Tafseer van Yoesoef (Jozef) · Yusuf · 12:72
Zij zeiden: "Wij missen de drinkbeker van de koning, en wie hem terugbrengt zal een kameellading graan doen toekomnen, dat garandeer ik."
قَالُوا نَفْقِدُ صُوَاعَ الْمَلِكِ — dat wil zeggen: het volk zei hun: wij missen de drinkbeker (mashraba) van de koning.
De koranrecitators verschilden over de lezing van dit woord.
Van Abū Hurayra is overgeleverd dat hij het las als: "ṣāʿa l-malik" — zonder wāw — alsof hij het duidde als "al-ṣāʿ", de maat waarmee voedsel wordt gemeten.
Van Abū Rajāʾ is overgeleverd dat hij het las als: "ṣawʿa l-malik".
Van Yaḥyā ibn Yaʿmar is overgeleverd dat hij het las als: "ṣawgha l-malik" — met een ghayn — alsof hij het duidde als een gesubstantiveerd werkwoord afkomstig van het werkwoord "ṣāgha yaṣūghu ṣawghan".
Wat de lezing betreft waarop de recitators van de grote steden zijn: صُوَاعَ الْمَلِكِ — en dat is de lezing waarvan ik het niet geoorloofd acht te lezen in afwijking ervan, vanwege de consensus van de gezaghebbenden erop.
"Al-ṣuwāʿ" is het vat waarmee Yūsuf voedsel mat. Zo zeiden ook de mensen van de uitleg.
Vermelding van wie dat zei:
19525 — Muḥammad ibn Bashshār heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Jaʿfar heeft ons verteld, hij zei: Shuʿba heeft ons verteld, op gezag van Abī Bishr, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr, op gezag van Ibn ʿAbbās, over dit woord: صُوَاعَ الْمَلِكِ — hij zei: van de gedaante van een maatbeker (makkūk). En al-ʿAbbās had er een gelijksoortig in de voor-islamitische tijd waaruit hij dronk.
19526 — Abū Kurayb heeft ons verteld, hij zei: Wakīʿ heeft ons verteld; en Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: mijn vader heeft ons verteld, op gezag van Shuʿba, op gezag van Abī Bishr, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr, op gezag van Ibn ʿAbbās, over de woorden صُوَاعَ الْمَلِكِ : hij zei: het was van zilver, als een maatbeker. En al-ʿAbbās had er één van in de voor-islamitische tijd.
19527 — Abū Kurayb heeft ons verteld, hij zei: Wakīʿ heeft ons verteld; en Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: mijn vader heeft ons verteld, op gezag van Sharīk, op gezag van Simāk, op gezag van ʿIkrima, over de woorden قَالُوا نَفْقِدُ صُوَاعَ الْمَلِكِ : hij zei: het was van zilver.
19528 — Yaʿqūb heeft mij verteld, hij zei: Hushaym heeft ons verteld, op gezag van Abī Bishr, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr: hij las صُوَاعَ الْمَلِكِ en zei: het was zijn vat waaruit hij dronk, en het was enigszins langwerpig.
19529 — Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Suwayd ibn ʿAmr heeft ons verteld, op gezag van Abī ʿAwāna, op gezag van Abī Bishr, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr: صُوَاعَ الْمَلِكِ — hij zei: de Perzische maatbeker.
19530 — Al-Muthanā heeft mij verteld, hij zei: al-Ḥajjāj ibn al-Minhāl heeft ons verteld, hij zei: Abū ʿAwāna heeft ons verteld, op gezag van Abī Bishr, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr, die zei: صُوَاعَ الْمَلِكِ — hij zei: het is de Perzische maatbeker waarvan de twee uiteinden samenkomen; de Perzen dronken eruit.
19531 — Hij zei: Isḥāq heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Raḥmān ibn Maghrāʾ heeft ons verteld, op gezag van Juwaybir, op gezag van al-Ḍaḥḥāk, over de woorden صُوَاعَ الْمَلِكِ : hij zei: het vat van de koning waaruit hij dronk.
19532 — Al-Ḥasan ibn Muḥammad heeft ons verteld, hij zei: Yaḥyā — bedoeld wordt Ibn ʿAbbād — heeft ons verteld, hij zei: Shuʿba heeft ons verteld, op gezag van Abī Bishr, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr, op gezag van Ibn ʿAbbās: صُوَاعَ الْمَلِكِ — een zilveren maatbeker waaruit zij dronken. En al-ʿAbbās had er één van in de voor-islamitische tijd.
19533 — Ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Thawr heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van Qatāda: صُوَاعَ الْمَلِكِ — het vat van de koning waaruit hij dronk.
19534 — Al-Ḥasan ibn Muḥammad heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd ibn Manṣūr heeft ons verteld, hij zei: Abū ʿAwāna heeft ons verteld, op gezag van Abī Bishr, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr, over de woorden صُوَاعَ الْمَلِكِ : hij zei: het is de Perzische maatbeker waarvan de twee uiteinden samenkomen.
19535 — Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj, op gezag van Mujāhid: "al-ṣuwāʿ" — Yūsuf dronk eruit.
19536 — Muḥammad ibn Maʿmar al-Baḥrānī heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Ṣamad ibn ʿAbd al-Wārith heeft ons verteld, hij zei: Ṣadaqa ibn ʿAbbād heeft ons verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van Ibn ʿAbbās: صُوَاعَ الْمَلِكِ — hij zei: het was van koper.
Zijn woorden وَلِمَنْ جَاءَ بِهِ حِمْلُ بَعِيرٍ — dat wil zeggen: wie de ṣuwāʿ brengt, krijgt een kameelvracht voedsel. Zo:
19537 — Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, over de woorden وَلِمَنْ جَاءَ بِهِ حِمْلُ بَعِيرٍ : dat wil zeggen: een kameellast.
