Tabari
Terug naar surah 16, ayah 44

Tafseer van De Bij · An-Nahl · 16:44

بِٱلْبَيِّنَٰتِ وَٱلزُّبُرِ ۗ وَأَنزَلْنَآ إِلَيْكَ ٱلذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ

(Wij zonden ben) met duidelijke (Tekenen) en de Zaboer. En Wij deden aan jou de Vermaning (de Koran) neerdalen om aan de mensen duidelijk te maken wat aan hen neergezonden is. En hopelijk zullen zij nadenken.

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    Allah de Verhevene zegt: Wij zonden met duidelijke bewijzen (bayyināt) en de Schriften (zubur) mannen aan wie Wij openbaarden.

    Indien iemand zou vragen: waarom staat er "met de duidelijke bewijzen en de Schriften" (bi-l-bayyināti wa-l-zubur), en wat trekt de bāʾ in Zijn woord بِالْبَيِّنَاتِ aan? Als u zegt: het is het werkwoord arsalnā dat de bāʾ regeert als deel van zijn bepalende bijzin — is het dan geoorloofd dat de bepaling van mā die vóór illā staat achter illā staat? En als u zegt: iets anders trekt de bāʾ aan, wat is dat dan, en waar is het werkwoord dat de bāʾ regeert?

    Hierop wordt geantwoord: de Arabische grammatici verschilden hierover van mening. Sommigen zeiden: de bāʾ in بِالْبَيِّنَاتِ behoort bij arsalnā als bepaling, en zij zeiden: illā heeft op deze plek en bij ontkenning en bij retorische vraag overal de betekenis van ghayru (anders dan). Zij zeiden dat de betekenis van de uitdrukking is: "Wij zonden vóór u met de duidelijke bewijzen en de Schriften niemand anders dan mannen aan wie Wij openbaarden." Zij stellen daarvoor als voorbeeld: mā ḍaraba illā akhūka Zaydan en hal kallama illā akhūka ʿAmran — in de betekenis van: "Zayd werd door niemand anders dan uw broer geslagen" en "werd ʿAmr door niemand anders dan uw broer aangesproken?" Zij halen ter bewijs het vers aan van Aws ibn Ḥajar:

    Abyanī lubayná lastum bi-yadin illā yadin laysat lahā ʿaḍudu

    (O zonen van Lubayná, u bent geen hand anders dan een hand zonder onderarm.)

    Zij zeggen: als illā de gewone uitzonderingspartikel was, zou de uitdrukking onjuist zijn, want het werkwoord dat vóór illā de bāʾ regeert, kan na illā de tweede yad niet in de genitief plaatsen. Maar illā heeft hier de betekenis van ghayru. Zij halen ook als bewijs het woord van Allah de Verhevene aan: لَوْ كَانَ فِيهِمَا آلِهَةٌ إِلا اللَّهُ en zeggen: illā heeft hier de betekenis van ghayru — "als er in de twee goden waren anders dan Allah, zouden ze vergaan zijn."

    Anderen zeggen: dit is op basis van twee afzonderlijke zinnen. De bedoeling is: وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ إِلا رِجَالا — Wij zonden hen met de duidelijke bewijzen en de Schriften. Zij zeggen: zo is ook de uitdrukking mā ḍaraba illā akhūka zaydan bedoeld als: mā ḍaraba illā akhūka — "niemand anders dan uw broer sloeg" — en daarna begint een nieuwe zin: ḍaraba Zaydan ("hij sloeg Zayd"). Evenzo: mā marra illā akhūka bi-Zaydin — "niemand anders dan uw broer ging langs" — dan: marra bi-Zaydin ("hij ging langs Zayd"). Ter bewijs halen zij het vers van al-Aʿshā aan:

    wa-laysa mujīran in atā l-ḥayya khāʾifun wa-lā qāʾilan illā huwa l-mutaʿayyabā

    (Hij is geen beschermer als een bevreesd man bij het kamp aankomt, noch zegt hij iets anders dan het laakwaardige.)

