Tafseer van De Koe · Al-Baqara · 2:5
Zij zijn depenen die Leiding van hun Heer ontvangen en zij zijn degenen die welslagen.
Het commentaar op de uitspraak van Hem, verheven is Zijn lof: أُولَئِكَ عَلَى هُدًى مِنْ رَبِّهِمْ ("Zij volgen de leiding van hun Heer").
De uitleggers (ahl al-taʾwīl) verschilden van mening over wie Allah, verheven is Zijn lof, bedoelde met Zijn uitspraak: "Zij volgen de leiding van hun Heer." Sommigen van hen zeiden: hiermee worden de mensen van de twee eerder genoemde hoedanigheden bedoeld, namelijk: de gelovigen in het onwaarneembare (al-ghayb) onder de Arabieren, en de gelovigen in wat tot Mohammed ﷺ is neergezonden en tot de boodschappers vóór hem. Hen allemaal heeft Hij beschreven als degenen die de leiding van Hem volgen, en als degenen die de welslagenden zijn.
* Vermelding van wie van de uitleggers dit zeiden:
292 – Mūsā ibn Hārūn heeft mij verteld, hij zei: ʿAmr ibn Ḥammād heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī, in een bericht dat hij vermeldde, op gezag van Abū Mālik, en op gezag van Abū Ṣāliḥ, op gezag van Ibn ʿAbbās – en op gezag van Murra al-Hamdānī, op gezag van Ibn Masʿūd, en op gezag van enkele mensen onder de metgezellen van de Profeet ﷺ: Wat betreft الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ ("degenen die in het onwaarneembare geloven"), dat zijn de gelovigen onder de Arabieren, en وَالَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِمَا أُنْـزِلَ إِلَيْكَ ("en degenen die geloven in wat tot jou is neergezonden"), dat zijn de gelovigen onder de Mensen van het Boek. Vervolgens voegde Hij de twee groepen samen en zei: "Zij volgen de leiding van hun Heer en zij zijn de welslagenden."
En sommigen van hen zeiden: nee, hiermee worden de godvrezenden (al-muttaqūn) bedoeld die in het onwaarneembare geloven, en zij zijn degenen die geloven in wat tot Mohammed is neergezonden, en in wat tot de boodschappers vóór hem is neergezonden.
En anderen zeiden: nee, hiermee worden degenen bedoeld die geloven in wat tot Mohammed ﷺ is neergezonden, en in wat vóór hem is neergezonden, en zij zijn de gelovigen onder de Mensen van het Boek die Mohammed ﷺ voor waar hielden en wat hij bracht, en die voordien al gelovig waren in alle overige profeten en boeken.
Volgens deze laatste uitleg is het mogelijk dat وَالَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِمَا أُنْـزِلَ إِلَيْكَ ("en degenen die geloven in wat tot jou is neergezonden") in de naamval van de genitief (khafḍ) staat, of in de naamval van de nominatief (rafʿ).
Wat de nominatief betreft, die komt langs twee wegen tot stand: de eerste is via het aansluiten (ʿaṭf) bij het voornaamwoord in يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ dat verwijst naar "degenen" (alladhīna); en de tweede is dat het het predicaat (khabar) is van een onderwerp, of dat "Zij volgen de leiding van hun Heer" het in de nominatief plaatst.
Wat de genitief betreft, die komt tot stand door het aansluiten bij "de godvrezenden" (al-muttaqīn). En wanneer het is aangesloten bij "degenen" (alladhīna), dan dienen zich twee betekenissen aan: de eerste is dat zowel dit als het eerste "degenen" behoort tot de beschrijving van de godvrezenden. Dat is volgens de uitleg van wie van mening is dat de vier verzen na Alif-Lām-Mīm zijn neergezonden over één enkele categorie van de categorieën van gelovigen. En de tweede mogelijkheid is dat het tweede "degenen" in de naamvalsuitgang is aangesloten bij "de godvrezenden" in de zin van de genitief, terwijl zij in betekenis een andere categorie zijn dan de eerste categorie. Dat is volgens de opvatting van wie van mening is dat degenen over wie de eerste twee verzen onder de gelovigen na Zijn uitspraak Alif-Lām-Mīm zijn neergezonden, anderen zijn dan degenen over wie de laatste twee verzen zijn neergezonden, die op de eerste twee volgen.
Het is ook mogelijk dat het tweede "degenen" volgens deze opvatting in de nominatief staat in de zin van een nieuwe aanvang (istiʾnāf), aangezien het een onderwerp is dat aanvangt na de voltooiing van een vers en de afsluiting van een verhaal. En de nominatief is daarin ook toegestaan met het oogmerk van een nieuwe aanvang, aangezien het aan het begin van een vers staat, ook al behoort het tot de beschrijving van de godvrezenden.
De nominatief is daarin dus geldig langs vier wegen, en de genitief langs twee wegen.
