Tafseer van De Koe · Al-Baqara · 2:90
Slecht is het, waarvoor zij hun zielen verkocht hebben; dat zij niet geloven in wat Allah heeft neergezonden; uit afgunst, dat Allah zijn gunst neerzendt tot wie hij wil van zijn dienaren. Zo wender zij zich van toorn tot toorn. En voor de ongelovigen is er een vernederende bestraffing.
De uitleg van de woorden van de Verhevene: بِئْسَمَا اشْتَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ أَنْ يَكْفُرُوا بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ بَغْيًا
(Slecht is dat waarvoor zij hun zielen verkochten: dat zij verwerpen wat Allah heeft neergezonden, uit opstandigheid) (2:90)
Abū Jaʿfar zei: De betekenis van Zijn woorden, verheven is Zijn lof: biʾsa mā ishtaraw bihi anfusahum (slecht is dat waarvoor zij hun zielen verkochten) is: slecht is dat waarvoor zij hun zielen verkochten.
* * *
De oorsprong van "biʾsa" is "baʾisa", afgeleid van "al-buʾs" (ellende, kommer). De hamza ervan werd geloosd (gesloten, zonder klinker), en vervolgens werd haar klinker overgebracht naar de "bāʾ", zoals men bij "ẓaliltu" "ẓaltu" zegt, en zoals men "kibd" zegt voor "al-kabid" (de lever) — waarbij de klinker van de "bāʾ" werd overgebracht naar de "kāf" toen de "bāʾ" zonder klinker kwam te staan.
Het is ook mogelijk dat "biʾsa" — al is haar oorsprong "baʾisa" — behoort tot het taalgebruik van hen die de klinker van de ʿayn (de middelste radicaal) van het werkwoordpatroon "faʿila" overbrengen naar de fāʾ (de eerste radicaal), wanneer de middelste radicaal van het werkwoord een van de zes keelklanken is. Zo zeiden zij van "laʿiba" "liʿb", en van "saʾima" "siʾm", en dat is — zoals gezegd wordt — een wijdverbreid taalgebruik bij de stam Tamīm.
Vervolgens werd het [woord biʾsa] gemaakt tot iets wat berisping en afkeuring uitdrukt, en het werd verbonden met "mā".
De Arabische taalkundigen verschilden van mening over de betekenis van de "mā" die met "biʾsamā" verbonden is. Sommige grammatici van Basra zeiden: zij [mā] is op zichzelf een zelfstandig naamwoord, en "an yakfurū" is daarvan de nadere bepaling (tafsīr), vergelijkbaar met "niʿma rajulan Zayd" (welk een voortreffelijke man is Zayd!), en an yunazzila llāhu (dat Allah neerzendt) is een vervanging (badal) voor "anzala llāhu" (Allah heeft neergezonden).
Sommige grammatici van Kūfa zeiden: de betekenis daarvan is: slecht is de zaak waarvoor zij hun zielen verkochten, namelijk dat zij verwerpen. Dus is "mā" het zelfstandig naamwoord [onderwerp] van "biʾsa", en "an yakfurū" het tweede zelfstandig naamwoord. Hij stelde dat je "an yakfurū", indien je dat wenst, in de nominatief (rafʿ) kunt plaatsen, en indien je dat wenst, in de genitief (khafḍ). Wat de nominatief betreft: "slecht is deze zaak die zij doen". En wat de genitief betreft: "slecht is de zaak waarvoor zij hun zielen verkochten, namelijk dat zij verwerpen wat Allah heeft neergezonden, uit opstandigheid". Hij zei: en Zijn woorden laʾbiʾsa mā qaddamat lahum anfusuhum an sakhiṭa llāhu ʿalayhim (waarlijk slecht is dat wat hun zielen voor hen vooruit gezonden hebben, namelijk dat Allah toornig op hen is) [Surah Al-Māʾidah: 80] zijn van gelijke aard. De Arabieren maken "mā" op zichzelf in deze categorie gelijk aan een volledig zelfstandig naamwoord, zoals in Zijn woorden fa-niʿimmā hiya (hoe voortreffelijk is dat!) [Surah Al-Baqarah: 271], en "biʾsamā anta" (hoe slecht ben jij). Hij voerde als bewijs voor deze uitspraak een rajaz-vers aan van een van de rajaz-dichters:
"Haast u beiden niet in de tocht, en leid haar [de kameel] zachtjes,
waarlijk slecht is traagheid, en wij verwaarlozen haar niet."