    Zij zeggen: als dit op één constructie berustte, zou het fout zijn, want al-mutaʿayyabā is een bepaling van qāʾil; maar het is geoorloofd op basis van twee afzonderlijke zinnen. Evenzo ook het vers van de andere dichter:

    nubbīʾtu-hum ʿadhdhabū bi-l-nāri jārahum wa-hal yuʿadhdhibu illā llāhu bi-l-nāri

    (Ik vernam dat zij hun buurman met het Vuur kwelden — en straft slechts Allah met het Vuur.)

    De interpretatie van de woorden is dan: وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ إِلا رِجَالا نُوحِي إِلَيْهِمْ — Wij zonden hen met de duidelijke bewijzen en de Schriften, en Wij openbaarden tot u de Schriftherinnering (al-Dhikr). De bayyināt zijn de bewijzen en argumenten die Allah aan Zijn boodschappers gaf als tekenen voor hun profeetschap en getuigenissen voor de werkelijkheid van wat zij hen brachten van Allah. De zubur zijn de Schriften — het meervoud van zabūr, van het werkwoord zabartu al-kitāb / dhabartu al-kitāb: wanneer men schrijft.

    Overeenkomstig hetgeen wij hierover gezegd hebben, spraken ook de uitleggers van de Schrift.

    Vermelding van wie dit gezegd heeft:

    Muḥammad ibn Saʿd heeft mij overgeleverd; hij zei: mijn vader heeft mij overgeleverd; hij zei: mijn oom heeft mij overgeleverd; hij zei: mijn vader heeft mij overgeleverd, op gezag van zijn vader, op gezag van Ibn ʿAbbās: بِالْبَيِّنَاتِ وَالزُّبُرِ — hij zei: "De zubur zijn de Schriften."

    Muḥammad ibn ʿAmr heeft ons overgeleverd; hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons overgeleverd; hij zei: ʿĪsā heeft ons overgeleverd; en al-Ḥārith heeft mij overgeleverd; hij zei: al-Ḥasan heeft ons overgeleverd; hij zei: Warqāʾ heeft ons overgeleverd — beiden op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid: بِالْبَيِّنَاتِ وَالزُّبُرِ — hij zei: "De āyāt. En de zubur zijn de Schriften."

    Al-Muthanná heeft mij overgeleverd; hij zei: Abū Ḥudhayfah heeft ons overgeleverd; hij zei: Shibil heeft ons overgeleverd, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid: hij zei: "De zubur zijn de Schriften."

    Er werd mij overgeleverd van al-Ḥusayn; hij zei: Ik hoorde Abū Muʿādh zeggen: ʿUbayd ibn Sulaymān heeft ons overgeleverd; hij zei: Ik hoorde al-Ḍaḥḥāk zeggen betreffende Zijn woord بِالزُّبُرِ: hij bedoelt: "met de Schriften."

    Zijn woord وَأَنـزلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ — Hij zegt: Wij openbaarden tot u, o Muḥammad, deze Koran als herinnering en vermaning voor de mensen. لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ — Hij zegt: opdat u hen laat kennen wat er tot hen is neergedaald. وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ — Hij zegt: opdat zij erin nadenken en er lering uit trekken, dat wil zeggen: uit wat Wij tot u hebben neergedaald. Al-Muthanná heeft ons overgeleverd; hij zei: Isḥāq heeft ons overgeleverd; hij zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons overgeleverd; hij zei: al-Thawrī heeft ons overgeleverd; hij zei: Mujāhid zei betreffende وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ: "opdat zij gehoorzamen."

