Tafseer van De Koe · Al-Baqara · 2:186
En wanneer Mijn dienaren jou (O Moehammad) vragen stellen over Mij: voorwaar, Ik ben nabij, Ik verhoor de smeekbede van de smekende wanneer hij tot Mij smeek. Laten zij aan Mij gehoor geven en in Mij geloven. Hopelijk zullen zij de juiste Leiding volgen.
De uitleg over de interpretatie van Zijn woord, verheven is Hij: وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَلْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ (En wanneer Mijn dienaren u over Mij vragen, voorwaar, Ik ben nabij. Ik verhoor de smeekbede van de smekende wanneer hij Mij aanroept. Laat hen dan gehoor geven aan Mij en in Mij geloven, opdat zij rechtgeleid mogen worden.)
Abū Jaʿfar zei: Hij bedoelt daarmee, verheven is Zijn vermelding: en wanneer Mijn dienaren u vragen, o Muḥammad, over Mij: waar ben Ik? — voorwaar, Ik ben dicht bij hen, Ik hoor hun smeekbede, en Ik verhoor de smeekbede van degene onder hen die smeekt.
* * *
Er is verschil van mening over de aanleiding waarvoor dit vers werd nedergezonden.
Sommigen van hen zeiden: het werd nedergezonden vanwege een vragensteller die de Profeet (vrede zij met hem) vroeg en zei: O Muḥammad, is onze Heer nabij zodat wij Hem in vertrouwelijkheid kunnen toespreken, of is Hij ver weg zodat wij Hem moeten aanroepen? Toen zond Allah neder: "En wanneer Mijn dienaren u over Mij vragen, voorwaar, Ik ben nabij, Ik verhoor" — het vers.
2904 – Dit werd ons overgeleverd door Ibn Ḥumayd, hij zei: Jarīr heeft ons overgeleverd, van ʿAbda al-Sijistānī, van al-Ṣulb ibn Ḥakīm, van zijn vader, van zijn grootvader.
2905 – Al-Ḥasan ibn Yaḥyā heeft ons overgeleverd, hij zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons bericht, hij zei: Jaʿfar ibn Sulaymān heeft ons bericht, van ʿAwf, van al-Ḥasan, hij zei: De metgezellen van de Profeet (vrede zij met hem) vroegen de Profeet (vrede zij met hem): Waar is onze Heer? Toen zond Allah, verheven is Zijn vermelding, neder: "En wanneer Mijn dienaren u over Mij vragen, voorwaar, Ik ben nabij, Ik verhoor de smeekbede van de smekende wanneer hij Mij aanroept" — het vers.
* * *
Anderen zeiden: het werd veeleer nedergezonden als antwoord op de vraag van een groep die de Profeet (vrede zij met hem) vroeg: op welk uur moeten wij Allah aanroepen?
Vermelding van degenen die dat zeiden:
2906 – Sufyān ibn Wakīʿ heeft ons overgeleverd, hij zei: mijn vader heeft ons overgeleverd, van Sufyān, van Ibn Jurayj, van ʿAṭāʾ, hij zei: Toen werd nedergezonden: وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ (En uw Heer zei: Roept Mij aan, Ik zal u verhoren) [soera Ghāfir: 60], zeiden zij: Op welk uur? Hij zei: Toen werd nedergezonden: "En wanneer Mijn dienaren u over Mij vragen, voorwaar, Ik ben nabij" tot Zijn woord: "opdat zij rechtgeleid mogen worden."
2907 – Aḥmad ibn Isḥāq al-Ahwāzī heeft ons overgeleverd, hij zei: Abū Aḥmad al-Zubayrī heeft ons overgeleverd, hij zei: Sufyān heeft ons overgeleverd, van Ibn Jurayj, van ʿAṭāʾ over Zijn woord: "Ik verhoor de smeekbede van de smekende wanneer hij Mij aanroept" — zij zeiden: Als wij maar wisten op welk uur wij moeten aanroepen! Toen werd nedergezonden: "En wanneer Mijn dienaren u over Mij vragen, voorwaar, Ik ben nabij" — het vers.
