Tafseer van De Koe · Al-Baqara · 2:84
En (gedenkt) toen Wij jullie verbond aanvaardden: "Vergiet elkaars bloed niet en verdrijft elkaar niet uit jullie woonplaatsen." Daarop bevestigden jullie (dat) en jullie getuigden (daarvan).
De uitleg van de uitspraak van de Verhevene: وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ لا تَسْفِكُونَ دِمَاءَكُمْ وَلا تُخْرِجُونَ أَنْفُسَكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ
(En toen Wij uw verbond aanvaardden: jullie zullen elkaars bloed niet vergieten en jullie zullen elkaar niet uit jullie woningen verdrijven.)
Abū Jaʿfar zei: Zijn uitspraak: (En toen Wij uw verbond aanvaardden: jullie zullen elkaars bloed niet vergieten) is wat betekenis en grammaticale ontleding betreft gelijkwaardig aan Zijn uitspraak: وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ لا تَعْبُدُونَ إِلا اللَّهَ (En toen Wij het verbond van de Kinderen van Israël aanvaardden: jullie zullen niets aanbidden behalve Allah).
* * *
Wat betreft "het vergieten van bloed" (safk al-dam): dit betekent het uitstorten en doen vloeien ervan.
* * *
Indien iemand zou vragen: Wat is de betekenis van Zijn uitspraak: (jullie zullen elkaars bloed niet vergieten en jullie zullen elkaar niet uit jullie woningen verdrijven)? En hij zou zeggen: Doodde dat volk zichzelf en verdreef het zichzelf uit zijn woningen, zodat hun dat verboden werd? — Dan wordt geantwoord: De zaak is niet zoals jij hebt gemeend, maar het werd hun verboden dat de een de ander zou doden. Want in het doden door een man onder hen van een andere man lag het doden van zichzelf, aangezien hun geloofsgemeenschap [één was, en zij beiden] de positie hadden van één enkele man. Zoals hij — vrede zij met hem — zei:
1463 — "Voorwaar, de gelovigen zijn in hun onderlinge barmhartigheid en genegenheid jegens elkaar als één enkel lichaam: wanneer een deel ervan pijn lijdt, dan komt de rest van het lichaam te hulp met koorts en slapeloosheid."
* * *
Het is ook toegestaan dat de betekenis van Zijn uitspraak: (jullie zullen elkaars bloed niet vergieten) is, namelijk: dat een man onder jullie geen andere man onder jullie doodt, waarop met hem vergelding (qiṣāṣ) plaatsvindt, zodat hij daardoor zichzelf doodt — omdat hij degene was die voor zichzelf de oorzaak teweegbracht waardoor hij de dood verdiende. Daarom werd dat aan hem toegeschreven, namelijk het doden van hem door de voogd van de gedode bij wijze van vergelding (qiṣāṣ) voor diens beschermeling. Zoals tegen een man die een of andere daad begaat waardoor hij de bestraffing verdient, en die vervolgens de bestraffing ondergaat, gezegd wordt: "Jij hebt dit zelf over jezelf gebracht."
* * *
En overeenkomstig hetgeen wij over de uitleg hiervan hebben gezegd, hebben ook de uitleggers (ahl al-taʾwīl) gesproken.
* Vermelding van wie dat heeft gezegd:
1464 — Bishr ibn Muʿādh heeft ons verteld, hij zei: Yazīd ibn Zurayʿ heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, over Zijn uitspraak (En toen Wij uw verbond aanvaardden: jullie zullen elkaars bloed niet vergieten), dat wil zeggen: laat de een van jullie de ander niet doden, (en jullie zullen elkaar niet uit jullie woningen verdrijven), en jouw eigen ziel, o zoon van Adam, dat zijn de leden van jouw geloofsgemeenschap.
1465 — Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Ādam heeft ons verteld, hij zei: Abū Jaʿfar heeft ons verteld, op gezag van al-Rabīʿ, op gezag van Abū al-ʿĀliya over Zijn uitspraak: (En toen Wij uw verbond aanvaardden: jullie zullen elkaars bloed niet vergieten), hij zegt: laat de een van jullie de ander niet doden, (en jullie zullen elkaar niet uit jullie woningen verdrijven), hij zegt: laat de een van jullie de ander niet uit de woningen verdrijven.
1466 — Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Ādam heeft ons verteld, hij zei: Abū Jaʿfar heeft ons verteld, op gezag van Qatāda over Zijn uitspraak: (jullie zullen elkaars bloed niet vergieten), hij zegt: laat de een van jullie de ander niet zonder recht doden, (en jullie zullen elkaar niet uit jullie woningen verdrijven), zodat jij, o zoon van Adam, het bloed vergiet van de leden van jouw geloofsgemeenschap en van jouw gebedsgemeenschap.
* * *
De uitleg van de uitspraak van de Verhevene: ثُمَّ أَقْرَرْتُمْ
(Vervolgens hebben jullie het erkend.)
Abū Jaʿfar zei: Met Zijn uitspraak (vervolgens hebben jullie het erkend) bedoelt Hij: het verbond dat Wij van jullie hebben aanvaard, namelijk dat jullie elkaars bloed niet zullen vergieten en jullie niet uit jullie woningen zullen verdrijven, zoals:
1467 — Al-Muthannā heeft ons verteld, hij zei: Ādam heeft ons verteld, hij zei: Abū Jaʿfar heeft ons verteld, op gezag van al-Rabīʿ, op gezag van Abū al-ʿĀliya: (vervolgens hebben jullie het erkend), hij zegt: jullie hebben dit verbond erkend.
1468 — En mij werd verteld, op gezag van ʿAmmār, hij zei: Ibn Abī Jaʿfar heeft ons verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van al-Rabīʿ iets dergelijks.
