Tabari (1 passage)

1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

   Allah, verheven zij Zijn vermelding, zegt: deze afvallige die op zijn aangezicht heeft omgekeerd toen hem een beproeving trof, roept goden aan waarvan de schade voor hem in de Laatste Wereld nader en sneller is dan hun voordeel. Er is overgeleverd dat Ibn Masʿūd dit las als: 'hij roept aan wie (man) zijn schade nader is dan zijn voordeel'.\n\nDe Arabisch-taalkundigen verschilden over de syntactische positie van 'man'. Sommige Baṣrische grammatici zeiden: zij staat op de accusatief als object van 'hij roept aan', en zij zeiden: de betekenis is 'hij roept goden (li-ālihatin) aan waarvan de schade nader is dan hun voordeel' — en zij zeiden: het is afwijkend, want in de taal wordt niet gevonden: 'hij roept aan lì-Zaydā'. Sommige Kūfische grammatici zeiden: de lām hoort bij 'wat' (mā) na 'wie' (man), alsof de betekenis van de woorden bij hen is: 'hij roept aan wie — voor wiens — schade nader is dan zijn voordeel.' Van de Arabieren is als overgeleverd gehoord: 'bij mij is er wat (la-mā) iets anders beter voor hem is' — met de betekenis: bij mij is er iets waarvan iets anders beter is — en: 'ik gaf jou la-mā iets anders beter voor hem is' — met de betekenis: iets waarvan iets anders beter is. Zij zeiden: het is in elk geval waar de declinatie niet duidelijk blijkt toegestaan om de lām te plaatsen zonder het zelfstandig naamwoord.\n\nAnderen onder hen zeiden: het is toegestaan dat de betekenis is: 'het is het verre dwalen — hij roept aan', zodat 'hij roept aan' een bepaling is van 'het verre dwalen', en in 'hij roept aan' een verwijzend voornaamwoord wordt weggelaten; daarna begint men een nieuwe zin met de lām en zegt: 'voor wie zijn schade nader is dan zijn voordeel — hoe slecht is de begunstiger!', zoals men zegt in de conditionele stijl: 'la-mā faʿalta la-huwa khayrun lak'. Op grond van dit standpunt staat 'man' in de nominatief door de weggelaten verwijzing in 'zijn schade', want wanneer 'man' een conditionele partikel is, geeft wat erop volgt haar declinatie. De tweede lām in 'hoe slecht is de begunstiger' is het antwoord op de eerste lām. Dit tweede standpunt is taalkundig correcter, het eerste staat dichter bij het standpunt van de exegeten.\n\nZijn woord لَبِئْسَ الْمَوْلَى — hij zegt: hoe slecht een neef is deze die Allah slechts op de rand aanbidt.\n\n وَلَبِئْسَ الْعَشِيرُ — hij zegt: hoe slecht een gemeenzame metgezel en vriend! Zoals Yūnus mij heeft verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht gegeven, hij zei: Ibn Zayd zei over Zijn woord وَلَبِئْسَ الْعَشِيرُ : hij zei: de 'ʿashīr' is de metgezel en vriend.\n\nEr is ook gezegd: met 'mawlā' wordt hier bedoeld: de beschermende bondgenoot (walī al-nāṣir).\n\nMujāhid placht te zeggen: met Zijn woord لَبِئْسَ الْمَوْلَى وَلَبِئْسَ الْعَشِيرُ werd het afgodensbeeld bedoeld.\n\nMuḥammad ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld; en al-Ḥārith heeft mij verteld, hij zei: al-Ḥasan heeft ons verteld, hij zei: Warqāʾ heeft ons verteld — beiden tezamen — op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, over het woord van Allah وَلَبِئْسَ الْعَشِيرُ : hij zei: het afgodensbeeld.

   Toon originele Arabische tekst

   يقول تعالى ذكره: يدعو هذا المنقلب على وجهه من أن أصابته فتنة آلهة لضرّها في الآخرة له أقرب وأسرع إليه من نفعها. وذكر أن ابن مسعود كان يقرؤه يدعو مَنْ ضَرّه أقرب من نفعه. واختلف أهل العربية في موضع " من "، فكان بعض نحويِّي البصرة يقول: موضعه نصب بيدعو، ويقول: معناه: يدعو لآلهة ضرّها أقرب من نفعها، ويقول: هو شاذٌّ لأنه لم يوجد في الكلام: يدعو لزيدا. وكان بعض نحويِّي الكوفة يقول: اللام من صلة " ما " بعد " مَنْ"، كأن معنى الكلام عنده: يدعو من لَضَرّه أقرب من نفعه. وحُكي عن العرب سماعا منها عندي لَمَا غيرُه خير منه، بمعنى: عندي ما لغيره خير منه، وأعطيتك لما غيره خير منه، بمعنى: ما لغيره خير منه. وقال: جائز في كلّ ما لم يتبين فيه الإعراب الاعتراض باللام دون الاسم. وقال آخرون منهم: جائز أن يكون معنى ذلك: هو الضلال البعيد يدعو، فيكون يدعو صلة الضلال البعيد، وتضمر في يدعو الهاء ثم تستأنف الكلام باللام، فتقول لمن ضرّه أقرب من نفعه: لبئس المولى، كقولك في الكلام في مذهب الجزاء: لَمَا فَعَلْتَ لَهُو خَيْر لك. فعلى هذا القول " من " في موضع رفع بالهاء في قوله ، ضَرّه، ، لأن مَنْ إذا كانت جزاء فإنما يعربها ما بعدها، واللام الثانية في لبئس المولى جواب اللام الأولى، وهذا القول الآخر على مذهب العربية أصحّ، والأوّل إلى مذهب أهل التأويل أقرب. وقوله ( لَبِئْسَ الْمَوْلَى ) ، يقول: لبئس ابن العم هذا الذي يعبد الله على حرف. ( وَلَبِئْسَ الْعَشِيرُ ) يقول: ولبئس الخليط المعاشر والصاحب: هو كما حدثني يونس، قال: أخبرنا ابن وهب، فال: قال ابن زيد، في قوله ( وَلَبِئْسَ الْعَشِيرُ ) قال: العشير: هو المعاشر الصاحب. وقد قيل: عني بالمولى في هذا الموضع: الولي الناصر. وكان مجاهد يقول: عني بقوله ( لَبِئْسَ الْمَوْلَى وَلَبِئْسَ الْعَشِيرُ ) الوثن. حدثني محمد بن عمرو، قال: ثنا أبو عاصم، قال: ثنا عيسى، وحدثني الحارث، قال: ثنا الحسن، قال: ثنا ورقاء جميعا، عن ابن أبي نجيح، عن مجاهد، في قول الله ( وَلَبِئْسَ الْعَشِيرُ ) قال: الوثن.