Tabari
Terug naar surah 2, ayah 272

Tafseer van De Koe · Al-Baqara · 2:272

۞ لَّيْسَ عَلَيْكَ هُدَىٰهُمْ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ يَهْدِى مَن يَشَآءُ ۗ وَمَا تُنفِقُوا۟ مِنْ خَيْرٍۢ فَلِأَنفُسِكُمْ ۚ وَمَا تُنفِقُونَ إِلَّا ٱبْتِغَآءَ وَجْهِ ٱللَّهِ ۚ وَمَا تُنفِقُوا۟ مِنْ خَيْرٍۢ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَأَنتُمْ لَا تُظْلَمُونَ

Het is niet aan jou hen te leiden, maar Allah leidt wie Hij wil, en wat jullie aan goeds geven is voor jullie zelf. En jullie geven slechts liefdadigheid omwille van het welbehagen van Allah. En wat jullie ook van het goede geven zal jullie beloond worden en jullie zullen niet onrechtvaardig behandelt worden.

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    De uitleg van Zijn uitspraak, machtig en verheven is Hij: لَيْسَ عَلَيْكَ هُدَاهُمْ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَلِأَنْفُسِكُمْ وَمَا تُنْفِقُونَ إِلَّا ابْتِغَاءَ وَجْهِ اللَّهِ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَأَنْتُمْ لَا تُظْلَمُونَ (2:272) (Het is niet aan jou hen te leiden, maar Allah leidt wie Hij wil. En wat jullie ook aan goeds uitgeven, het is voor jullie zelf; en jullie geven slechts uit in het streven naar het Aangezicht van Allah. En wat jullie ook aan goeds uitgeven, het zal jullie volledig vergoed worden, en jullie zal geen onrecht worden aangedaan. (2:272))

    Abū Jaʿfar zei: De Verhevene, wiens vermelding verheven is, bedoelt daarmee: het is niet aan jou, o Mohammed ﷺ, om de polytheïsten (mushrikīn) tot de islam te leiden, zodat je hun de vrijwillige aalmoes (ṣadaqat al-taṭawwuʿ) zou onthouden en hun daarvan niets zou geven uit de behoefte die zij eraan hebben, opdat zij tot de islam zouden toetreden. Maar Allah is het die leidt wie Hij wil van Zijn schepselen tot de islam en hen daartoe in staat stelt. Onthoud hun dus de aalmoes niet, zoals:

    6201 - Abū Kurayb heeft ons verteld, hij zei: Ibn Yamān heeft ons verteld, op gezag van Ashʿath, op gezag van Jaʿfar, op gezag van Shuʿba, die zei: De Profeet ﷺ gaf geen aalmoes aan de polytheïsten (mushrikīn). Toen werd geopenbaard: "en jullie geven slechts uit in het streven naar het Aangezicht van Allah", waarna hij hun wél aalmoes gaf.

    6202 - Abū Kurayb heeft ons verteld, hij zei: Abū Dāwūd heeft ons verteld, op gezag van Sufyān, op gezag van al-Aʿmash, op gezag van Jaʿfar ibn Iyās, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr, op gezag van Ibn ʿAbbās, die zei: Zij gaven geen kleine giften (yarḍakhūn) aan hun verwanten onder de polytheïsten (mushrikīn). Toen werd geopenbaard: "Het is niet aan jou hen te leiden, maar Allah leidt wie Hij wil."

    6203 - Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Mijn vader heeft ons verteld, op gezag van Sufyān, op gezag van een man, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr, die zei: Zij waren huiverig om kleine giften (yarḍakhū) te geven aan hun verwanten onder de polytheïsten (mushrikīn), totdat werd geopenbaard: "Het is niet aan jou hen te leiden, maar Allah leidt wie Hij wil."

    6204 - Muḥammad ibn Bashshār en Aḥmad ibn Isḥāq hebben ons verteld, beiden zeiden: Abū Aḥmad heeft ons verteld, hij zei: Sufyān heeft ons verteld, op gezag van al-Aʿmash, op gezag van Jaʿfar ibn Iyās, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr, op gezag van Ibn ʿAbbās, die zei: Zij gaven geen kleine giften aan hun verwanten onder de polytheïsten (mushrikīn). Toen werd geopenbaard: "Het is niet aan jou hen te leiden, maar Allah leidt wie Hij wil", waarna het hun werd toegestaan.

    6205 - Al-Muthannā heeft ons verteld, hij zei: Suwayd heeft ons verteld, hij zei: Ibn al-Mubārak heeft ons bericht, op gezag van Sufyān, op gezag van al-Aʿmash, op gezag van Jaʿfar ibn Iyās, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr, op gezag van Ibn ʿAbbās, die zei: Er waren mensen onder de Anṣār die aanverwanten en bloedverwanten hadden onder de stammen Qurayẓa en al-Naḍīr, en zij waren huiverig om hun aalmoes te geven, omdat zij wilden dat dezen zich tot de islam zouden bekeren. Toen werd geopenbaard: "Het is niet aan jou hen te leiden..." — het vers.