2908 – Al-Qāsim heeft mij overgeleverd, hij zei: Al-Ḥusayn heeft ons overgeleverd, hij zei: Ḥajjāj heeft mij overgeleverd, van Ibn Jurayj, hij zei: ʿAṭāʾ ibn Abī Rabāḥ beweerde dat hem bereikt had: Toen nedergezonden werd: وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ (En uw Heer zei: Roept Mij aan, Ik zal u verhoren), zeiden de mensen: Als wij maar wisten op welk uur wij moeten aanroepen! Toen werd nedergezonden: "En wanneer Mijn dienaren u over Mij vragen, voorwaar, Ik ben nabij, Ik verhoor de smeekbede van de smekende wanneer hij Mij aanroept. Laat hen dan gehoor geven aan Mij en in Mij geloven, opdat zij rechtgeleid mogen worden."
2909 – Mūsā ibn Hārūn heeft ons overgeleverd, hij zei: ʿAmr ibn Ḥammād heeft ons overgeleverd, hij zei: Asbāṭ heeft ons overgeleverd, van al-Suddī: "En wanneer Mijn dienaren u over Mij vragen, voorwaar, Ik ben nabij, Ik verhoor de smeekbede van de smekende wanneer hij Mij aanroept" — hij zei: Er is geen gelovige slaaf die Allah aanroept of Hij verhoort hem. Als datgene waarvoor hij smeekt voor hem bestemd is als levensonderhoud in het wereldse leven, dan geeft Allah het hem. En als het niet voor hem bestemd is als levensonderhoud in het wereldse leven, dan bewaart Hij het voor hem tot de Dag der Opstanding en weert daarmee onheil van hem af.
2910 – Al-Muthanná heeft mij overgeleverd, hij zei: Al-Layth ibn Saʿd heeft ons overgeleverd, van Ibn Ṣāliḥ, van degene die hem overleverde: dat hem bereikt had dat de Boodschapper van Allah (vrede zij met hem) zei: Niemand heeft het gebed gekregen en is de verhoring ontzegd, want Allah zegt: ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ (Roept Mij aan, Ik zal u verhoren).
* * *
De betekenis volgens de uitleggers van deze interpretatie is: En wanneer Mijn dienaren u over Mij vragen: op welk uur roepen zij Mij aan? — voorwaar, Ik ben hen nabij op elk tijdstip, Ik verhoor de smeekbede van de smekende wanneer hij Mij aanroept.
* * *
Anderen zeiden: het werd veeleer nedergezonden als antwoord op het woord van een groep die — toen Allah tot hen zei: ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ (Roept Mij aan, Ik zal u verhoren) — zeiden: Waarheen moeten wij Hem aanroepen!
Vermelding van degenen die dat zeiden:
2911 – Al-Qāsim heeft ons overgeleverd, hij zei: Al-Ḥusayn heeft ons overgeleverd, hij zei: Ḥajjāj heeft mij overgeleverd, van Ibn Jurayj, hij zei: Mujāhid zei over ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ (Roept Mij aan, Ik zal u verhoren) — zij zeiden: Waarheen? Toen werd nedergezonden: فَأَيْنَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ وَاسِعٌ عَلِيمٌ (Waarheen jullie je ook wenden, daar is het Aangezicht van Allah. Voorwaar, Allah is Alomvattend, Alwetend) [soera al-Baqara: 115].
* * *
Anderen zeiden: het werd veeleer nedergezonden als antwoord op een groep die zei: Hoe moeten wij aanroepen?