Abū Jaʿfar zei: De Arabieren zeggen "laʾbiʾsamā tazwīj wa-lā mahr" (hoe slecht een huwelijk en geen bruidsgeld!), waarbij zij "mā" op zichzelf maken tot zelfstandig naamwoord zonder relatieve bijzin (ṣila). Maar degene die deze uitspraak doet, staat niet toe dat dat wat op "biʾsa" volgt een bepaald, gedetermineerd zelfstandig naamwoord is met een bepaald, gedetermineerd predikaat. Hij heeft immers gesteld dat "biʾsamā" gelijk staat aan: "slecht is de zaak waarvoor zij hun zielen verkochten"; en zo is "mā" met haar relatieve bijzin een gedetermineerd zelfstandig naamwoord geworden, want "ishtaraw" (zij verkochten) is een verleden-tijdswerkwoord dat behoort tot de relatieve bijzin van "mā", volgens de uitspraak van degene die deze stelling verkondigt. En wanneer [mā] verbonden wordt met een werkwoord in de verleden tijd, dan is het een bepaald, gedetermineerd, gekend zelfstandig naamwoord, en dan wordt de uitleg van de uitspraak in dat geval: "slecht is hun verkoop, namelijk hun ongeloof (kufr)". En dat is volgens hem niet toegestaan: zo blijkt dus de ondeugdelijkheid van deze uitspraak.
Een ander van hen stelde dat "an" in de genitief (khafḍ) staat indien je dat wenst, en in de nominatief (rafʿ) indien je dat wenst. Wat de genitief betreft: dat je het terugbrengt naar de "hāʾ" die in "bihi" (waarvoor) zit, bij wijze van herhaling over twee uitspraken, alsof je gezegd hebt: "zij verkochten hun zielen voor het ongeloof". En wat de nominatief betreft: dat het herhaald wordt over de positie van "mā" die op "biʾsa" volgt. Hij zei: en het is niet toegestaan dat het een nominatief is volgens jouw uitspraak: "slecht is de man ʿAbd Allāh".
En sommigen van hen zeiden: "biʾsamā" is één geheel dat datgene wat erop volgt in de nominatief plaatst, zoals overgeleverd is van de Arabieren: "biʾsamā tazwīj wa-lā mahr" (hoe slecht een huwelijk en geen bruidsgeld), waarbij "biʾsamā" "tazwīj" in de nominatief plaatst, zoals men zegt "biʾsamā Zayd" en "biʾsa mā ʿAmr"; zo is "biʾsamā" in de nominatief op grond van de "hāʾ" die ernaar terugverwijst, alsof je gezegd hebt: "slecht een ding is de zaak waarvoor zij hun zielen verkochten", en "an" is dan een nadere toelichting (tarjama) van "biʾsamā".
* * *
De meest correcte van deze uitspraken is de uitspraak van hem die "biʾsamā" in de nominatief plaatst op grond van de terugverwijzing van de "hāʾ" in Zijn woorden "ishtaraw bihi" (zij verkochten daarvoor), zoals zij dat in de nominatief plaatsen op grond van "ʿAbd Allāh" wanneer zij zeggen "biʾsamā ʿAbd Allāh", en die "an yakfurū" maakt tot een nadere toelichting van "biʾsamā". De betekenis van de uitspraak wordt dan: slecht is de zaak waarvoor de joden hun zielen verkochten, namelijk hun ongeloof (kufr) in wat Allah heeft neergezonden, uit opstandigheid en afgunst, [namelijk] dat Allah van Zijn gunst neerzendt. En de "an" die in Zijn woorden an yunazzila llāhu (dat Allah neerzendt) staat, is in de accusatief (naṣb), want daarmee bedoelt Hij: "dat zij verwerpen wat Allah heeft neergezonden", omwille van het feit dat Allah van Zijn gunst neerzendt op wie Hij wil van Zijn dienaren. De positie van "an" is die van een aanduiding van reden (jazāʾ — d.w.z. mafʿūl li-ajlihi). Sommige Arabische taalkundigen van de Kūfanen stelden dat "an" in de genitief (khafḍ) staat door de impliciete aanwezigheid van de "bāʾ". Wij echter hebben voor haar de accusatief gekozen, vanwege de volledigheid van het predikaat dat eraan voorafgaat, en omdat er geen woord bij is dat de genitief regeert. En een woord dat de genitief regeert, regeert niet over een impliciet (weggelaten) element.
