Tafseer van De Koe · Al-Baqara · 2:137
Als zij dan geloven in het gelijke van waarin jullie geloven, dan volgen zij waarlijk de Leiding. En als zij zich afwenden: voorwaar, dan zijn zij het die in vijandschap (jegens jullie) verkeren. Allah zal jou (O Moehammad) dan beschermen tegen hen. En Hij is de Alhorende, de Alwetende.
## De uitleg van de uitspraak van de Verhevene: فَإِنْ آمَنُوا بِمِثْلِ مَا آمَنْتُمْ بِهِ فَقَدِ اهْتَدَوْا (En indien zij geloven in het gelijke van datgene waarin gij gelooft, dan zijn zij waarlijk recht geleid)
Abū Jaʿfar zei: De Verhevene — Zijn vermelding zij verheven — bedoelt met Zijn uitspraak "indien zij geloven in het gelijke van datgene waarin gij gelooft": indien de Joden en de Christenen Allah voor waar houden, en datgene wat tot u is neergezonden, en datgene wat is neergezonden tot Ibrāhīm, Ismāʿīl, Isḥāq, Yaʿqūb en de stammen (al-asbāṭ), en datgene wat aan Mūsā en ʿĪsā is gegeven, en datgene wat aan de profeten is gegeven van hun Heer, en zij dat erkennen, op de wijze waarop gij het voor waar houdt en erkent, o gelovigen, dan zijn zij waarlijk tot het juiste gebracht en op het rechte pad gekomen, en hebben zij zich aan de weg van de waarheid gehouden en zijn zij recht geleid. Op dat moment behoren zij tot u en behoort gij tot hen, door hun toetreding tot uw geloofsgemeenschap (milla) door hun erkenning daarvan.
Zo heeft de Verhevene — Zijn vermelding zij verheven — door middel van dit vers aangetoond dat Hij van niemand enige daad aanvaardt anders dan met het geloof (īmān) in deze betekenissen die Hij daarvóór heeft opgesomd, zoals:
2108 — Al-Muthannā heeft ons verteld, hij zei: Abū Ṣāliḥ heeft ons verteld, hij zei: Muʿāwiya ibn Ṣāliḥ heeft ons verteld, op gezag van ʿAlī ibn Abī Ṭalḥa, op gezag van Ibn ʿAbbās, betreffende Zijn uitspraak "indien zij geloven in het gelijke van datgene waarin gij gelooft, dan zijn zij waarlijk recht geleid" en dergelijke, hij zei: Allah, geprezen zij Hij, heeft bericht dat het geloof (īmān) het stevige houvast (al-ʿurwa al-wuthqā) is, en dat Hij geen daad aanvaardt anders dan daarmee, en dat het paradijs (janna) slechts verboden wordt verklaard voor wie het verlaat.
* * *
Er is van Ibn ʿAbbās in dit verband een lezing overgeleverd waarmee de afschriften (maṣāḥif) van de moslims in strijd zijn gekomen, en die de reciteerders van de Qurʾān eensgezind hebben verlaten. En dat is hetgeen:
2109 — Muḥammad ibn al-Muthannā heeft het ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Jaʿfar heeft ons verteld, hij zei: Shuʿba heeft ons verteld, op gezag van Abū Ḥamza, hij zei: Ibn ʿAbbās zei: Zegt niet: "indien zij geloven in het gelijke van datgene waarin gij gelooft, dan zijn zij waarlijk recht geleid" — want er is voor Allah geen gelijke — maar zegt: "indien zij geloven in datgene waarin gij gelooft, dan zijn zij waarlijk recht geleid" — of hij zei: "indien zij geloven in wat gij gelooft".
* * *
Het is alsof Ibn ʿAbbās — in deze overlevering, indien zij authentiek van hem is — de uitleg richt van de lezing van wie reciteert: "indien zij geloven in het gelijke van datgene waarin gij gelooft", als zou het betekenen: indien zij geloven in een gelijke van Allah, en in een gelijke van datgene wat is neergezonden op Ibrāhīm en Ismāʿīl. En dat, wanneer het naar deze betekenis wordt gewend, is zonder twijfel het toekennen van deelgenoten (shirk) aan Allah, de Geweldige. Want er is geen gelijke aan Allah — Zijn vermelding zij verheven — zodat wij daarin zouden geloven of het zouden verwerpen.
* * *
Maar de uitleg daarvan rust niet op de betekenis waar hij zijn uitleg op heeft gericht. De betekenis ervan is veeleer wat wij beschreven hebben, en dat is: indien zij voor waar houden zoals gij voor waar hebt gehouden datgene wat gij voor waar hebt gehouden — van al datgene wat wij u hebben opgesomd aan de boeken van Allah en Zijn profeten — dan zijn zij recht geleid. De vergelijking (tashbīh) is dus slechts gemaakt tussen de twee bevestigingen en de twee erkenningen, die het geloof van dezen en het geloof van genen zijn. Zoals de uitspraak van iemand: "ʿAmr is langs uw broer gekomen, gelijk ik langs hem ben gekomen", waarmee hij bedoelt: ʿAmr is langs uw broer gekomen gelijk mijn langskomen bij hem. De vergelijking is hier slechts ingevoerd als een vergelijking tussen de twee gevallen van langskomen, niet tussen ʿAmr en de spreker. Evenzo is bij Zijn uitspraak "indien zij geloven in het gelijke van datgene waarin gij gelooft" de vergelijking slechts gevallen tussen de twee gevallen van geloof, niet tussen Degene in Wie geloofd wordt.
