Tabari
Terug naar surah 2, ayah 116

Tafseer van De Koe · Al-Baqara · 2:116

وَقَالُوا۟ ٱتَّخَذَ ٱللَّهُ وَلَدًۭا ۗ سُبْحَٰنَهُۥ ۖ بَل لَّهُۥ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۖ كُلٌّۭ لَّهُۥ قَٰنِتُونَ

En zij (de Christenen) zeiden: "Allah heeft Zich een zoon genomen." Heilig is Hij! Nee! Aan Hem behoort wat er in de hemelen en (op) de aarde is. Allen gehoorzamen Hem ootmoedig.

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    De uitleg van de uitspraak van de Verhevene: وَقَالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَدًا سُبْحَانَهُ بَلْ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ كُلٌّ لَهُ قَانِتُونَ (116)

    (En zij zeiden: "Allah heeft Zich een kind genomen." Geprezen zij Hij! Nee, aan Hem behoort wat in de hemelen en op de aarde is; alles is Hem gehoorzaam onderdanig.) (116)

    Abū Jaʿfar zei: Met Zijn uitspraak — verheven is Zijn lof — (En zij zeiden: "Allah heeft Zich een kind genomen") bedoelt Hij hen die de moskeeën van Allah verhinderden dat daarin Zijn naam genoemd zou worden. En het woord (en zij zeiden) is grammaticaal verbonden met Zijn uitspraak وَسَعَى فِي خَرَابِهَا (en zich beijverde voor de verwoesting ervan).

    * * *

    De uitleg van het vers luidt aldus: En wie is onrechtvaardiger dan hij die de moskeeën van Allah verhinderde dat daarin Zijn naam genoemd zou worden en zich beijverde voor de verwoesting ervan, en die zeiden: "Allah heeft Zich een kind genomen" — en dat zijn de christenen die beweerden dat Jezus de zoon van Allah is? Toen sprak Allah — verheven is Zijn lof — terwijl Hij hun uitspraak die zij hierover deden voor leugen verklaarde en Zich vrijwaarde van datgene wat zij Hem door hun leugen en hun verzinsel toeschreven en toedichtten: (Geprezen zij Hij), waarmee Hij bedoelt: een verheerlijking en een vrijwaring ervan dat Hij een kind zou hebben, alsook een verhevenheid en verhoging boven dat. En wij hebben reeds eerder de betekenis aangetoond van de uitspraak van degene die zegt: "Subḥāna Allāh" (Geprezen zij Allah), op een wijze die ons ontheft van de herhaling ervan op deze plaats.

    * * *

    Vervolgens berichtte Hij — verheven is Zijn lof — dat aan Hem behoort wat in de hemelen en op de aarde is, in eigendom en schepping. En de betekenis daarvan is: En hoe zou de Messias een kind voor Allah kunnen zijn, terwijl hij onvermijdelijk in een van deze plaatsen moet zijn — hetzij in de hemelen, hetzij op de aarde — en Allah toebehoort het eigendom van wat zich daarin bevindt? En indien de Messias een zoon zou zijn zoals jullie beweren, dan zou hij niet zoals al het overige in de hemelen en op de aarde van Zijn schepping en Zijn dienaren kunnen zijn, in het zich manifesteren van de tekenen van het geschapen-zijn in hem.

    * * *

    De uitleg van de uitspraak van de Verhevene: كُلٌّ لَهُ قَانِتُونَ (116)

    (Alles is Hem gehoorzaam onderdanig) (116)

    Abū Jaʿfar zei: De mensen van de uitleg verschilden van mening over de uitleg daarvan. Sommigen van hen zeiden: De betekenis daarvan is: gehoorzaam zijnde.

    * Vermelding van wie dat zei:

    1850 – Al-Ḥasan ibn Yaḥyā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons bericht, hij zei: Maʿmar heeft ons bericht, op gezag van Qatāda, over Zijn uitspraak (alles is Hem gehoorzaam onderdanig): gehoorzaam zijnde.

    1851 – Muḥammad ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, over de uitspraak van Allah — machtig en verheven is Hij —: (alles is Hem gehoorzaam onderdanig), hij zei: gehoorzaam zijnde. Hij zei: de gehoorzaamheid van de ongelovige (kāfir) ligt in het zich neerwerpen van zijn schaduw.

    1852 – Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Abū Ḥudhayfa heeft ons verteld, hij zei: Shibl heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, met een soortgelijke overlevering, behalve dat hij toevoegde: door het zich neerwerpen van zijn schaduw, terwijl hij het verafschuwt.

    1853 – Mūsā heeft ons verteld, hij zei: ʿAmr heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī: (alles is Hem gehoorzaam onderdanig), hij zegt: allen zijn Hem gehoorzaam op de Dag der Opstanding.

    1854 – Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Isḥāq heeft ons verteld, hij zei: Yaḥyā ibn Saʿīd heeft mij verteld, op gezag van iemand die hij noemde, op gezag van ʿIkrima: (alles is Hem gehoorzaam onderdanig), hij zei: de gehoorzaamheid.