De uitleg die naar mijn mening het meest passend is bij Zijn uitspraak أُولَئِكَ عَلَى هُدًى مِنْ رَبِّهِمْ ("Zij volgen de leiding van hun Heer") is wat ik vermeld heb van de uitspraak van Ibn Masʿūd en Ibn ʿAbbās, namelijk dat "zij" (ulāʾika) een verwijzing is naar de twee groepen, ik bedoel: de godvrezenden, en degenen die geloven in wat tot jou is neergezonden; en dat "zij" in de nominatief staat door het terugverwijzende voornaamwoord dat naar hen verwijst in Zijn uitspraak "die de leiding van hun Heer volgen"; en dat het tweede "degenen" is aangesloten bij wat aan de uitspraak voorafging, op de wijze die wij hebben uiteengezet.
Wij zien dit slechts als de meest passende uitleg van het vers, omdat Allah, verheven is Zijn lof, de twee groepen heeft beschreven met hun prijzenswaardige beschrijving, en hen vervolgens heeft geprezen. Het zou voor Hem, machtig en verheven, niet passend zijn om één van de twee groepen met lof te onderscheiden, terwijl zij gelijk zijn in de eigenschappen waarmee zij de lof verdienden. Zoals het in Zijn rechtvaardigheid niet toelaatbaar is dat zij gelijk zijn in de daden waarmee zij de beloning verdienen, en Hij dan één van beide met de beloning onderscheidt zonder de ander, en de ander de beloning van zijn daad onthoudt. Zo is het ook gesteld met de lof voor de daden, want de lof is één van de soorten van beloning.
Wat betreft de betekenis van Zijn uitspraak أُولَئِكَ عَلَى هُدًى مِنْ رَبِّهِمْ ("Zij volgen de leiding van hun Heer"), de betekenis daarvan is: dat zij op een licht van hun Heer zijn, en op een bewijs, en op standvastigheid en juistheid, door Allahs bekrachtiging van hen en Zijn begenadiging tot het juiste. Zoals:
293 – Ibn Ḥumayd heeft mij verteld, hij zei: Salama ibn al-Faḍl heeft ons verteld, op gezag van Muḥammad ibn Isḥāq, op gezag van Muḥammad ibn Abī Muḥammad, de vrijgelatene van Zayd ibn Thābit, op gezag van ʿIkrima, of op gezag van Saʿīd ibn Jubayr, op gezag van Ibn ʿAbbās: "Zij volgen de leiding van hun Heer": dat wil zeggen op een licht van hun Heer, en standvastigheid op wat tot hen is gekomen.
Het commentaar op de uitspraak van Hem, verheven is Zijn lof: وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ("En zij zijn het die welslagen") (5)
De uitleg van Zijn uitspraak "En zij zijn het die welslagen" is: zij zijn het die slagen en die bereiken wat zij zochten bij Allah, verheven is Zijn gedachtenis, door hun daden en hun geloof in Allah, Zijn boeken en Zijn boodschappers — namelijk het verkrijgen van de beloning, het eeuwig verblijf in de tuinen (al-jinān), en de redding van datgene wat Allah, gezegend en verheven is Hij, voor Zijn vijanden aan bestraffing heeft voorbereid. Zoals:
294 – Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Salama heeft ons verteld, hij zei: Ibn Isḥāq heeft ons verteld, op gezag van Muḥammad ibn Abī Muḥammad, de vrijgelatene van Zayd ibn Thābit, op gezag van ʿIkrima, of op gezag van Saʿīd ibn Jubayr, op gezag van Ibn ʿAbbās: وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ("En zij zijn het die welslagen"): dat wil zeggen degenen die bereikten wat zij zochten, en gered werden van het kwaad waarvoor zij vluchtten.
En tot de aanwijzingen dat één van de betekenissen van al-falāḥ (welslagen) het bereiken van het gezochte en het verkrijgen van de behoefte is, behoort de uitspraak van Labīd ibn Rabīʿa:
"Wees verstandig — als je dan toch niet verstandig wilt zijn, en waarlijk: hij heeft welgeslaagd wie verstandig was."
Hij bedoelt: hij heeft zijn behoefte verkregen en het goede getroffen. En daartoe behoort de uitspraak van de rajaz-dichter:
"Ik mis een moeder die Riyāḥ baarde, zij bracht hem voort, wijdbeens en breedgebild,
zij meent dat zij voorspoed heeft gebaard! Ik getuig: het voegt haar geen welslagen toe."
Hij bedoelt: het goede en de nabijheid tot haar behoefte. En al-falāḥ is een verbaal zelfstandig naamwoord (maṣdar) van je uitspraak: aflaḥa fulān, yufliḥu, iflāḥan en falāḥan en falaḥan. En al-falāḥ betekent ook: het voortbestaan, en daartoe behoort de uitspraak van Labīd:
"Wij betreden landen die alle vóór ons betreden waren, en wij hopen op het voortbestaan na ʿĀd en Ḥimyar."
Hij bedoelt het voortbestaan. En daartoe behoort ook de uitspraak van ʿAbīd:
"Slaag voort met wat je wilt, want soms wordt het bereikt door de zwakte, en soms wordt de schrandere misleid."
Hij bedoelt: leef en blijf voortbestaan met wat je wilt. En zo is ook de uitspraak van Nābigha van de Banū Dhubyān:
"En elke jongeman zal door Shaʿūb (de dood) verstrooid worden, ook al wordt hij rijk, en ook al treft hij welslagen."
Dat wil zeggen: het slagen in zijn behoefte en het voortbestaan.