    6206 - Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, en aan ons werd vermeld dat mannen onder de metgezellen van de Profeet van Allah zeiden: "Zullen wij aalmoes geven aan wie niet tot onze religie behoort?" Daarop openbaarde Allah daarover in de Koran: "Het is niet aan jou hen te leiden."

    6207 - Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Isḥāq heeft ons verteld, hij zei: Ibn Abī Jaʿfar heeft ons verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van al-Rabīʿ, over Zijn uitspraak: "Het is niet aan jou hen te leiden, maar Allah leidt wie Hij wil", hij zei: Wanneer er tussen een man onder de moslims en een man onder de polytheïsten (mushrikīn) bloedverwantschap bestond en deze laatste behoeftig was, dan gaf hij hem geen aalmoes en zei: hij behoort niet tot mijn religie! Daarop openbaarde Allah, machtig en verheven is Hij: "Het is niet aan jou hen te leiden" — het vers.

    6208 - Mūsā heeft mij verteld, hij zei: ʿAmr heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī, over Zijn uitspraak: "Het is niet aan jou hen te leiden, maar Allah leidt wie Hij wil, en wat jullie ook aan goeds uitgeven, het is voor jullie zelf." Wat betreft "Het is niet aan jou hen te leiden": daarmee worden de polytheïsten (mushrikīn) bedoeld. En wat betreft "de uitgave (al-nafaqa)": die geschiedt onder de gerechtigden ervan.

    6209 - Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Al-Ḥimmānī heeft ons verteld, hij zei: Yaʿqūb al-Qummī heeft ons verteld, op gezag van Jaʿfar ibn Abī al-Mughīra, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr, die zei: Zij gaven aalmoes [aan de armen onder de mensen onder dhimma-status (ahl al-dhimma). Toen het aantal armen onder de moslims toenam, zei de Boodschapper van Allah ﷺ: geef geen aalmoes behalve aan de mensen van jullie religie. Toen werd dit vers geopenbaard, dat de aalmoes toestaat aan wie niet tot de religie van de islam behoort].

    * * *

    [onleesbaar]

    [onleesbaar]

    * * *

    Zoals:

    6210 - Yūnus heeft mij verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht, hij zei: Ibn Zayd zei over Zijn uitspraak: "het zal jullie volledig vergoed worden, en jullie zal geen onrecht worden aangedaan", hij zei: het wordt aan jou teruggegeven, dus wat heb jij ermee te maken dat je hem zou kwetsen en hem zou verwijten? Jouw uitgave is immers voor jouzelf en in het streven naar het Aangezicht van Allah, en Allah zal jou belonen.

