Tafseer van De Gelovigen · Al-Muminoon · 23:36
Ver, ver weg is wat aan jullie beloofd is.
Dit is een mededeling van Allah, de Verhevene, over het woord van de aanzienlijken van Thamud dat zij zeiden: "Hayhata hayhata" — dat wil zeggen: ver weg, ver weg is wat u beloofd wordt, o volk, namelijk dat gij na uw dood en nadat gij stof en beenderen geworden zijt, levend uit uw graven zult worden gebracht. Zij zeggen: dat zal niet geschieden.
En overeenkomstig wat wij hierover zeiden, spraken de schriftgeleerden der tafsir.
Vermelding van degenen die dit zeiden:
Ali heeft mij verteld; hij zei: Abd Allah heeft ons verteld; hij zei: Muawiya heeft mij verteld, op gezag van Ali, op gezag van Ibn Abbas, over het woord: هَيْهَاتَ هَيْهَاتَ — hij zei: ver weg, ver weg.
Al-Hasan ibn Yahya heeft ons verteld; hij zei: Abd al-Razzaq heeft ons ingelicht; hij zei: Maqmar heeft ons ingelicht, op gezag van Qatada, over het woord: هَيْهَاتَ هَيْهَاتَ لِمَا تُوعَدُونَ — hij zei: dat wil zeggen de opstanding. De Arabieren laten het lidwoord "lam" meegaan met "hayhata" bij het zelfstandig naamwoord dat erbij behoort, of laten het weg; men zegt: "hayhata laka hayhata" en "hayhata ma tabtaghi hayhata". Wanneer men het lidwoord "lam" weglaat, heft men het zelfstandig naamwoord met de betekenis van "hayhata", alsof men zegt: ver weg is wat niet voor u weggelegd is; zoals de dichter Jarir zei:
"Ver weg, ver weg is al-Aqiq en wie er woont, en ver weg een geliefde bij al-Aqiq die wij bezoeken."
Dat is alsof hij zei: al-Aqiq en zijn bewoners. En het lidwoord "lam" wordt bij "hayhata" bij het zelfstandig naamwoord gevoegd, omdat men zei: "hayhata" is een uitdrukking die niet afgeleid is van een werkwoord; men voegde daarvoor het lidwoord "lam" bij het zelfstandig naamwoord, zoals men het invoegde bij "halumma laka", omdat dit niet afgeleid is van een werkwoord. Wanneer men echter zegt "aqbil" (kom naderbij), zegt men niet "laka", omdat het werkwoord het pronomen van het zelfstandig naamwoord al in zich opneemt.
De Arabische taalgeleerden verschilden van mening over de wijze van pauzeren op "hayhata". Al-Kisa'i verkoos bij het pauzeren de ha, omdat het mansoeb (met fatha) is. Al-Farra verkoos echter bij het pauzeren de ta, en hij zei: sommige Arabieren buigen de ta, hetgeen aantoont dat het niet de ta van vrouwelijkheid is, zodat het op het niveau staat van "darak" en "nadhar". Het mannelijk zijn van de ta in die twee gevallen is omdat beide uitdrukkingen zijn en op het niveau staan van "khamsa ashara" (vijftien). Al-Farra zei ook: als men zegt dat elk van beide op zichzelf staat, is pauzering toegestaan; en hij verklaarde hun mansoeb zijn als het mansoeb zijn van het woord "thummata jalasT"; en op het niveau van het woord van de dichter:
"Mawi, o hoeveel een verwoestende aanval, als een brandmerk, als de aanraking van een brandijzer."
Hij zei: "hayhata" staat dus mansoeb op het niveau van die ha die in "rabbata" staat, omdat die is ingevoegd bij een uitdrukking, namelijk bij "rabb" en "thamma", welke twee uitdrukkingen zijn; zodat zij die niet veranderden van hun uitdrukking-zijn en zij mansoeb werden.
De lezers verschilden ook over de lezing daarvan. De lezers van de grote steden, behalve Abu Jafar, lazen: هَيْهَاتَ هَيْهَاتَ met een fatha op de ta in beide gevallen. En Abu Jafar las het: هَيْهَاتِ هَيْهَاتِ met een kasra op de ta in beide gevallen. En de fatha in beide is bij ons de correcte lezing, vanwege de overeenstemming van de gezaghebbende lezers daarop.