Vermelding van degenen die dat zeiden:
2912 – Bishr ibn Muʿādh heeft ons overgeleverd, hij zei: Yazīd heeft ons overgeleverd, hij zei: Saʿīd heeft ons overgeleverd, van Qatāda, hij zei: Ons werd verteld dat toen Allah nederzond: ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ (Roept Mij aan, Ik zal u verhoren), mannen zeiden: Hoe roepen wij aan, o Profeet van Allah? Toen zond Allah neder: "En wanneer Mijn dienaren u over Mij vragen, voorwaar, Ik ben nabij" tot Zijn woord: "rechtgeleid mogen worden."
* * *
Wat betreft Zijn woord: "Laat hen dan gehoor geven aan Mij" — dat betekent: laat hen dan gehoor geven aan Mij door middel van gehoorzaamheid. Men zegt daarover: "istajabtū lahū" en "istajabtuhū", met de betekenis van "ik heb hem geantwoord", zoals Kaʿb ibn Saʿd al-Ghanawī zei:
وَدَاعٍ دَعَا يَا مَنْ يُجِيبُ إلَى النَّدَى فَلَمْ يَسْتَجِبْهُ عِنْدَ ذَاكَ مُجِيبُ
Hij bedoelt: niemand antwoordde hem.
* * *
In overeenstemming met wat wij hierover gezegd hebben, spraken Mujāhid en een groep anderen.
2913 – Al-Qāsim heeft ons overgeleverd, hij zei: Al-Ḥusayn heeft ons overgeleverd, hij zei: Al-Ḥajjāj heeft mij overgeleverd, van Ibn Jurayj, hij zei: Mujāhid zei over Zijn woord "Laat hen dan gehoor geven aan Mij": dat wil zeggen: laat hen Mij gehoorzamen. Hij zei: "al-istijāba" is de gehoorzaamheid.
2914 – Al-Muthanná heeft mij overgeleverd, hij zei: Ḥibbān ibn Mūsā heeft ons overgeleverd, hij zei: Ik vroeg ʿAbdullāh ibn al-Mubārak over Zijn woord "Laat hen dan gehoor geven aan Mij" — hij zei: De gehoorzaamheid aan Allah.
* * *
Sommigen van hen zeiden: de betekenis van "Laat hen dan gehoor geven aan Mij" is: laat hen Mij aanroepen.
Vermelding van degenen die dat zeiden:
2915 – Al-Qāsim heeft ons overgeleverd, hij zei: Al-Ḥusayn heeft ons overgeleverd, hij zei: Manṣūr ibn Hārūn heeft mij overgeleverd, van Abū Rajāʾ al-Khurāsānī, hij zei over "Laat hen dan gehoor geven aan Mij": laat hen Mij aanroepen.
* * *
Wat betreft Zijn woord "en laat hen in Mij geloven" — dat betekent: en laat hen bevestigen. Dat wil zeggen: en laat hen in Mij geloven, wanneer zij gehoor geven aan Mij door middel van gehoorzaamheid, dat Ik voor hen borg sta achter hun gehoorzaamheid aan Mij wat betreft de beloning daarvoor, en Mijn ruimhartige eerbewijzing aan hen daarvoor.
* * *
Wat betreft degene die Zijn woord "Laat hen dan gehoor geven aan Mij" interpreteerde als: laat hen Mij aanroepen — hij interpreteerde Zijn woord "en laat hen in Mij geloven" als: en laat hen geloven dat Ik hen zal verhoren.
Vermelding van degenen die dat zeiden:
2916 – Al-Qāsim heeft ons overgeleverd, hij zei: Al-Ḥusayn heeft ons overgeleverd, hij zei: Manṣūr ibn Hārūn heeft mij overgeleverd, van Abū Rajāʾ al-Khurāsānī over "en laat hen in Mij geloven" — hij zegt: dat Ik hen zal verhoren.