19538 — Muḥammad ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, over de woorden van Allah حِمْلُ بَعِيرٍ : hij zei: een ezellast — dit is een dialectwoord.
19539 — Al-Muthanā heeft mij verteld, hij zei: Abū Ḥudhayfa heeft ons verteld, hij zei: Shibl heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid — hij zei;
19540 — en Isḥāq heeft ons verteld, hij zei: ʿAbdullāh heeft ons verteld, op gezag van Warqāʾ, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, over de woorden حِمْلُ بَعِيرٍ : hij zei: een ezellast — dit is een dialectwoord.
19541 — Al-Ḥasan ibn Muḥammad heeft ons verteld, hij zei: Shabāba heeft ons verteld, hij zei: Warqāʾ heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid — hetzelfde.
19542 — Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj, op gezag van Mujāhid, over de woorden حِمْلُ بَعِيرٍ : hij zei: een ezellast.
Zijn woorden وَأَنَا بِهِ زَعِيمٌ — dat wil zeggen: ik sta borg (kafīl) dat ik degene die mij de drinkbeker van de koning brengt, een kameelvracht voedsel uitbetaal.
Overeenkomstig wat wij hebben gezegd, zeiden ook de mensen van de uitleg.
Vermelding van wie dat zei:
19543 — ʿAlī heeft mij verteld, hij zei: ʿAbdullāh heeft ons verteld, hij zei: Muʿāwiya heeft mij verteld, op gezag van ʿAlī, op gezag van Ibn ʿAbbās, over de woorden وَأَنَا بِهِ زَعِيمٌ : dat wil zeggen: borg (kafīl).
19544 — Al-Ḥasan ibn Muḥammad heeft ons verteld, hij zei: Shabāba heeft ons verteld, hij zei: Warqāʾ heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, over de woorden وَأَنَا بِهِ زَعِيمٌ : "al-zaʿīm" is de omroeper die zei: أَيَّتُهَا الْعِيرُ .
19545 — Muḥammad ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid — hetzelfde.
19546 — Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj, op gezag van Mujāhid — hetzelfde.
19547 — Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Bakr en Abū Khālid al-Aḥmar hebben ons verteld, op gezag van Ibn Jurayj, die zei: het heeft mij bereikt van Mujāhid — dan vermeldde hij iets van die strekking.
19548 — Ibn Bashshār heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Raḥmān ibn Mahdī heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Wāḥid ibn Ziyād heeft ons verteld, op gezag van Warqāʾ ibn Iyās, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr: وَأَنَا بِهِ زَعِيمٌ — hij zei: borg.
19549 — Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, over de woorden وَأَنَا بِهِ زَعِيمٌ : dat wil zeggen: ik sta er borg voor.
19550 — Muḥammad ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Thawr heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van Qatāda: وَأَنَا بِهِ زَعِيمٌ — hij zei: borg.
19551 — Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Abū Khālid al-Aḥmar heeft ons verteld, op gezag van Juwaybir, op gezag van al-Ḍaḥḥāk: وَأَنَا بِهِ زَعِيمٌ — hij zei: borg.
19552 — Mij is verteld op gezag van al-Ḥusayn ibn al-Faraj, die zei: ik hoorde Abā Muʿādh zeggen: ʿUbayd ibn Sulaymān heeft ons verteld, hij zei: ik hoorde al-Ḍaḥḥāk — en vermeldde hetzelfde.
19553 — Al-Ḥārith heeft mij verteld, hij zei: ʿAbd al-ʿAzīz heeft ons verteld, op gezag van Sufyān, op gezag van een man, op gezag van Mujāhid: وَأَنَا بِهِ زَعِيمٌ — hij zei: borg.
19554 — Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Salama heeft ons verteld, op gezag van Ibn Isḥāq: De bode zei hun: "Wie ons hem brengt, heeft een kameelvracht, en ik sta daarvoor borg totdat ik hem aan hem uitkeer."
Van "al-zaʿīm" in de betekenis van borg getuigt het dichtervers:
"Ik beveel niet tot vrede daarin, maar ik sta voor mijzelf borg."
De oerbetekenis van "al-zaʿīm" in het Arabisch is: degene die de zaak van het volk op zich neemt — en zo ook "al-kafīl" (de borg) en "al-ḥamīl" (de garant). Vandaar dat de leider van het volk hun "zaʿīm" en bestuurder wordt genoemd. Men zegt: "qadd zaʿuma fulānun zaʿāmatan wa-zaʿāman". Daarvoor spreekt ook het vers van Laylā al-Akhyaliyya:
"Totdat de standaard openlijk was — zag ik hem onder de standaard aan de spits van het leger als aanvoerder."
Noten: In zowel de gedrukte editie als het handschrift staat "een vracht voedsel" wat geen betekenis heeft; het correcte is wat wij hebben aangehouden als toelichting op "baʿīr" — zie eerder (p. 162, nrs. 19477, 19478, 19523, 19524); wij hebben dit verbeterd vanwege zijn woorden "dit is een dialectwoord", want "voedsel" kan niet in een dialect "baʿīr" worden genoemd! — De dichter is Ḥājiz ibn ʿAwf al-Azdī al-Sarwī, de voor-islamitische rover. — Het vers is te vinden in Majāz al-Qurʾān van Abū ʿUbayda (1:315). — Het woord "zaʿāman" als zelfstandig naamwoord (maṣdar) is door de Arabische woordenboeken veronachtzaamd. — Het vers van Laylā staat in Lisān al-ʿArab (z-ʿ-m) en de Amālī van al-Qālī (1:248) en Samṭ al-Laʾālī (561).