    Toon originele Arabische tekst
    يقول تعالى ذكره: أرسلنا بالبينات والزُّبُر رجالا نوحي إليهم. فإن قال قائل: وكيف قيل بالبينات والزُّبُر ، وما الجالب لهذه الباء في قوله ( بِالْبَيِّنَاتِ ) فإن قلت: جالبها قوله ( أرْسَلْنَا ) وهي من صلته، فهل يجوز أن تكون صلة " ما " قبل " إلا " بعدها؟ وإن قلت: جالبها غير ذلك، فما هو؟ وأين الفعل الذي جلبها ، قيل: قد اختلف أهل العربية في ذلك، فقال بعضهم: الباء التي في قوله (بالبَيِّنَاتِ ) من صلة أرسلنا، وقال: إلا في هذا الموضع، ومع الجحد والاستفهام في كلّ موضع بمعنى غير ، وقال: معنى الكلام: وما أرسلنا من قبلكم بالبينات والزبر غير رجال نوحي إليهم، ويقول على ذلك: ما ضرب إلا أخوك زيدا، وهل كلم إلا أخوك عمرا، بمعنى: ما ضرب زيدا غير أخيك، وهل كلم عمرا إلا أخوك؟ ويحتجّ في ذلك بقول أوْس بن حَجَر: أبَنِـــي لُبَيْنَـــي لَسْــتُمَ بِيَــدٍ إلا يَـــدٍ لَيْسَــتْ لَهَــا عَضُــدُ (1) ويقول: لو كانت " إلا " بغير معنى لفسد الكلام، لأن الذي خفض الباء قبل إلا لا يقدر على إعادته بعد إلا لخفض اليد الثانية، ولكن معنى إلا معنى غير ، ويستشهد أيضا بقول الله عزّ وجلّ لَوْ كَانَ فِيهِمَا آلِهَةٌ إِلا اللَّهُ ويقول: إلا بمعنى غير في هذا الموضع ، وكان غيره يقول: إنما هذا على كلامين، يريد: وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ إِلا رِجَالا أرسلنا بالبينات والزبر ، قال: وكذلك قول القائل: ما ضرب إلا أخوك زيدا معناه: ما ضرب إلا أخوك ، ثم يبتدئ ضرب زيدا، وكذلك ما مَرَّ إلا أخوك بزيد ما مرّ إلا أخوك، ثم يقول: مرّ بزيد ، ويستشهد على ذلك ببيت الأعشى: ولَيْسَ مُجِـيرًا إنْ أتَـى الحَـيَّ خائِفٌ وَلا قـــائِلا إلا هُـــوَ المُتَعَيَّبــا (2) ويقول: لو كان ذلك على كلمة لكان خطأ، لأن المُتَعَيَّبا من صلة القائل، ولكن جاز ذلك على كلامين وكذلك قول الآخر: نُبِّئْــتُهُمْ عَذَّبُــوا بالنَّــارِ جـارَهُمُ وَهَــلْ يُعَــذِّبُ إلا اللَّــهُ بالنَّـارِ (3) فتأويل الكلام إذن: وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ إِلا رِجَالا نُوحِي إِلَيْهِمْ أرسلناهم بالبينات والزبر، وأنـزلنا إليك الذكر. والبينات: هي الأدلة والحجج التي أعطاها الله رسله أدلة على نبوّتهم شاهدة لهم على حقيقة ما أتوا به إليهم من عند الله. والزُّبُر: هي الكتب، وهي جمع زَبُور، من زَبَرْت الكتاب وذَبَرته: إذا كتبته. وبنحو الذي قلنا في ذلك ، قال أهل التأويل. * ذكر من قال ذلك: حدثني محمد بن سعد، قال: ثني أبي، قال: ثني عمي، قال: ثني أبي، عن أبيه، عن ابن عباس ( بِالْبَيِّنَاتِ وَالزُّبُرِ ) قال: الزبر: الكتب. حدثنا محمد بن عمرو، قال: ثنا أبو عاصم، قال: ثنا عيسى وحدثني الحارث، قال: ثنا الحسن، قال: ثنا ورقاء، جميعا عن ابن أبي نجيح، عن مجاهد ( بِالْبَيِّنَاتِ وَالزُّبُرِ ) قال: الآيات. والزبر: الكتب. حدثني المثنى، قال: ثنا أبو حُذيفة، قال: ثنا شبل، عن ابن أبي نجيح، عن مجاهد، قال: الزُّبُر: الكتب. حُدثت عن الحسين، قال: سمعت أبا معاذ يقول: ثنا عبيد بن سليمان، قال: سمعت الضحاك يقول في قوله (بالزُّبُر) يعني: بالكتب. وقوله ( وَأَنـزلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ ) يقول: وأنـزلنا إليك يا محمد هذا القرآن تذكيرا للناس وعظة لهم ، ( لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ) يقول: لتعرفهم ما أنـزل إليهم من ذلك ( وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ ) يقول: وليتذكروا فيه ويعتبروا به أي بما أنـزلنا إليك ، وقد حدثني المثنى، قال: ثنا إسحاق، قال: ثنا عبد الرزاق، قال: ثنا الثوري، قال: قال مجاهد ( وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ ) قال: يطيعون. ---------------------- الهوامش : (1) رواية هذا البيت في الكتاب لسيبويه ( 1: 362 ): يــا بُنَــيْ لُبَيْنَــى لَسْــتُمَا بِيَـدٍ إلاَّ يَـــداً لَيسَــتْ لَهَــا عَضُــدُ بنصب يد التي بعد إلا على محل بيد التي قبلها. قال الشنتمري في الكلام على الشاهد: الشاهد فيه نصب ما بعد إلا، على البدل من موضع الباء وما عملت فيه. والتقدير: لستما يدا إلا يدا لا عضد لها. ولا يجوز الجر على البدل من المجرور، لأن ما بعد "إلا" مجرور، والباء: مؤكدة للنفي. ويروي: مخبولة العضد. والخبل: الفساد، أي أنتما في الضعف وقلة النفع كيد بطل عضدها. أ ه. وقال الفراء في معاني القرآن ( 1: 172): ورأيت الكسائي يجعل إلا مع الجحد والاستفهام بمنزلة غير ... وقال في قوله تعالى: ( لو كان فيها آلهة إلا الله لفسدتا) لا أجد المعنى إلا: لو كان فيهما آلهة غير الله لفسدتا. واحتج بقول الشاعر: أبنـــي لبينـــي لســتم بيــد إلا يـــد ليســت لهــا عضــد فقال: لو كان المعنى إلا لكان الكلام فاسدا في هذا المعنى؛ لأني لا أقدر في هذا البيت على إعادة خافض بضمير، وقد ذهب ههنا مذهبا. قلت: وقد جوز الشيخ خالد في يد التي بعد إلا النصب على الاستثناء، وعلى البدلية، كما مر في كلام الأعلم الشنتمري. وجوز وجهاً ثالثاً تبعا للكسائي وأنشد بيته الشاهد، وهذا الوجه: هو جره على الصفة ليد الأولى. التصريح بمضمون التوضيح 1: 424 ( طبعة الأميرية، باب الاستثناء) . وقال الشيخ يس العليمي الحمصي في حاشيته على التصريح في هذا الموضع: "أبني لبيني" بصيغة المثنى، بدليل قوله "لستما" أي في رواية صاحب التصريح. وهو منادي حذف منه حرف النداء، وليس في قوله: "إلا يد" وصف الشيء بنفسه، لأن المعتمد بالصفة ليد الأولى صفة يد الثانية و "يد" الثانية صفة موطئة. (2) البيت للأعشى بني ثعلبة ميمون بن قيس ( ديوانه طبعة القاهرة ص 113 ) يقول: إنه لا يملك أن يؤمن رجلا، فيجعله في جواره، لأن الناس لا يحترمون هذا الجوار، وإنما يحترمون جوار الأقوياء، فلا يجرءون أن ينالوا جارهم بأذى، والمتعيب اسم مفعول من تعيبه إذا نسبه إلى العيب: أي ولا قائلا القول المعيب إلا هو. وقد بين المؤلف وجه استشهاد بعض النحويين (وهو الكسائي) بالبيت. وأن المتعيبا منصوب بقائلا المحذوف. والتقدير: ولا قائلا إلا هو "قائلا" المعيبا. وهو معنى قوله، ولكن جاز ذلك على كلامين. أ ه. (3) هذا البيت كسابقه: شاهد على أن قوله "بالنار" من صلة الفعل "يعذب" وما قبل إلا لا يعمل فيما بعدها، فأخره ونوى كلامين، فيكون "بالنار" من صلة "يعذب" المحذوف. والتقدير: وهل يعذب إلا الله، يعذب بالنار. والبيت من شواهد الفراء في معاني القرآن ( 172 ).