Tabari
Terug naar surah 17, ayah 80

Tafseer van De Nachtreis · Al-Israa · 17:80

وَقُل رَّبِّ أَدْخِلْنِى مُدْخَلَ صِدْقٍۢ وَأَخْرِجْنِى مُخْرَجَ صِدْقٍۢ وَٱجْعَل لِّى مِن لَّدُنكَ سُلْطَٰنًۭا نَّصِيرًۭا

Zeg (O Moehammad): "Laat mij binnentreden op oprechte wijze en laat mij verlaten op oprechte wijze en doe mij van Uw Zijde helpende macht toekomen."'

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    Allah, verheven zij Zijn vermelding, zegt tot Zijn profeet: En zeg, o Muhammad: Mijn Heer, laat mij binnengaan met een waarachtige intrede.

    De uitleggers van de Koran hebben onderling van mening verschild over de betekenis van de waarachtige intrede waartoe Allah Zijn profeet ﷺ heeft bevolen te verlangen, en over de waarachtige uittrede waartoe Hij hem heeft bevolen te verlangen. Sommigen van hen zeiden: met de waarachtige intrede bedoelt Hij: de intrede van de Profeet ﷺ in Medina, bij zijn emigratie daarheen; en de waarachtige uittrede: zijn uittrede uit Mekka, toen hij eruit vertrok als emigrant naar Medina.

    Vermelding van wie dat zei:

    Ibn Wakiw en Ibn Humayd hebben ons verteld, zij zeiden: Jarir heeft ons verteld op gezag van Qabus ibn Abi Dhubyan, op gezag van zijn vader, op gezag van Ibn Abbas: hij zei: de Profeet ﷺ bevond zich in Mekka, en vervolgens werd hem de emigratie bevolen; en Allah, gezegend en verheven zij Zijn naam, zond neer وَقُل رَّبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَأَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ وَاجْعَل لِّي مِن لَّدُنكَ سُلْطَانًا نَّصِيرًا (En zeg: Mijn Heer, laat mij binnengaan met een waarachtige intrede en laat mij weggaan met een waarachtige uittrede, en geef mij vanwege U een helpende autoriteit).

    Muhammad ibn Abd Allah ibn Baziyaa heeft ons verteld, hij zei: Bishr ibn al-Mufaddal heeft ons verteld op gezag van Awf, op gezag van Al-Hasan over het woord van Allah أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَأَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ: hij zei: de ongelovigen van Mekka hadden samengespannen tegen de Profeet ﷺ om hem te doden, te verdrijven of te boeien; en Allah wilde dat de mensen van Mekka bestreden zouden worden, dus beval Hij hem naar Medina te trekken. Dit is wat Allah bedoelde met أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ.

    Muhammad ibn Abd al-Ala heeft ons verteld, hij zei: Muhammad ibn Thawr heeft ons verteld op gezag van Mammar, op gezag van Qatada over مُدْخَلَ صِدْقٍ: hij zei: Medina; over مُخْرَجَ صِدْقٍ: hij zei: Mekka.

    Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazid heeft ons verteld, hij zei: Saiid heeft ons verteld op gezag van Qatada over وَقُل رَّبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَأَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ: Allah liet hem weggaan uit Mekka als emigrant naar Medina.

    Yunus heeft mij verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons geïnformeerd, hij zei: Ibn Zayd zei over وَقُل رَّبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَأَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ: hij zei: Medina, toen hij daarheen emigreerde; en waarachtige uittrede: Mekka, toen hij eruit vertrok — een waarachtige uittrede; dit zei hij toen hij als emigrant wegtrok.

    Anderen zeiden: nee, de betekenis is: en zeg: Heer, laat mij sterven een waarachtige dood, en laat mij na de dood op de Dag des Oordeels uit mijn graf weggaan met een waarachtige uittrede.

    Vermelding van wie dat zei:

    Muhammad ibn Saad heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, hij zei: mijn oom heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld op gezag van zijn vader, op gezag van Ibn Abbas over وَقُل رَّبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ ... het vers: hij zei: met de intrede bedoelt hij de dood, en met de uittrede het leven na de dood.

    Anderen zeiden: nee, de betekenis is: laat mij binnengaan in Uw zaak waarmee U mij heeft gezonden als profeet, met een waarachtige intrede; en laat mij eruit weggaan met een waarachtige uittrede.