* * *
Wat betreft Zijn woorden "ishtaraw bihi anfusahum" (zij verkochten daarvoor hun zielen), daarmee bedoelt Hij: zij verkochten hun zielen, zoals:
1534 — Mūsā ibn Hārūn heeft mij verteld, hij zei: ʿAmr heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī: "biʾsamā ishtaraw bihi anfusahum" (slecht is dat waarvoor zij hun zielen verkochten), hij zegt: zij verkochten hun zielen "doordat zij verwerpen wat Allah heeft neergezonden, uit opstandigheid".
1535 — Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥasan heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj, die zei: Mujāhid zei: "biʾsamā ishtaraw bihi anfusahum" (slecht is dat waarvoor zij hun zielen verkochten), [dat zijn] de joden; zij ruilden de waarheid in voor de valsheid, en [zij verkozen] het verbergen van wat Muḥammad ﷺ bracht boven het verduidelijken ervan.
Abū Jaʿfar zei: De Arabieren zeggen "sharaytuhu" in de betekenis van "ik heb het verkocht". En "ishtaraw" is op deze plaats de iftaʿala-vorm van "sharaytu". Het taalgebruik van de Arabieren — zoals ons bereikt heeft — is dat zij "sharaytu" zeggen in de betekenis van "ik heb verkocht", en "ishtaraytu" in de betekenis van "ik heb gekocht". En men zegt: de "shārī" wordt enkel "shārī" genoemd omdat hij zijn ziel en zijn wereldse leven verkoopt in ruil voor zijn hiernamaals.
Daartoe behoort de uitspraak van Yazīd ibn Mufarrigh al-Ḥimyarī:
"Ik heb Bard verkocht — was ik maar
vóór [het verlies van] Bard een hāma (dode vogel) geweest."
En daartoe behoort de uitspraak van al-Musayyab ibn ʿAlas:
"Er wordt voor haar een prijs geboden, maar hij weigert haar,
en haar eigenaar zegt: zul je niet verkopen?"
Hij bedoelt daarmee: "ik heb Bard verkocht". En soms wordt "ishtaraytu" gebruikt in de betekenis van "ik heb verkocht", en "sharaytu" in de betekenis van "ik heb gekocht". Maar het wijdverbreide taalgebruik onder hen is dat wat ik beschreven heb.
* * *
Wat betreft de betekenis van Zijn woorden "baghyan" (uit opstandigheid), daarmee bedoelt Hij: uit overtreding en afgunst, zoals:
1536 — Bishr ibn Muʿādh heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda: "baghyan" (uit opstandigheid), hij zei: dat wil zeggen uit afgunst, en zij zijn de joden.
1537 — Mūsā heeft mij verteld, hij zei: ʿAmr heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī: "baghyan" (uit opstandigheid), hij zei: zij waren opstandig jegens Muḥammad ﷺ en benijdden hem, en zij zeiden: "De boodschappers kwamen toch enkel uit de kinderen van Israël; hoe komt het dan dat deze uit de kinderen van Ismāʿīl is?" Zo benijdden zij hem [om het feit] dat Allah van Zijn gunst neerzendt op wie Hij wil van Zijn dienaren.
1538 — Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Ādam heeft ons verteld, hij zei: Abū Jaʿfar heeft ons verteld, op gezag van al-Rabīʿ, op gezag van Abū al-ʿĀliya: "baghyan" (uit opstandigheid), dat wil zeggen: uit afgunst dat Allah van Zijn gunst neerzendt op wie Hij wil van Zijn dienaren, en zij zijn de joden die verworpen wat aan Muḥammad ﷺ werd neergezonden.
1539 — Mij is verteld op gezag van ʿAmmār ibn al-Ḥasan, hij zei: Ibn Abī Jaʿfar heeft ons verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van al-Rabīʿ, iets dergelijks.
