Tabari
Terug naar surah 12, ayah 22

Tafseer van Yoesoef (Jozef) · Yusuf · 12:22

وَلَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُۥٓ ءَاتَيْنَٰهُ حُكْمًۭا وَعِلْمًۭا ۚ وَكَذَٰلِكَ نَجْزِى ٱلْمُحْسِنِينَ

En toen hij (Yôesoef) zijn volle kracht had bereikt, gaven Wij hem wijsheid en kennis. En zo belonen Wij de weldoeners.

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    De uitleg van de woorden van Allah de Verhevene: وَلَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُ آتَيْنَاهُ حُكْمًا وَعِلْمًا وَكَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ (En toen hij zijn volle kracht bereikte, schonken Wij hem wijsheid en kennis. En zo belonen Wij de weldoeners.) (vers 22)

    Abū Jaʿfar zegt: Allah de Verhevene zegt: Toen Yūsuf zijn "ashudda" bereikte — dat wil zeggen: de top van zijn kracht en vastheid in zijn jeugd en zijn hoogtepunt; dat is ergens tussen achttien en zestig jaar, anderen zeggen tot veertig jaar.

    Men zegt: "de ashudda van de man zijn voorbij" — dat wil zeggen: zijn kracht. Het is een meervoud, zoals al-aḍurr en al-ashurr, waarvan geen enkelvoud in die vorm is overgeleverd. Naar analogie zou het enkelvoud "shadd" moeten zijn, zoals het enkelvoud van al-aḍurr "ḍurr" is en het enkelvoud van al-ashurr "shurr" is, zoals de dichter zei:

    "Niets meer dan dat de onrustigen toenamen, en de oorlog van de koningen de grote vermogens verwoestte."

    En Ḥumayd zei:

    "Er zijn reeds vier volledige jaren verstreken na de ashudda — mochten de berispers nu maar toegeven."

    De uitleggers verschilden over wat Allah hier bedoelde met het "bereiken van de ashudda".

    Sommigen zeiden: hiermee wordt drieëndertig jaar bedoeld.

    Vermelding van degenen die dit zeiden:

    18957. Ibn Wakīʿ en al-Ḥasan ibn Muḥammad hebben ons verteld, zij zeiden: ʿAmr ibn Muḥammad heeft ons verteld, hij zei: Sufyān heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid: (Toen hij zijn volle kracht bereikte) — hij zei: drieëndertig jaar.

    18958. Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Abū Ḥudhayfa heeft ons verteld, hij zei: Shubl heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid — het gelijke.

    18959. Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Jarīr heeft ons verteld, op gezag van Layth, op gezag van Mujāhid — het gelijke.

    18960. Mij is verteld van ʿAlī ibn al-Haytham, op gezag van Bishr ibn al-Mufaḍḍal, op gezag van ʿAbd Allāh ibn ʿUthmān ibn Khaythim, op gezag van Mujāhid, die zei: Ik hoorde Ibn ʿAbbās zeggen over Zijn woord: (Toen hij zijn volle kracht bereikte) — hij zei: enige en dertig jaar.

    Anderen zeiden: hiermee wordt twintig jaar bedoeld.

    Vermelding van degenen die dit zeiden:

    18961. Mij is verteld van ʿAlī ibn al-Musayyab, op gezag van Abū Rawq, op gezag van al-Ḍaḥḥāk, over Zijn woord: (Toen hij zijn volle kracht bereikte) — hij zei: twintig jaar.

    Van Ibn ʿAbbās is ook — via een niet betrouwbare weg — overgeleverd dat hij zei: het is wat er ligt tussen achttien en dertig jaar. De betekenis van "ashudda" is reeds uiteengezet.