* * *
## De uitleg van de uitspraak van de Verhevene: وَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّمَا هُمْ فِي شِقَاقٍ (En indien zij zich afwenden, dan verkeren zij slechts in verzet)
Abū Jaʿfar zei: De Verhevene — Zijn vermelding zij verheven — bedoelt met Zijn uitspraak "en indien zij zich afwenden": en indien zij zich afwenden — dezen die tot Muḥammad, Allah's zegen en vrede zij met hem, en zijn metgezellen zeiden: "Weest Joden of Christenen" — en zich dus afkeren, en niet geloven zoals uw geloof, o gelovigen, in Allah, en in datgene waarmee de profeten zijn gekomen en waarmee de boodschappers zijn uitgezonden, en zij scheiding maken tussen de boodschappers van Allah en tussen Allah en Zijn boodschappers, en zij dus in een deel geloven en een deel verwerpen — weet dan, o gelovigen, dat zij slechts verkeren in ongehoorzaamheid, scheuring en oorlog tegen Allah, Zijn boodschapper en u, zoals:
2110 — Bishr ibn Muʿādh heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, op gezag van Saʿīd, op gezag van Qatāda: "en zij verkeren slechts in verzet (shiqāq)", dat wil zeggen: in scheuring (firāq).
2111 — Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Isḥāq heeft ons verteld, hij zei: Ibn Abī Jaʿfar heeft ons verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van al-Rabīʿ: "dan verkeren zij slechts in verzet (shiqāq)", dat betekent: scheuring.
2112 — Yūnus heeft mij verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht, hij zei: Ibn Zayd zei: "en indien zij zich afwenden, dan verkeren zij slechts in verzet", hij zei: Al-shiqāq is de scheuring en het oorlogvoeren. Wanneer iemand in verzet (shāqqa) gaat, dan voert hij oorlog, en wanneer hij oorlog voert, dan is hij in verzet; beide zijn één en hetzelfde in de taal van de Arabieren. En hij reciteerde: وَمَنْ يُشَاقِقِ الرَّسُولَ (En wie zich tegen de boodschapper verzet) [Surah Al-Nisāʾ: 115].
* * *
Abū Jaʿfar zei: De oorsprong van "al-shiqāq" is volgens ons — en Allah weet het best — ontleend aan de uitspraak van iemand: "deze zaak viel hem zwaar (shaqqa ʿalayhi)", wanneer zij hem benauwt en kwelt. Vervolgens werd gezegd: "die-en-die ging in verzet tegen die-en-die (shāqqa fulānun fulānan)", met de betekenis: ieder van beiden bracht de ander datgene toe wat hem benauwde en kwelde, en wiens leed hem zwaar drukte. Hiertoe behoort ook de uitspraak van Allah — Zijn vermelding zij verheven —: وَإِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا (En indien gij een breuk tussen hen beiden vreest) [Surah Al-Nisāʾ: 35], met de betekenis: een scheiding tussen hen beiden.
* * *
## De uitleg van de uitspraak van de Verhevene: فَسَيَكْفِيكَهُمُ اللَّهُ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ (137) (Allah zal u tegen hen volstaan, en Hij is de Alhorende, de Alwetende)
Abū Jaʿfar zei: De Verhevene — Zijn vermelding zij verheven — bedoelt met Zijn uitspraak "Allah zal u tegen hen volstaan": Allah zal u, o Muḥammad, volstaan tegen dezen die tot u en tot uw metgezellen zeiden: "Weest Joden of Christenen, dan zult gij recht geleid worden" — van onder de Joden en de Christenen — indien zij zich afwenden van het geloven zoals het geloof van uw metgezellen in Allah, en in datgene wat tot u is neergezonden, en datgene wat is neergezonden tot Ibrāhīm, Ismāʿīl, Isḥāq en de overige profeten buiten hen, en zij scheiding maken tussen Allah en Zijn boodschappers — hetzij door het doden met het zwaard, hetzij door verdrijving uit uw nabijheid, en andere bestraffingen dan deze. Want Allah is "de Alhorende" (al-samīʿ) van datgene wat zij tot u zeggen met hun tongen en wat zij u tonen met hun monden aan onwetendheid en aansporing tot ongeloof (kufr) en de dwalende geloofsgemeenschappen — "de Alwetende" (al-ʿalīm) van datgene wat zij in hun binnenste verbergen jegens u en jegens uw gelovige metgezellen aan afgunst en haat.
En Allah heeft dat met hen gedaan, terstond, en heeft Zijn belofte vervuld. Zo heeft Hij Zijn profeet, Allah's zegen en vrede zij met hem, volstaan door hem macht over hen te geven, totdat hij sommigen van hen doodde, anderen verdreef, en weer anderen vernederde en te schande maakte met het hoofdgeld voor niet-moslims (jizyah) en de onderwerping.