* * *
Abū Jaʿfar zei: De betekenis van het vers is dus: slecht is de zaak waarvoor zij hun zielen verkochten, [namelijk] het ongeloof in dat wat Allah in Zijn Boek aan Mūsā heeft neergezonden — betreffende het profeetschap van Muḥammad ﷺ, en het gebod om hem voor waarachtig te houden en hem te volgen — omwille van het feit dat Allah van Zijn gunst neerzond — en Zijn gunst is: Zijn wijsheid, Zijn tekenen en Zijn profeetschap — op wie Hij wil van Zijn dienaren — daarmee bedoelt Hij: op Muḥammad ﷺ — uit opstandigheid en afgunst jegens Muḥammad ﷺ, omwille van het feit dat hij uit de nakomelingen van Ismāʿīl was en niet uit de kinderen van Israël.
* * *
Indien iemand zou vragen: hoe verkochten de joden hun zielen voor het ongeloof, zodat gezegd wordt "slecht is dat waarvoor zij hun zielen verkochten, dat zij verwerpen wat Allah heeft neergezonden"? En wordt er iets gekocht met ongeloof?
Dan wordt geantwoord: de betekenis van "het kopen" (al-shirāʾ) en "het verkopen" (al-bayʿ) bij de Arabieren is dat een eigenaar zijn bezit van zich vervreemdt naar een ander, tegen een tegenprestatie die hij ervoor in ruil ontvangt. Vervolgens gebruiken de Arabieren dat voor iedereen die voor zijn handelen een tegenprestatie in ruil ontvangt, of die nu slecht of goed is, en zij zeggen: "hoe voortreffelijk is dat waarvoor die-en-die zijn ziel verkocht heeft" en "hoe slecht is dat waarvoor die-en-die zijn ziel verkocht heeft", in de betekenis van: hoe voortreffelijk is de verwerving die hij voor haar verwierf, en hoe slecht is de verwerving die hij voor haar verwierf — wanneer hij haar door zijn streven goeds of kwaads doet toekomen. Zo is ook de betekenis van Zijn woorden, verheven is Zijn lof: "biʾsamā ishtaraw bihi anfusahum" (slecht is dat waarvoor zij hun zielen verkochten) — toen zij hun zielen ten verderve voerden door hun ongeloof in Muḥammad ﷺ en haar zo te gronde richtten, sprak Allah hen en de Arabieren toe met datgene wat zij in hun eigen taal kennen, en Hij zei: "biʾsamā ishtaraw bihi anfusahum" (slecht is dat waarvoor zij hun zielen verkochten), waarmee Hij bedoelt: slecht is dat wat zij voor hun zielen verworven hebben door hun streven, en slecht is de tegenprestatie die zij in ruil ontvingen voor hun ongeloof in Allah door hun verloochening van Muḥammad — daar zij als tegenprestatie voor de beloning van Allah en wat Hij voor hen had voorbereid — indien zij in Allah hadden geloofd en in wat Hij aan Zijn profeten heeft neergezonden — tevreden waren met het Vuur (al-nār) en met wat Hij voor hen heeft voorbereid vanwege hun ongeloof daarin.
* * *
En dit vers — en wat Allah daarin meedeelt over de afgunst van de joden jegens Muḥammad ﷺ en zijn volk van de Arabieren, omwille van het feit dat Allah het profeetschap en de wijsheid onder hen [de Arabieren] plaatste, en niet onder de joden van de kinderen van Israël, totdat dit hen ertoe bracht ongelovig aan hem te worden, ondanks hun kennis van zijn waarachtigheid, en dat hij een profeet van Allah was, gezonden en als boodschapper uitgezonden — is gelijk aan het andere vers in Surah Al-Nisāʾ, namelijk Zijn woorden: أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ يُؤْمِنُونَ بِالْجِبْتِ وَالطَّاغُوتِ وَيَقُولُونَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا هَؤُلاءِ أَهْدَى مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا سَبِيلا * أُولَئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ وَمَنْ يَلْعَنِ اللَّهُ فَلَنْ تَجِدَ لَهُ نَصِيرًا * أَمْ لَهُمْ نَصِيبٌ مِنَ الْمُلْكِ فَإِذًا لا يُؤْتُونَ النَّاسَ نَقِيرًا * أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلَى مَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ فَقَدْ آتَيْنَا آلَ إِبْرَاهِيمَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَآتَيْنَاهُمْ مُلْكًا عَظِيمًا
(Heb je niet gezien naar hen die een deel van het Boek gegeven werd, dat zij geloven in al-Jibt en al-Ṭāghūt en over hen die ongelovig zijn zeggen: "Dezen zijn beter geleid op de weg dan zij die geloven"? Zij zijn het die Allah vervloekt heeft, en wie Allah vervloekt, voor hem zul je nimmer een helper vinden. Of hebben zij een aandeel in het koningschap? Dan zouden zij de mensen nog niet zoveel als het putje van een dadelpit geven. Of benijden zij de mensen om wat Allah hun van Zijn gunst gegeven heeft? Wij hebben immers aan de familie van Ibrāhīm het Boek en de wijsheid gegeven, en Wij gaven hun een geweldig koninkrijk.) [Surah Al-Nisāʾ: 51-54].
