ook doet, en welke daad zij ook verricht waarin voor Allah welbehagen ligt, Allah zal hun dat niet ondankbaar onthouden; daarmee wordt bedoeld: Allah zal de beloning voor die daad van hen niet teniet doen, en zal hen niet zonder vergelding ervoor van Zijnentwege laten, maar Hij zal hen de beloning ervoor overvloedig schenken en hun de eer en de vergelding rijkelijk toebedelen.

   * * *

   Wij hebben reeds eerder, met de bewijzen ervoor, aangetoond wat de betekenis van "kufr" (het ondankbaar onthouden / bedekken) is, en dat de oorsprong ervan het bedekken van iets is.

   * * *

   Zo is het ook met Zijn woord "fa-lan yukfarūh": het zal niet bedekt worden wat zij aan goeds verricht hebben zodat zij zonder vergelding zouden worden gelaten, maar zij zullen dank ontvangen voor wat zij daarvan deden, en de beloning daarvoor zal hun rijkelijk worden geschonken.

   * * *

   En in overeenstemming met wat wij gezegd hebben omtrent de uitleg, legde uit wie van de exegeten dit uitlegde.

   * Vermelding van wie dat zei:

   7665 — Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda: "En welk goed jullie ook doen, het zal jullie niet ondankbaar worden onthouden", hij zegt: het zal jullie niet ontgaan.

   7666 — Mij is verteld op gezag van ʿAmmār, hij zei: Ibn Abī Jaʿfar heeft ons verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van al-Rabīʿ, het soortgelijke.

   * * *

   En wat Zijn woord betreft "en Allah is alwetend omtrent de godvrezenden", Hij, verheven zij Zijn vermelding, zegt: En Allah bezit kennis over wie Hem vreest, door Hem te gehoorzamen en zich te onthouden van ongehoorzaamheid aan Hem, en Hij behoedt hun goede daden totdat Hij hen ervoor beloont en hun ervoor vergeldt — als blijde tijding van Hem aan hen, verheven zij Zijn vermelding, in het nabije wereldse leven, en als aansporing aan hen om vast te houden aan datgene waarop zij zich bevinden van de goede zeden die Hij voor hen welgevallig heeft geacht.

   * * *

   --------------- Voetnoten: (75) De overlevering 7664 — "Aḥmad ibn Yūsuf al-Taghlibī": zijn biografie is reeds voorbijgekomen onder nummer 5954. In de gedrukte editie is "al-Taghlibī" weggelaten, omdat de uitgever het woord niet goed wist te lezen, want het stond daar als "al-Taʿlabī", ongepunt en onduidelijk, zodat de uitgever het wegliet. (76) Zie wat reeds voorbijging in 1: 255, 382, 552, en daarna wat daarna komt in de taalkundige indexen van de voorafgaande delen.

   Toon originele Arabische tekst

   القول في تأويل قوله تعالى : وَمَا يَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ يُكْفَرُوهُ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ (115) قال أبو جعفر: اختلف القرأة في قراءة ذلك. فقرأته عامة قرأة الكوفة: ( وَمَا يَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ يُكْفَرُوهُ )، جميعًا، ردًّا على صفة القوم الذين وصفهم جل ثناؤه بأنهم يأمرون بالمعروف وينهون عن المنكر. وقرأته عامة قرأة المدينة والحجاز وبعض قرأة الكوفة بالتاء في الحرفين جميعًا: ( " وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ تُكْفَروهُ " )، بمعنى: وما تفعلوا، أنتم أيها المؤمنون، من خير فلن يكفُرَكموه ربُّكم. * * * وكان بعض قرأة البصرة يرى القراءتين في ذلك جائزًا بالياء والتاء، في الحرفين. * * * قال أبو جعفر: والصواب من القراءة في ذلك عندنا: " وما يفعلوا، من خير فلن يُكفروه "، بالياء في الحرفين كليهما، يعني بذلك الخبرَ عن الأمة القائمة، التالية آيات الله. وإنما اخترنا ذلك، لأن ما قبل هذه الآية من الآيات، خبر عنهم. فإلحاق هذه الآية = إذْ كان لا دلالة فيها تدل على الانصراف عن صفتهم = بمعاني الآيات قبلها، أولى من صرفها عن معاني ما قبلها. وبالذي اخترنا من القراءة كان ابن عباس يقرأ. 7664- حدثني أحمد بن يوسف التغلبيّ قال، حدثنا القاسم بن سلام قال، حدثنا حجاج، عن هارون، عن أبي عمرو بن العلاء قال: بلغني عن ابن عباس أنه كان يقرأهما جميعًا بالياء. (75) * * * قال أبو جعفر: فتأويل الآية إذًا، على ما اخترنا من القراءة: وما تفعل هذه الأمة من خير، وتعمل من عملٍ لله فيه رضًى، فلن يكفُرهم الله ذلك، يعني بذلك: فلن يبطل الله ثوابَ عملهم ذلك، ولا يدعهم بغير جزاء منه لهم عليه، ولكنه يُجزل لهم الثواب عليه، ويسني لهم الكرامة والجزاء. * * * وقد دللنا على معنى " الكفر " فيما مضى قبل بشواهده، وأنّ أصله تغطية الشيء (76) * * * فكذلك ذلك في قوله: " فلن يكفروه "، فلن يغطّى على ما فعلوا من خير فيتركوا بغير مجازاة، ولكنهم يُشكرون على ما فعلوا من ذلك، فيجزل لهم الثواب فيه. * * * وبنحو ما قلنا في ذلك من التأويل تأوَّل من تأول ذلك من أهل التأويل. *ذكر من قال ذلك: 7665- حدثنا بشر قال، حدثنا يزيد قال، حدثنا سعيد، عن قتادة: " وما تفعلوا من خير فلن تكفروه " يقول: لن يضلّ عنكم. 7666- حدثت عن عمار قال، حدثنا ابن أبي جعفر، عن أبيه، عن الربيع بمثله. * * * وأما قوله: " والله عليم بالمتقين "، فإنه يقول تعالى ذكره: والله ذو علم بمن اتقاه، لطاعته واجتناب معاصيه، وحافظٌ أعمالهم الصالحة حتى يثيبهم عليها ويجازيهم بها، تبشيرًا منه لهم جل ذكره في عاجل الدنيا، وحضًّا لهم على التمسك بالذي هم عليه من صالح الأخلاق التي ارتضاها لهم. * * * --------------- الهوامش : (75) الأثر: 7664-"أحمد بن يوسف التغلبي" سلفت ترجمته في رقم: 5954 ، وأما المطبوعة فقد حذفت"التغلبي" ، لأن الناشر لم يحسن قراءة الكلمة ، فإنها كانت فيها"التعلبى" غير منقوطة ولا بينة ، فحذفها الناشر. (76) انظر ما سلف 1: 255 ، 382 ، 552 ، ثم ما بعد ذلك في فهارس اللغة من الأجزاء السالفة.