    Vermelding van wie dat zei:

    Muhammad ibn Amr heeft mij verteld, hij zei: Abu Asim heeft ons verteld, hij zei: Isa heeft ons verteld; en al-Harith heeft mij verteld, hij zei: Al-Hasan heeft ons verteld, hij zei: Waqra heeft ons verteld — beiden op gezag van Ibn Abi Najih, op gezag van Mujahid over أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ: hij zei: in de zaak waarmee U mij heeft gezonden; over وَأَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ: hij zei: evenzo.

    Al-Qasim heeft ons verteld, hij zei: Al-Husayn heeft ons verteld, hij zei: Hajjaj heeft mij verteld op gezag van Ibn Jurayj, op gezag van Mujahid — gelijkluidend.

    Anderen zeiden: de betekenis is: laat mij binnengaan met een waarachtige intrede — het paradijs (janna); en laat mij weggaan met een waarachtige uittrede — uit Mekka naar Medina.

    Vermelding van wie dat zei:

    Al-Hasan ibn Yahya heeft ons verteld, hij zei: Abd al-Razzaq heeft ons geïnformeerd, hij zei: Mammar heeft ons geïnformeerd op gezag van Qatada: hij zei: Al-Hasan zei: أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ — het paradijs; en مُخْرَجَ صِدْقٍ — van Mekka naar Medina.

    Anderen zeiden: de betekenis is: laat mij binnengaan in de islam met een waarachtige intrede.

    Vermelding van wie dat zei:

    Sahl ibn Musa al-Razi heeft ons verteld, hij zei: Ibn Numayr heeft ons verteld op gezag van Ismail ibn Abi Khalid, op gezag van Abi Salih over رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ: hij zei: laat mij binnengaan in de islam met een waarachtige intrede; وَأَخْرِجْنِي eruit مُخْرَجَ صِدْقٍ.

    Anderen zeiden: de betekenis is: laat mij Mekka binnengaan in veiligheid, en laat mij eruit weggaan in veiligheid.

    Vermelding van wie dat zei:

    Mij is verteld van Al-Husayn: hij zei: ik hoorde Abu Muadh zeggen: Ubayd ibn Sulayman heeft ons verteld, hij zei: ik hoorde Al-Dahhak zeggen over رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَأَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ: hij bedoelt Mekka — hij trad erin in veiligheid en ging eruit in veiligheid.

    De meest verwante van deze opvattingen aan het correcte in de uitleg hiervan is naar onze mening het woord van degene die zei: de betekenis is: laat mij Medina binnengaan met een waarachtige intrede, en laat mij Mekka verlaten met een waarachtige uittrede.

    Wij zeggen dat om de volgende reden: dit vers volgt direct op Gods vermelding van wat de polytheïsten (mushrikin) van plan waren hem vanuit Mekka te verdrijven; en Wij hebben elders al aangetoond dat daarmee de mensen van Mekka bedoeld worden. Aangezien dit vers volgt op de mededeling van Allah over wat de polytheïsten voornemens waren — namelijk de Profeet ﷺ te verdrijven uit Mekka — is het duidelijk, nu Allah hem eruit heeft laten vertrekken, dat Zijn woord وَقُل رَّبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَأَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ een bevel van Hem is om te verlangen dat Hij hem vanuit de stad waaruit de polytheïsten hem wilden verdrijven zou laten weggaan met een waarachtige uittrede, en dat Hij hem de stad waarnaar Allah hem overbracht zou laten betreden met een waarachtige intrede.

    Zijn woord وَاجْعَل لِّي مِن لَّدُنكَ سُلْطَانًا نَّصِيرًا (en geef mij vanwege U een helpende autoriteit).

    De uitleggers van de Koran hebben onderling van mening verschild over de uitleg hiervan. Sommigen zeiden: de betekenis is: geef mij een helpend koninkrijksgezag dat mij helpt tegen wie mij bestrijdt en mij tegenstaat, en een macht waarmee ik Uw godsdienst opricht en daartegen degene afweer die er kwaad mee wil.

    Vermelding van wie dat zei:

    Muhammad ibn Abd Allah ibn Baziyaa heeft ons verteld, hij zei: Bishr ibn al-Mufaddal heeft ons verteld op gezag van Awf, op gezag van Al-Hasan over het woord van Allah, machtig en groot وَاجْعَل لِّي مِن لَّدُنكَ سُلْطَانًا نَّصِيرًا: Hij beloofde hem dat Hij het koninkrijk van Perzië en de macht van Perzië zou wegnemen en het hem geven, en de macht van Byzantium en het koninkrijk van Byzantium en het hem geven.

    Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazid heeft ons verteld, hij zei: Saiid heeft ons verteld op gezag van Qatada over وَاجْعَل لِّي مِن لَّدُنكَ سُلْطَانًا نَّصِيرًا: de profeet van Allah wist dat hij niet bij machte was deze zaak te dragen zonder autoriteit; daarom vroeg hij een helpende autoriteit voor het Boek van Allah, machtig en groot, voor de voorgeschreven straffen (hudud) van Allah, voor de verplichtingen (fara'id) van Allah, en voor het oprichten van de godsdienst van Allah. En waarlijk, de autoriteit is een barmhartigheid van Allah die Hij midden onder Zijn dienaren heeft geplaatst; zonder die autoriteit zouden zij op elkaar invallen en de sterken de zwakken verslinden.

    Anderen zeiden: nee, hieronder verstaat men een duidelijk bewijs.

    Vermelding van wie dat zei:

    Muhammad ibn Amr heeft mij verteld, hij zei: Abu Asim heeft ons verteld, hij zei: Isa heeft ons verteld; en al-Harith heeft mij verteld, hij zei: Al-Hasan heeft ons verteld, hij zei: Waqra heeft ons verteld — beiden op gezag van Ibn Abi Najih, op gezag van Mujahid over het woord van Allah, machtig en groot سُلْطَانًا نَّصِيرًا: hij zei: een duidelijk bewijs.

    Al-Qasim heeft ons verteld, hij zei: Al-Husayn heeft ons verteld, hij zei: Hajjaj heeft mij verteld op gezag van Ibn Jurayj, op gezag van Mujahid — gelijkluidend.

    De meest correcte opvatting hierover is naar onze mening het woord van degene die zei: dit is een bevel van Allah, verheven zij Zijn vermelding, aan Zijn profeet om te verlangen dat Hij hem een helpende autoriteit geeft boven wie hem heeft aangevallen en hem plannen beraamde, en die trachtte hem te verhinderen de verplichtingen van Allah op te richten bij zichzelf en bij Zijn dienaren.

    Wij zeggen dat het meest correct is omdat dit vers volgt op Gods mededeling over wat de polytheïsten voornemens waren — hem uit Mekka te verdrijven. Allah, machtig en groot, liet hem weten dat als zij dat hadden gedaan, de bestraffing hen snel zou hebben getroffen. Vervolgens beval Hij hem te verlangen dat Hij hem uit hun midden zou laten vertrekken met een waarachtige uittrede boven hen, en hem een andere stad zou laten betreden met een waarachtige intrede boven hen en voor haar inwoners bij het betreden ervan; en dat Hij hem een helpende autoriteit zou geven boven de inwoners van de stad die hem eruit verjoegen, en boven allen die op hen lijken. En als hem dat gegeven wordt, is hem zonder twijfel een duidelijk bewijs gegeven.

    Wat betreft Zijn woord نَّصِيرًا (helpend): Ibn Zayd had hierover een opvatting gelijk aan wat wij zeiden.

    Yunus heeft mij verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons geïnformeerd, hij zei: Ibn Zayd zei over وَاجْعَل لِّي مِن لَّدُنكَ سُلْطَانًا نَّصِيرًا: hij zei: die mij helpt. En Allah zei tot Mozes: سَنَشُدُّ عَضُدَكَ بِأَخِيكَ وَنَجْعَلُ لَكُمَا سُلْطَانًا فَلَا يَصِلُونَ إِلَيْكُمَا بِآيَاتِنَا — dit is in omgekeerde volgorde; het betekent eigenlijk: een autoriteit door Onze tekenen, zodat zij jullie beiden niet kunnen bereiken.