* * *
De uitleg van Zijn woorden: أَنْ يُنَزِّلَ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ عَلَى مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ
(dat Allah van Zijn gunst neerzendt op wie Hij wil van Zijn dienaren) (2:90)
Abū Jaʿfar zei: Wij hebben de uitleg daarvan reeds vermeld en de betekenis ervan uiteengezet, maar wij vermelden niettemin de overlevering ter bevestiging van wat wij daarover gezegd hebben:
1540 — Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Salama heeft ons verteld, hij zei: Ibn Isḥāq heeft mij verteld, op gezag van ʿĀṣim ibn ʿUmar ibn Qatāda al-Anṣārī, op gezag van enkele oude meesters onder hen, betreffende Zijn woorden: "baghyan an yunazzila llāhu min faḍlihi ʿalā man yashāʾu min ʿibādihi" (uit opstandigheid dat Allah van Zijn gunst neerzendt op wie Hij wil van Zijn dienaren), dat wil zeggen: dat Allah, de Verhevene, het [profeetschap] in een ander dan hen plaatste.
1541 — Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, hij zei: Zij zijn de joden. Toen Allah Zijn profeet Muḥammad ﷺ zond en zij zagen dat hij uit een ander volk dan het hunne gezonden werd, verwierpen zij hem — uit afgunst jegens de Arabieren — terwijl zij wisten dat hij de boodschapper van Allah ﷺ was, en zij vonden hem bij hen opgetekend in de Torah.
1542 — Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Ādam heeft ons verteld, hij zei: Abū Jaʿfar heeft ons verteld, op gezag van al-Rabīʿ, op gezag van Abū al-ʿĀliya, iets dergelijks.
1543 — Mij is verteld op gezag van ʿAmmār, hij zei: Ibn Abī Jaʿfar heeft ons verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van al-Rabīʿ, iets dergelijks.
1544 — Mūsā heeft mij verteld, hij zei: ʿAmr ibn Ḥammād heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī, hij zei: Zij zeiden: "De boodschappers kwamen toch enkel uit de kinderen van Israël; hoe komt het dan dat deze uit de kinderen van Ismāʿīl is?"
1545 — Muḥammad ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van ʿAlī al-Azdī, hij zei: Het werd geopenbaard betreffende de joden.
* * *
De uitleg van de woorden van de Verhevene: فَبَاءُوا بِغَضَبٍ عَلَى غَضَبٍ
(Zo keerden zij terug met toorn op toorn) (2:90)
Abū Jaʿfar zei: Met Zijn woorden "fa-bāʾū bi-ghaḍabin ʿalā ghaḍab" (zo keerden zij terug met toorn op toorn) bedoelt Hij: zo keerden de joden van de kinderen van Israël — na de toestand waarin zij verkeerden van het zoeken van overwinning door middel van Muḥammad ﷺ en het zoeken van triomf door hem, en na datgene wat zij vóór zijn zending aan de mensen meedeelden, namelijk dat hij een gezonden profeet was — als afvalligen op hun hielen terug toen Allah hem als gezonden profeet uitzond. Zo keerden zij terug met toorn van Allah — die zij van Hem verdienden door hun ongeloof in Muḥammad toen hij gezonden werd, en hun ontkenning van zijn profeetschap, en hun verloochening dat hij degene was wiens beschrijving zij in hun Boek aantroffen, uit koppigheid van hun kant jegens hem en uit opstandigheid en afgunst jegens hem en jegens de Arabieren — bovenop een eerdere toorn die er vóór dat alles van Allah over hen was geweest, die aan deze tweede toorn voorafging, vanwege hun ongeloof dat er vóór ʿĪsā de zoon van Maryam was, of vanwege hun aanbidding van het kalf, of vanwege andere zonden van hen die voorbij waren gegaan, waardoor zij de toorn van Allah verdienden, zoals:
1546 — Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Salama ibn al-Faḍl heeft ons verteld, hij zei: Ibn Isḥāq heeft mij verteld, op gezag van Muḥammad ibn Abī Muḥammad, in wat hij overleverde van Saʿīd ibn Jubayr of ʿIkrima, op gezag van Ibn ʿAbbās: "fa-bāʾū bi-ghaḍabin ʿalā ghaḍab" (zo keerden zij terug met toorn op toorn), de toorn op de toorn is: Zijn toorn over hen vanwege wat zij van de Torah hadden verwaarloosd terwijl die bij hen was, en de toorn vanwege hun ongeloof in deze profeet die Allah bij hen deed verschijnen.