* * *
Wat betreft Zijn woord "opdat zij rechtgeleid mogen worden" — dat betekent: laat hen dan gehoor geven aan Mij door middel van gehoorzaamheid, en laat hen in Mij geloven, zodat zij bevestigen dat op hun gehoorzaamheid aan Mij beloning van Mij aan hen volgt, en laat hen daardoor op het rechte pad worden geleid in hun handelen, zodat zij rechtgeleid worden. Zoals:
2917 – Al-Muthanná mij heeft overgeleverd, hij zei: Isḥāq heeft ons overgeleverd, hij zei: ʿAbd al-Raḥmān ibn Saʿd heeft ons overgeleverd, hij zei: Abū Jaʿfar heeft ons overgeleverd, van al-Rabīʿ over Zijn woord "opdat zij rechtgeleid mogen worden" — hij zegt: opdat zij op het rechte pad geleid worden.
* * *
Als iemand tegen ons zou zeggen: Wat is de betekenis van dit woord van Allah, verheven is Zijn vermelding? Want u ziet dat velen onder de mensen Allah aanroepen en hun smeekbede niet verhoord wordt, terwijl Hij zei: "Ik verhoor de smeekbede van de smekende wanneer hij Mij aanroept"?
Het antwoord luidt: daarvoor zijn twee betekenisaspecten:
Het eerste is dat met "de smeekbede" het handelen bedoeld wordt naar datgene waartoe Allah heeft aangespoord en wat Hij heeft bevolen. De interpretatie van het woord is dan: En wanneer Mijn dienaren u over Mij vragen, voorwaar, Ik ben nabij degene die Mij gehoorzaamt en handelt naar wat Ik hem bevolen heb; Ik verhoor hem met beloning voor zijn gehoorzaamheid aan Mij, wanneer hij Mij gehoorzaamt. Dan is de betekenis van "het aanroepen": het verzoek van de slaaf aan zijn Heer om datgene wat Hij Zijn getrouwen beloofd heeft als beloning voor hun gehoorzaamheid, door middel van hun handelen in gehoorzaamheid aan Hem. En de betekenis van "de verhoring" van Allah die Hij hem gegarandeerd heeft, is: het nakomen van Zijn belofte aan degenen die voor Hem werken naar wat Hij hun bevolen heeft. Zoals overgeleverd is van de Profeet (vrede zij met hem) in zijn uitspraak: "Voorwaar, het aanroepen is de aanbidding."
2918 – Ibn Ḥumayd heeft ons overgeleverd, hij zei: Juwaybar heeft ons overgeleverd, van al-Aʿmash, van Dharr, van Yusayʿ al-Ḥaḍramī, van al-Nuʿmān ibn Bashīr, hij zei: De Boodschapper van Allah (vrede zij met hem) zei: Voorwaar, het aanroepen is de aanbidding. Vervolgens reciteerde hij: وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ (En uw Heer zei: Roept Mij aan, Ik zal u verhoren. Voorwaar, degenen die te hoogmoedig zijn om Mij te aanbidden, zullen vernederd de Hel binnentreden) [soera Ghāfir: 60].
* * *
Zo berichtte hij (vrede zij met hem) dat het aanroepen van Allah niets anders is dan Zijn aanbidding en Hem verzoeken door middel van het werken voor Hem en de gehoorzaamheid aan Hem.
In overeenstemming met wat wij hierover gezegd hebben, werd vermeld dat al-Ḥasan placht te zeggen:
2919 – Al-Qāsim heeft ons overgeleverd, hij zei: Al-Ḥusayn heeft ons overgeleverd, hij zei: Manṣūr ibn Hārūn heeft mij overgeleverd, van ʿAbdullāh ibn al-Mubārak, van al-Rabīʿ ibn Anas, van al-Ḥasan dat hij hierover zei: ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ (Roept Mij aan, Ik zal u verhoren) — hij zei: Handelt en verheugt u, want het is een recht op Allah dat Hij degenen die geloven en goede werken verrichten verhoort, en hen vermeerdert uit Zijn gunst.
* * *
Het tweede aspect is dat de betekenis is: Ik verhoor de smeekbede van de smekende wanneer hij Mij aanroept, indien Ik dat wil. Dit zou dan, hoewel het in de recitatie algemeen geformuleerd is, specifiek van betekenis zijn.