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله عز وجل : لَيْسَ عَلَيْكَ هُدَاهُمْ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ فَلأَنْفُسِكُمْ وَمَا تُنْفِقُونَ إِلا ابْتِغَاءَ وَجْهِ اللَّهِ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ خَيْرٍ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَأَنْتُمْ لا تُظْلَمُونَ (272) قال أبو جعفر: يعني تعالى ذكره بذلك: ليس عليك يا محمد هدى المشركين إلى الإسلام، فتمنعهم صدقة التطوع، ولا تعطيهم منها ليدخلوا في الإسلام حاجة منهم إليها، ولكن الله هو يهدي من يشاء من خلقه إلى الإسلام فيوفقهم له، فلا تمنعهم الصدقة، كما:- 6201 - حدثنا أبو كريب، قال: حدثنا ابن يمان، عن أشعث، عن جعفر، عن شعبة، قال: كان النبي صلى الله عليه وسلم لا يتصدق على المشركين، فنـزلت: " وما تنفقون إلا ابتغاء وجه الله "، فتصدق عليهم. 6202 - حدثنا أبو كريب، قال: حدثنا أبو داود، عن سفيان، عن الأعمش، عن جعفر بن إياس، عن سعيد بن جبير، عن ابن عباس، قال: كانوا لا يرضخون لقراباتهم من المشركين، فنـزلت: " ليس عليك هداهم ولكن الله يهدي من يشاء ". (18) . 6203 - حدثنا ابن وكيع، قال: حدثنا أبي، عن سفيان، عن رجل، &; 5-588 &; عن سعيد بن جبير، قال: كانوا يتقون أن يرضخوا لقراباتهم من المشركين، حتى نـزلت: " ليس عليك هداهم ولكن الله يهدي من يشاء ". 6204 - حدثنا محمد بن بشار وأحمد بن إسحاق، قالا حدثنا أبو أحمد، قال: حدثنا سفيان، عن الأعمش، عن جعفر بن إياس، عن سعيد بن جبير، عن ابن عباس، قال: كانوا لا يرضخون لأنسبائهم من المشركين، فنـزلت: " ليس عليك هداهم ولكن الله يهدي من يشاء " فرخص لهم. 6205 - حدثنا المثنى، قال: حدثنا سويد، قال: أخبرنا ابن المبارك، عن سفيان، عن الأعمش، عن جعفر بن إياس، عن سعيد بن جبير، عن ابن عباس، قال: كان أناس من الأنصار لهم أنسباء وقرابة من قريظة والنضير، وكانوا يتقون أن يتصدقوا عليهم، ويريدونهم أن يسلموا، فنـزلت: " ليس عليك هداهم..." الآية. 6206 - حدثنا بشر، قال: حدثنا يزيد، قال: حدثنا سعيد، عن قتادة، وذكر لنا أن رجالا من أصحاب نبي الله قالوا: أنتصدق على من ليس من أهل ديننا؟ فأنـزل الله في ذلك القرآن: " ليس عليك هداهم ". 6207 - حدثني المثنى، قال: حدثنا إسحاق، قال: حدثنا ابن أبي جعفر، عن أبيه، عن الربيع في قوله: " ليس عليك هداهم ولكن الله يهدي من يشاء "، قال: كان الرجل من المسلمين إذا كان بينه وبين الرجل من المشركين قرابة وهو محتاج، فلا يتصدق عليه، يقول: ليس من أهل ديني!! فأنـزل الله عز وجل: " ليس عليك هداهم " الآية. 6208 - حدثني موسى ، قال: (19) حدثنا عمرو، قال: حدثنا أسباط، عن &; 5-589 &; السدي قوله: " ليس عليك هداهم ولكن الله يهدي من يشاء، وما تنفقوا من خير فلأنفسكم "، أما " ليس عليك هداهم "، فيعني المشركين، وأما " النفقة " فبين أهلها. 6209 - حدثني المثنى، قال: حدثنا الحماني، قال: حدثنا يعقوب القمي، عن جعفر بن أبي المغيرة، عن سعيد بن جبير قال: كانوا يتصدقون [ على فقراء أهل الذمة ، فلما كثر فقراء المسلمين قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : لا تتصدقوا إلا على أهل دينكم . فنـزلت : هذه الآية ، مبيحة للصدقة على من ليس من دين الإسلام ]. (20) . * * * ............................................................................. ............................................................................. * * * كما:- 6210 - حدثني يونس، قال: أخبرنا ابن وهب، قال: قال ابن زيد في قوله: " يوف إليكم وأنتم لا تظلمون "، قال: هو مردود عليك، فمالك ولهذا تؤذيه وتمن عليه؟ إنما نفقتك لنفسك وابتغاء وجه الله، والله يجزيك. (21) . --------------------- الهوامش : (18) الأثر : 6202 -"جعفر بن إياس" ، هو ابن أبي وحشية اليشكري ، أبو بشر الواسطي . ثقة ، وهو من أثبت الناس في سعيد بن جبير . واختلف في سنة وفاته بين سنة 123 وسنة : 131 . مترجم في التهذيب . وروي الأثر ابن كثير في تفسيره 2 : 49 عن أبي عبدالرحمن النسائي بإسناده ، وقال : وكذا رواه أبو حذيفة ، وابن المبارك ، وأبو أحمد الزبيري ، وأبو داود الحضرمي ، عن سفيان -وهو الثوري - به" . ولم ينسبه لأبي جعفر ، وهذا دليل على ما قدمته في تصدير الأجزاء السالفة أن ابن كثير وغيره ، قد أقلوا النقل عن أبي جعفر بعد الجزء الأول من تفسيره . "رضخ له من ماله يرضخ رضخا ، ورضخ له من ماله رضيخة" : أعطاه عطية مقاربة ، بين القليل والكثير . (19) الأثر : 6208 -في المطبوعة والمخطوطة : "حدثنا محمد ، قال حدثنا عمرو..." ، والصواب"موسى" وهو موسى بن هارون ، عن عمرو بن حماد" وهو إسناد دائر من أول التفسير . وسيأتي هذا الأثر نفسه ، وتتمته برقم : 6211 ، وبإسناده على صوابه . وقد مضى بيان أخي السيد أحمد عن هذا الإسناد في الأثر رقم : 168 . (20) الأثر : 6209 -كان الكلام مبتورا في الموضع من المخطوطة والمطبوعة ، ولكن الناسخ ساقه سياقا واحدا هكذا : "كانوا يتصدقون ، كما حدثني يونس قال ، أخبرنا ابن وهب..." وقد أشرت في ص : 584 ، التعليق : وغيره من تعليقاتي السالفة ، إلى ما وقع فيه الناسخ من الغفلة والسهو . وقد زدت ما بين القوسين مما رواه القرطبي في تفسيره 3 : 337 ، قال روي سعيد بن جبير مرسلا عن النبي صلى الله عليه وسلم في سبب نزول هذه الآية : "أن المسلمين كانوا يتصدقون على فقراء أهل الذمة . . . " إلى آخر ما نقلت . فرجحت أن هذا الأثر الساقط من هذا الموضع ، فأثبته بنصه من القرطبي ، ولكن بقى صدر الكلام الآتي مبتورا ، فوضعت نقطا مكان هذا البتر . (21) الأثر : 6210 -ما قبل هذا الأثر بتر لا أستطيع أن أقدر مبلغه . وأخرج الأثر السيوطي في الدر المنثور 1 : 357 -358 .