1547 — Ibn Bashshār heeft ons verteld, hij zei: Yaḥyā ibn Saʿīd en ʿAbd al-Raḥmān hebben ons verteld, zij beiden zeiden: Sufyān heeft ons verteld, op gezag van Abū Bukayr, op gezag van ʿIkrima: "fa-bāʾū bi-ghaḍabin ʿalā ghaḍab" (zo keerden zij terug met toorn op toorn), hij zei: ongeloof in ʿĪsā, en ongeloof in Muḥammad ﷺ.
1548 — Abū Kurayb heeft ons verteld, hij zei: Yaḥyā ibn Yamān heeft ons verteld, hij zei: Sufyān heeft ons verteld, op gezag van Abū Bukayr, op gezag van ʿIkrima: "fa-bāʾū bi-ghaḍabin ʿalā ghaḍab" (zo keerden zij terug met toorn op toorn), hij zei: hun ongeloof in ʿĪsā en Muḥammad ﷺ.
1549 — Al-Ḥasan ibn Yaḥyā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons meegedeeld, hij zei: al-Thawrī heeft ons meegedeeld, op gezag van Abū Bukayr, op gezag van ʿIkrima, iets dergelijks.
1550 — Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Jarīr heeft ons verteld, op gezag van Mughīra, op gezag van al-Shaʿbī, hij zei: De mensen verkeren op de Dag der Opstanding in vier rangen: een man die in ʿĪsā geloofde en in Muḥammad geloofde — moge Allahs zegen over hen beiden zijn — voor hem zijn er twee beloningen. Een man die ongelovig was aan ʿĪsā maar in Muḥammad ﷺ geloofde, voor hem is er één beloning. Een man die ongelovig was aan ʿĪsā en ongelovig was aan Muḥammad, die keerde terug met toorn op toorn. En een man die ongelovig was aan ʿĪsā, behorend tot de polytheïsten van de Arabieren (mushrikīn), en die in zijn ongeloof stierf vóór Muḥammad ﷺ, die keerde terug met toorn.
1551 — Bishr ibn Muʿādh heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, betreffende Zijn woorden: "fa-bāʾū bi-ghaḍabin ʿalā ghaḍab" (zo keerden zij terug met toorn op toorn), de toorn van Allah over hen vanwege hun ongeloof in het Evangelie en in ʿĪsā, en Zijn toorn over hen vanwege hun ongeloof in de Koran en in Muḥammad ﷺ.
1552 — Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Abū Ḥudhayfa heeft ons verteld, hij zei: Shibl heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid: "fa-bāʾū bi-ghaḍab" (zo keerden zij terug met toorn), [over] de joden vanwege hun verandering van de Torah vóór het optreden van de Profeet ﷺ, "ʿalā ghaḍab" (op toorn): [vanwege] hun ontkenning van de Profeet ﷺ en hun ongeloof in wat hij bracht.
1553 — Al-Muthannā heeft ons verteld, hij zei: Ādam heeft ons verteld, hij zei: Abū Jaʿfar heeft ons verteld, op gezag van al-Rabīʿ, op gezag van Abū al-ʿĀliya: "fa-bāʾū bi-ghaḍabin ʿalā ghaḍab" (zo keerden zij terug met toorn op toorn), hij zegt: de toorn van Allah over hen vanwege hun ongeloof in het Evangelie en in ʿĪsā, vervolgens Zijn toorn over hen vanwege hun ongeloof in Muḥammad ﷺ en in de Koran.