* * *
De uitleg van de uitspraak van de Verhevene: وَأَنْتُمْ تَشْهَدُونَ (84)
(terwijl jullie getuigen.)
Abū Jaʿfar zei: De uitleggers (ahl al-taʾwīl) verschilden van mening over wie aangesproken wordt met Zijn uitspraak: (terwijl jullie getuigen). Sommigen van hen zeiden: dat is een aanspraak van Allah — verheven is Zijn vermelding — gericht tot de joden die zich bevonden te midden van het toevluchtsoord van de Boodschapper van Allah ﷺ ten tijde van zijn hidjra daarheen, waarbij Hij hen berispte vanwege het verwaarlozen van de bepalingen van de Tora die zij in handen hadden en waarvan zij de wetgeving erkenden. Allah, de Verhevene, zei dus tegen hen: ثُمَّ أَقْرَرْتُمْ (vervolgens hebben jullie het erkend), waarmee Hij bedoelt: de erkenning door jullie voorgangers en voorvaderen, (terwijl jullie getuigen) van hun erkenning toen het verbond van hen werd aanvaard, dat zij elkaars bloed niet zouden vergieten en elkaar niet uit hun woningen zouden verdrijven, en jullie bevestigen dat dat een waarheid is uit Mijn verbond met hen. En tot degenen van wie de betekenis van deze uitspraak is overgeleverd, behoort Ibn ʿAbbās.
1469 — Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Salama heeft ons verteld, hij zei: Ibn Isḥāq heeft mij verteld, hij zei: Muḥammad ibn Abī Muḥammad heeft mij verteld, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr, of ʿIkrima, op gezag van Ibn ʿAbbās, hij zei: (En toen Wij uw verbond aanvaardden: jullie zullen elkaars bloed niet vergieten en jullie zullen elkaar niet uit jullie woningen verdrijven, vervolgens hebben jullie het erkend terwijl jullie getuigen) dat dit een waarheid is uit Mijn verbond met jullie.
* * *
En anderen zeiden: het is veeleer een mededeling van Allah — verheven is Zijn lof — over hun voorgangers, maar Hij — verheven is Zijn vermelding — heeft de mededeling daarover over hen uitgebracht in de vorm van een rechtstreekse aanspraak, op de wijze die wij hebben beschreven bij de overige verzen die hieraan gelijkwaardig zijn, waarvan wij de uitleg eerder reeds hebben verduidelijkt.
* * *
En zij legden Zijn uitspraak: (terwijl jullie getuigen) uit in de zin van: terwijl jullie getuigen [zijt].
* Vermelding van wie dat heeft gezegd:
1470 — Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Ādam heeft ons verteld, hij zei: Abū Jaʿfar heeft ons verteld, op gezag van al-Rabīʿ, op gezag van Abū al-ʿĀliya over Zijn uitspraak: (terwijl jullie getuigen), hij zegt: terwijl jullie getuigen [zijt].
* * *
Abū Jaʿfar zei: De juiste opvatting over de uitleg hiervan is naar mijn oordeel: dat Zijn uitspraak (terwijl jullie getuigen) een mededeling is over hun voorvaderen, waarin tevens de aangesprokenen onder hen begrepen zijn, namelijk degenen die de Boodschapper van Allah ﷺ hebben meegemaakt — zoals ook Zijn uitspraak وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ (En toen Wij uw verbond aanvaardden) een mededeling was over hun voorvaderen, ook al was het een aanspraak tot degenen die de Boodschapper van Allah ﷺ hebben meegemaakt. Want Allah, de Verhevene, heeft het verbond aanvaard van degenen die ten tijde van de Boodschapper van Allah, Mūsā ﷺ, leefden onder de Kinderen van Israël — op de wijze die Hij voor ons in Zijn Boek heeft verduidelijkt — en Hij heeft aan al hun nakomelingen die na hen kwamen dezelfde bepaling van de Tora opgelegd als die Hij oplegde aan degenen onder hen die ten tijde van Mūsā leefden. Vervolgens berispte Hij degenen die Hij met deze verzen aansprak vanwege hun schending — en de schending door hun voorvaderen — van dat verbond, en vanwege hun loochening van wat zij zichzelf bindend hadden opgelegd aan getrouwe nakoming van de verbonden, met Zijn uitspraak: (vervolgens hebben jullie het erkend terwijl jullie getuigen). En aangezien het is uitgebracht in de vorm van een aanspraak tot degenen onder hen die ten tijde van onze Profeet ﷺ leefden, wordt daarmee bedoeld eenieder van hen die het verbond aanging ten tijde van Mūsā en daarna, en eenieder van hen die getuigde door de bevestiging van wat in de Tora staat. Want Allah — verheven is Zijn lof — heeft met Zijn uitspraak: (vervolgens hebben jullie het erkend terwijl jullie getuigen) — en wat daarop lijkt aan verzen — niet sommigen van hen met uitsluiting van anderen aangeduid. En het vers laat de mogelijkheid open dat zij allen ermee bedoeld zijn. En aangezien dat zo is, heeft niemand het recht te beweren dat slechts sommigen van hen ermee bedoeld zijn met uitsluiting van anderen. En zo is ook de bepaling van het vers dat hierop volgt, ik bedoel Zijn uitspraak: ثُمَّ أَنْتُمْ هَؤُلاءِ تَقْتُلُونَ أَنْفُسَكُمْ (Vervolgens zijn jullie het die elkaar doden), tot het einde van het vers. Want ons is overgeleverd dat hun voorgangers reeds van dat soort daden verrichtten wat ook hun nakomelingen verrichtten die het tijdperk van onze Profeet Muḥammad ﷺ hebben meegemaakt.