    1855 – Mij werd verteld op gezag van al-Minjāb ibn al-Ḥārith, hij zei: Bishr ibn ʿUmāra heeft ons verteld, op gezag van Abū Rawq, op gezag van al-Ḍaḥḥāk, op gezag van Ibn ʿAbbās: (onderdanig): gehoorzaam zijnde.

    * * *

    En anderen zeiden: De betekenis daarvan is: allen erkennen tegenover Hem het dienaarschap.

    * Vermelding van wie dat zei:

    1856 – Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Yaḥyā ibn Wāḍiḥ heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn ibn Wāqid heeft ons verteld, op gezag van Yazīd al-Naḥwī, op gezag van ʿIkrima: (alles is Hem gehoorzaam onderdanig): allen erkennen tegenover Hem het dienaarschap.

    * * *

    En anderen zeiden datgene wat:

    1857 – Al-Muthannā heeft het mij verteld, hij zei: Isḥāq heeft ons verteld, hij zei: Ibn Abī Jaʿfar heeft ons verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van al-Rabīʿ, zijn uitspraak: (alles is Hem gehoorzaam onderdanig), hij zei: allen staan voor Hem op de Dag der Opstanding.

    * * *

    En het woord "al-qunūt" heeft in de taal van de Arabieren meerdere betekenissen: de eerste daarvan is gehoorzaamheid, de tweede is het opstaan, en de derde is het zich onthouden van spreken en het zwijgen daarover.

    * * *

    En de meest gepaste van de betekenissen van "al-qunūt" in Zijn uitspraak (alles is Hem gehoorzaam onderdanig) is de gehoorzaamheid en de erkenning tegenover Allah — machtig en verheven is Hij — van het dienaarschap, door de getuigenis van hun lichamen met de sporen van het geschapen-zijn die zich daarin bevinden, en de aanwijzing op de eenheid van Allah — machtig en verheven is Hij — en dat Allah — verheven is Zijn vermelding — de Voortbrenger en de Schepper ervan is. Dat komt doordat Allah — verheven is Zijn lof — hen die beweerden dat Allah een kind heeft voor leugenaars verklaarde met Zijn uitspraak بَلْ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ (Nee, aan Hem behoort wat in de hemelen en op de aarde is), in eigendom en schepping. Vervolgens berichtte Hij over alles wat in de hemelen en op de aarde is, dat het erkent door zijn aanwijzing op zijn Heer en Schepper, en dat Allah — de Verhevene — zijn Voortbrenger en zijn Maker is. En indien sommigen van hen dat zouden ontkennen, dan onderwerpen hun tongen zich aan Hem in gehoorzaamheid, door hun getuigenis voor Hem met de sporen van het geschapen-zijn die zich daarin bevinden, en dat de Messias een van hen is. Hoe zou hij dan een kind voor Allah kunnen zijn, terwijl dit zijn kenmerk is?

    * * *

    En sommigen wier kennis tekortschoot om de uitspraak haar juiste richting te geven, hebben beweerd dat Zijn uitspraak (alles is Hem gehoorzaam onderdanig) specifiek geldt voor de mensen van gehoorzaamheid en niet algemeen is. Maar het is niet toegestaan om een specifieke beperking te claimen in een vers waarvan de uiterlijke betekenis algemeen is, behalve met een bewijs waaraan men zich moet onderwerpen, vanwege hetgeen wij hebben uiteengezet in ons boek: "Kitāb al-bayān ʿan uṣūl al-aḥkām" (Het boek van de verklaring over de grondslagen van de bepalingen).

    * * *

    En dit is een bericht van Allah — machtig en verheven is Hij — dat de Messias, van wie de christenen beweerden dat hij de zoon van Allah is, hen voor leugenaars verklaart, hij tezamen met de hemelen en de aarde en wat zich daarin bevindt, hetzij met de tong, hetzij door de aanwijzing. Dat komt doordat Allah — verheven is Zijn lof — over hen allen berichtte aangaande hun gehoorzaamheid aan Hem en hun erkenning tegenover Hem van het dienaarschap, onmiddellijk na Zijn uitspraak وَقَالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَدًا (En zij zeiden: "Allah heeft Zich een kind genomen"), en dat wijst op de juistheid van wat wij hebben gezegd.