1554 — Mūsā heeft mij verteld, hij zei: ʿAmr heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī: "fa-bāʾū bi-ghaḍabin ʿalā ghaḍab" (zo keerden zij terug met toorn op toorn), wat de eerste toorn betreft, dat is toen Allah toornig op hen werd vanwege het kalf; en wat de tweede toorn betreft, Hij werd toornig op hen toen zij ongelovig werden aan Muḥammad ﷺ.
1555 — Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj en ʿAṭāʾ en ʿUbayd ibn ʿUmayr, betreffende Zijn woorden: "fa-bāʾū bi-ghaḍabin ʿalā ghaḍab" (zo keerden zij terug met toorn op toorn), hij zei: de toorn van Allah over hen vanwege datgene waarin zij verkeerden vóór het optreden van de Profeet ﷺ — van hun verandering [van de Schrift] en hun ongeloof —, vervolgens Zijn toorn over hen betreffende Muḥammad ﷺ — toen hij optrad en zij hem verwierpen.
* * *
Abū Jaʿfar zei: Wij hebben de betekenis van "de toorn" van Allah over wie van Zijn schepselen Hij toornig is — en het meningsverschil van hen die van mening verschillen over de aard ervan — reeds uiteengezet in het voorgaande deel van dit boek van ons, op een wijze die het overbodig maakt dat te herhalen.
* * *
De uitleg van de woorden van de Verhevene: وَلِلْكَافِرِينَ عَذَابٌ مُهِينٌ
(En voor de ongelovigen is er een vernederende bestraffing) (90)
Abū Jaʿfar zei: Met Zijn woorden, verheven is Zijn lof: "wa-li-l-kāfirīna ʿadhābun muhīn" (en voor de ongelovigen is er een vernederende bestraffing) bedoelt Hij: en voor allen onder de mensen die het profeetschap van Muḥammad ﷺ ontkennen, is er een bestraffing (ʿadhāb) van Allah, hetzij in het hiernamaals, hetzij in deze wereld én het hiernamaals; "muhīn" (vernederend) is dat wat degene die het ondergaat verlaagt en te schande maakt, en hem kleinering en vernedering doet aandoen.
* * *
Indien iemand zou vragen: welke bestraffing is er die degene die haar ondergaat niet vernedert, zodat voor de ongelovigen de vernederende ervan bestemd is?
Dan wordt geantwoord: de vernederende [bestraffing] is die waarvan wij hebben uiteengezet dat zij degene die haar ondergaat vernedering en kleinering doet toekomen, waarin degene die haar ondergaat eeuwig verblijft, zonder ooit van zijn vernedering over te gaan naar eer en waardigheid, en het is die welke Allah specifiek heeft toegekend aan de mensen die ongelovig zijn aan Hem en aan Zijn boodschappers. En wat betreft die welke degene die haar ondergaat niet vernedert: dat is die welke een loutering is voor degene die haar ondergaat. En dat is bijvoorbeeld de dief uit de mensen van de islam, die iets steelt waarvoor hem de amputatie verschuldigd is, waarop zijn hand wordt afgehakt; en de ontuchtpleger (zānī) onder hen die ontucht (zinā) bedrijft, waarop de voorgeschreven straf (ḥadd) over hem voltrokken wordt; en wat daarop lijkt aan bestraffing en afschrikkende straf die Allah tot verzoeningen heeft gemaakt voor de zonden waarvoor degenen die ze begingen bestraft werden; en zoals de plegers van grote zonden onder de mensen van de islam, die in het hiernamaals bestraft worden naar de mate van hun misdaden die zij begaan hebben, opdat zij van hun zonden gelouterd worden, om vervolgens het paradijs (janna) binnen te gaan. Want dat alles, ook al is het een bestraffing, is niet vernederend voor degene die ermee bestraft wordt, daar de bestraffing van Allah hem ermee dient om hem van zijn zonden te louteren, om hem vervolgens te voeren naar de bron van eer en waardigheid, en hem eeuwig te laten verblijven in de gelukzaligheid van de tuinen [van het paradijs].