    Toon originele Arabische tekst
    يقول تعالى ذكره لنبيه: وقل يا محمد يا ربّ أدخلني مدخل صدق. واختلف أهل التأويل في معنى مُدْخل الصدق الذي أمر الله نبيّه صلى الله عليه وسلم أن يرغب إليه في أن يدخله إياه، وفي مخرج الصدق الذي أمره أن يرغب إليه في أن يخرجه إياه، فقال بعضهم: عَنَى بمُدْخل الصِّدق: مُدْخل رسول الله صلى الله عليه وسلم المدينة، حين هاجر إليها، ومُخْرَج الصدق: مُخْرجه من مكة، حين خرج منها مهاجرا إلى المدينة. * ذكر من قال ذلك: حدثنا ابن وكيع وابن حميد، قالا ثنا جرير، عن قابوس بن أبي ظَبْيان، عن أبيه، عن ابن عباس قال: كان النبيّ صلى الله عليه وسلم بمكة، ثم أمر بالهجرة، فأنـزل الله تبارك وتعالى اسمه، ( وَقُلْ رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَأَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ وَاجْعَلْ لِي مِنْ لَدُنْكَ سُلْطَانًا نَصِيرًا ) . حدثنا محمد بن عبد الله بن بزيع ، قال: ثنا بشر بن المفضل، عن عوف عن الحسن، في قول الله ( أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَأَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ ) قال: كفار أهل مكة لما ائتمروا برسول الله صلى الله عليه وسلم ليقتلوه، أو يطردوه، أو يُوثِقوه، وأراد الله قتال أهل مكة، فأمره أن يخرج إلى المدينة ، فهو الذي قال الله ( أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ ) . حدثنا محمد بن عبد الأعلى، قال: ثنا محمد بن ثور، عن مَعْمر، عن قتادة ( مُدْخَلَ صِدْقٍ ) قال: المدينة ( مُخْرَجَ صِدْقٍ ) قال: مكة. حدثنا بشر، قال: ثنا يزيد، قال: ثنا سعيد، عن قتادة ( وَقُلْ رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَأَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ ) أخرجه الله من مكة إلى الهجرة بالمدينة. حدثني يونس، قال: أخبرنا ابن وهب، قال: قال ابن زيد، في قوله ( وَقُلْ رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَأَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ ) قال: المدينة حين هاجر إليها، ومخرج صدق: مكة حين خرج منها مخرج صدق، قال ذلك حين خرج مهاجرا. وقال آخرون: بل معنى ذلك: وقل ربّ أمتني إماتة صِدْق، وأخرجني بعد الممات من قبري يوم القيامة مُخْرج صدق. * ذكر من قال ذلك: حدثني محمد بن سعد، قال: ثني أبي، قال: ثني عمي، قال: ثني أبي، عن أبيه، عن ابن عباس ( وَقُلْ رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ ).... الآية، قال: يعني بالإدخال: الموت، والإخراج: الحياة بعد الممات. وقال آخرون: بل عَنَى بذلك: أدخلني في أمرك الذي أرسلتني به من النبوة مُدْخل صدق، وأخرجني منه مُخْرَج صدق. * ذكر من قال ذلك: حدثني محمد بن عمرو، قال: ثنا أبو عاصم، قال: ثنا عيسى ؛ وحدثني الحارث، قال: ثنا الحسن، قال: ثنا ورقاء، عن ابن أبي نجيح، عن مجاهد ( أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ ) قال: فيما أرسلتني به من أمرك ( وَأَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ ) قال كذلك أيضا. حدثنا القاسم، قال: ثنا الحسين، قال: ثني حجاج، عن ابن جريج، عن مجاهد، بنحوه. وقال آخرون: بل معنى ذلك: أدخلني مدخل صدق: الجنة، وأخرجني مخرج صدق: من مكة إلى المدينة. * ذكر من قال ذلك: حدثنا الحسن بن يحيى، قال: أخبرنا عبد الرزاق، قال: أخبرنا معمر، عن قتادة، قال: قال الحسن ( أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ ) الجنة و ( مُخْرَجَ صِدْقٍ ) من مكة إلى المدينة. وقال آخرون: بل معنى ذلك: أدخلني في الإسلام مُدْخل صدق. * ذكر من قال ذلك: حدثنا سهل بن موسى الرازي، قال: ثنا ابن نمير، عن إسماعيل بن أبي خالد، عن أبي صالح في قوله ( رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ ) قال: أدخلني في الإسلام مُدْخل صدق ( وَأَخْرِجْنِي ) منه ( مُخْرَجَ صِدْقٍ ) . وقال آخرون: بل معنى ذلك: أدخلني مكة آمنا، وأخرجني منها آمنا. * ذكر من قال ذلك: حُدثت عن الحسين، قال: سمعت أبا معاذ يقول: ثنا عبيد بن سليمان، قال: سمعت الضحاك قال في قوله ( رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَأَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ ) يعني مكة، دخل فيها آمنا، وخرج منها آمنا. وأشبه هذه الأقوال بالصواب في تأويل ذلك، قول من قال: معنى ذلك: وأدخلني المدينة مُدْخل صدق، وأخرجني من مكة مُخْرج صدق. وإنما قلنا ذلك أولى بتأويل الآية، لأن ذلك عقيب قوله وَإِنْ كَادُوا لَيَسْتَفِزُّونَكَ مِنَ الأَرْضِ لِيُخْرِجُوكَ مِنْهَا وَإِذًا لا يَلْبَثُونَ خِلافَكَ إِلا قَلِيلا . وقد دللنا فيما مضى، على أنه عَنَى بذلك أهل مكة ؛ فإذ كان ذلك عقيب خبر الله عما كان المشركون أرادوا من استفزازهم رسول الله صلى الله عليه وسلم، ليخرجوه عن مكة، كان بيَّنا، إذ كان الله قد أخرجه منها، أن قوله ( وَقُلْ رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَأَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ ) أمر منه له بالرغبة إليه في أن يخرجه من البلدة التي هم المشركون بإخراجه منها مُخْرج صدق، وأن يدخله البلدة التي نقله الله إليها مُدْخل صدق. وقوله ( وَاجْعَلْ لِي مِنْ لَدُنْكَ سُلْطَانًا نَصِيرًا ) . اختلف أهل التأويل في تأويل ذلك، فقال بعضهم: معنى ذلك: واجعل لي ملكا ناصرا ينصرني على من ناوأني، وعِزّا أقيم به دينك، وأدفع به عنه من أراده بسوء. * ذكر من قال ذلك: حدثنا محمد بن عبد الله بن بزيع، قال: ثنا بشر بن المفضل، عن عوف، عن الحسن، في قول الله عزّ وجلّ( وَاجْعَلْ لِي مِنْ لَدُنْكَ سُلْطَانًا نَصِيرًا ) يُوعِده لَيَنـزعَنَّ مُلك فارس، وعزّ فارس، وليجعلنه له ، وعزّ الرّوم، ومُلك الروم، وليجعلنه له. حدثنا بشر، قال: ثنا يزيد، قال: ثنا سعيد، عن قتادة، في قوله ( وَاجْعَلْ لِي مِنْ لَدُنْكَ سُلْطَانًا نَصِيرًا ) وإن نبيّ الله علم أن لا طاقةَ له بهذا الأمر إلا بسلطان، فسأل سلطانا نصيرا لكتاب الله عزّ وجلّ، ولحدود الله، ولفرائض الله، ولإقامة دين الله، وإن السلطان رحمة من الله جعلها بين أظهر عباده، لولا ذلك لأغار بعضهم على بعض، فأكل شديدهم ضعيفهم. وقال آخرون: بل عُنِي بذلك حجة بينة. * ذكر من قال ذلك: حدثني محمد بن عمرو، قال: ثنا أبو عاصم، قال: ثنا عيسى ؛ وحدثني الحارث، قال: ثنا الحسن، قال: ثنا ورقاء، جميعا عن ابن أبي نجيح، عن مجاهد في قول الله عزّ وجلّ( سُلْطَانًا نَصِيرًا ) قال: حجة بينة. حدثنا القاسم، قال: ثنا الحسين، قال: ثني حجاج، عن ابن جريج، عن مجاهد، مثله. وأولى الأقوال في ذلك بالصواب قول من قال: ذلك أمر من الله تعالى نبيّه بالرغبة إليه في أن يؤتيه سلطانا نصيرا له على من بغاه وكاده، وحاول منعه من إقامته فرائض الله في نفسه وعباده. وإنما قلت ذلك أولى بالصواب ، لأن ذلك عقيب خبر الله عما كان المشركون هموا به من إخراجه من مكة، فأعلمه الله عزّ وجلّ أنهم لو فعلوا ذلك عوجلوا بالعذاب عن قريب، ثم أمره بالرغبة إليه في إخراجه من بين أظهرهم إخراج صدق يحاوله عليهم، ويدخله بلدة غيرها، بمدخل صدق يحاوله عليهم ولأهلها في دخولها إليها، وأن يجعل له سلطانا نصيرا على أهل البلدة التي أخرجه أهلها منها، وعلى كلّ من كان لهم شبيها، وإذا أوتي ذلك، فقد أوتي لا شكّ حجة بينة. وأما قوله ( نَصِيرًا ) فإن ابن زيد كان يقول فيه، نحو قولنا الذي قلنا فيه. حدثني يونس، قال: أخبرنا ابن وهب، قال: قال ابن زيد، في قوله ( وَاجْعَلْ لِي مِنْ لَدُنْكَ سُلْطَانًا نَصِيرًا ) قال: ينصرني، وقد قال الله لموسى سَنَشُدُّ عَضُدَكَ بِأَخِيكَ وَنَجْعَلُ لَكُمَا سُلْطَانًا فَلا يَصِلُونَ إِلَيْكُمَا بِآيَاتِنَا هذا مقدّم ومؤخَّر، إنما هو سلطان بآياتنا فلا يصلون إليكما.