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله تعالى : وَقَالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَدًا سُبْحَانَهُ بَلْ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ كُلٌّ لَهُ قَانِتُونَ (116) قال أبو جعفر : يعني بقوله جل ثناؤه: (وقالوا اتخذ الله ولدا) ، الذين منعوا مساجد الله أن يذكر فيها اسمه ، (وقالوا) : معطوف على قوله: وَسَعَى فِي خَرَابِهَا . * * * وتأويل الآية: ومن أظلم ممن منع مساجد الله أن يذكر فيها اسمه وسعى في خرابها ، وقالوا اتخذ الله ولدا، وهم النصارى الذين زعموا أن عيسى ابن الله؟ فقال الله جل ثناؤه مكذبا قيلهم ما قالوا من ذلك ومنتفيا مما نحلوه وأضافوا إليه بكذبهم وفريتهم: (30) (سبحانه) ، يعني بها: تنـزيها وتبريئا من أن يكون له ولد ، وعلوا وارتفاعا عن ذلك. وقد دللنا فيما مضى على معنى قول القائل: " سبحان الله " ، بما أغنى عن إعادته في هذا الموضع. (31) * * * ثم أخبر جل ثناؤه أن له ما في السموات والأرض ملكا وخلقا . ومعنى ذلك: وكيف يكون المسيح لله ولدا ، وهو لا يخلو إما أن يكون في بعض هذه الأماكن، إما في السموات ، وإما في الأرض ، ولله ملك ما فيهما. ولو كان المسيح ابنا كما زعمتم ، لم يكن كسائر ما في السموات والأرض من خلقه وعبيده ، في ظهور آيات الصنعة فيه. * * * القول في تأويل قوله تعالى : كُلٌّ لَهُ قَانِتُونَ (116) قال أبو جعفر: اختلف أهل التأويل في تأويل ذلك ، فقال بعضهم: معنى ذلك: مطيعون. * ذكر من قال ذلك: 1850- حدثنا الحسن بن يحيى قال، أخبرنا عبد الرزاق قال، أخبرنا معمر ، عن قتادة في قوله: (كل له قانتون) ، مطيعون. 1851- حدثني محمد بن عمرو قال، حدثنا أبو عاصم قال، حدثنا عيسى ، عن ابن أبي نجيح ، عن مجاهد في قول الله عز وجل: (كل له قانتون) ، قال: مطيعون قال، طاعة الكافر في سجود ظله. 1852- حدثني المثنى قال، حدثنا أبو حذيفة قال، حدثنا شبل ، عن ابن أبي نجيح ، عن مجاهد، بمثله ، إلا أنه زاد: بسجود ظله وهو كاره. 1853- حدثنا موسى قال، حدثنا عمرو قال، حدثنا أسباط ، عن السدي: (كل له قانتون)، يقول: كل له مطيعون يوم القيامة. 1854- حدثني المثنى قال، حدثنا إسحاق قال، حدثني يحيى بن سعيد ، عمن ذكره ، عن عكرمة: (كل له قانتون) ، قال: الطاعة. 1855- حدثت عن المنجاب بن الحارث قال، حدثنا بشر بن عمارة ، عن أبي روق ، عن الضحاك ، عن ابن عباس: (قانتون) ، مطيعون. * * * وقال آخرون: معنى ذلك كل له مقرون بالعبودية. * ذكر من قال ذلك: 1856- حدثنا ابن حميد قال، حدثنا يحيى بن واضح قال، حدثنا الحسين بن واقد ، عن يزيد النحوي ، عن عكرمة: (كل له قانتون) ، كل مقر له بالعبودية. * * * وقال آخرون بما:- 1857- حدثني به المثنى قال، حدثنا إسحاق قال، حدثنا ابن أبي جعفر ، عن أبيه ، عن الربيع قوله: (كل له قانتون) ، قال: كل له قائم يوم القيامة. * * * ولِـ " القنوت " في كلام العرب معان: أحدها الطاعة ، والآخر القيام ، والثالث الكف عن الكلام والإمساك عنه. * * * وأولى معاني " القنوت " في قوله: (كل له قانتون)، الطاعة والإقرار لله عز وجل بالعبودية ، بشهادة أجسامهم بما فيها من آثار الصنعة ، والدلالة على وحدانية الله عز وجل ، وأن الله تعالى ذكره بارئها وخالقها. وذلك أن الله جل ثناؤه أكذب الذين زعموا أن لله ولدا بقوله: بَلْ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ ، ملكا وخلقا. ثم أخبر عن جميع ما في السموات والأرض أنها مقرة بدلالتها على ربها وخالقها ، وأن الله تعالى بارئها وصانعها. وإن جحد ذلك بعضهم ، فألسنتهم مذعنة له بالطاعة ، بشهادتها له بآثار الصنعة التي فيها بذلك ، وأن المسيح أحدهم ، فأنى يكون لله ولدا وهذه صفته؟ * * * وقد زعم بعض من قصرت معرفته عن توجيه الكلام وِجْهتَه، أن قوله: (كل له قانتون) ، خاصة لأهل الطاعة وليست بعامة. وغير جائز ادعاء خصوص في آية عام ظاهرها ، إلا بحجة يجب التسليم لها ، لما قد بينا في كتابنا: " كتاب البيان عن أصول الأحكام ". * * * وهذا خبر من الله جل وعز عن أن المسيح - الذي زعمت النصارى أنه ابن الله - مكذبهم هو والسموات والأرض وما فيها ، إما باللسان ، وإما بالدلالة. وذلك أن الله جل ثناؤه أخبر عن جميعهم ، بطاعتهم إياه، وإقرارهم له بالعبودية ، عقيب قوله: وَقَالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَدًا ، فدل ذلك على صحة ما قلنا. -------------------- الهوامش : (31) انظر ما سلف 1 : 474 ، 495 . (32) انظر ما سلف 1 : 251 ، وهذا الجزء 2 : 140 ، 377 ، 506 . (33) في المطبوعة : "الأعشى بن ثعلبة" ، وهو خطأ محض.