    Abū Jaʿfar zegt: De juiste zienswijze is dat men zegt: Allah berichtte dat Hij Yūsuf bij het bereiken van zijn ashudda wijsheid en kennis schonk. De "ashudda" is het hoogtepunt van zijn kracht en jeugd. Het is mogelijk dat Allah hem dat schonk toen hij achttien jaar oud was, of twintig jaar oud, of drieëndertig jaar oud. Er is geen aanwijzing daarvoor in het Boek van Allah, noch in een overlevering van de Profeet ﷺ, noch in de consensus van de gemeenschap, over welk van dit het geval was. Als er geen dergelijke aanwijzing bestaat van de daarvoor vereiste bron, dan is de juiste uitspraak hetgeen Allah de Almachtige heeft gezegd — totdat er een bewijs geleverd wordt voor de juistheid van hetgeen daarover is gezegd via een bron die bindend is, waarna men zich daarnaar schikt.

    Over Zijn woord: (schonken Wij hem wijsheid en kennis) — Allah de Verhevene zegt: Wij gaven hem op dat moment begrip en kennis. Zoals:

    18962. Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Abū Ḥudhayfa heeft ons verteld, hij zei: Shubl heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid: (wijsheid en kennis) — hij zei: verstand en kennis, vóór het profeetschap.

    Over Zijn woord: (En zo belonen Wij de weldoeners) — Allah de Verhevene zegt: Zoals Ik Yūsuf beloonde door hem voor zijn gehoorzaamheid aan Mij wijsheid en kennis te geven, en hem in het land vestigde, en hem redde uit de handen van zijn broers die hem wilden doden — zo beloon Ik degene die goed handelt in zijn daden, Mij gehoorzaamt in Mijn geboden, en zich onthoudt van hetgeen Ik hem heb verboden van Mijn verboden.

    En dit, hoewel het uiterlijk op alle weldoeners van toepassing lijkt, is in zijn eigenlijke bedoeling gericht tot Muḥammad, de profeet van Allah ﷺ. Allah de Almachtige zegt tegen hem: Zoals Ik dit deed met Yūsuf nadat hij van zijn broers onderging wat hij onderging, en het lijden doorstond dat hij doorstond — en vervolgens vestigde Ik hem in het land en maakte Ik de gebieden voor hem toegankelijk — zo zal Ik ook met jou handelen: Ik zal jou redden van de polytheïsten onder jouw volk die jou vijandig bejegenen, Ik zal jou in het land vestigen en jou wijsheid en kennis geven. Want dat is mijn beloning voor degenen die goed handelen in Mijn geboden en verboden.

    18963. Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: ʿAbd Allāh ibn Ṣāliḥ heeft ons verteld, hij zei: Muʿāwiya heeft mij verteld, op gezag van ʿAlī, op gezag van Ibn ʿAbbās: (En zo belonen Wij de weldoeners) — hij zegt: de rechtgeleiden.

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله تعالى : وَلَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُ آتَيْنَاهُ حُكْمًا وَعِلْمًا وَكَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ (22) قال أبو جعفر: يقول تعالى ذكره: لما بلغ يوسف أشده , يقول: ولما بلغ منتهى شدته وقوته في شبابه وحَدِّه، وذلك فيما بين ثماني عشرة إلى ستين سنة , وقيل إلى أربعين سنة. (47) * * * يقال منه: " مضت أشُدُّ الرجل ": أي شدته , وهو جمع مثل " الأضُرّ" و " الأشُرّ"، (48) لم يسمع له بواحد من لفظه. ويجب في القياس أن يكون واحده " شدَّ" , كما واحد " الأضر "" ضر " , وواحد " الأشُر "" شر " , كما قال الشاعر: (49) هَـلْ غَـيْرُ أَنْ كَـثُرَ الأشُـرُّ وَأَهْلَكَتْ حَــرْبُ المُلُــوكِ أَكَـاثِرَ الأَمْـوَالِ (50) وقال حُميد: وَقَــدْ أَتَــى لَـوْ تُعْتِـبُ الْعَـوَاذِلُ بَعْـــدَ الأشُــدّ أَرْبَــعٌ كَــوَامِلُ (51) * * * وقد اختلف أهل التأويل في الذي عنى الله به في هذا الموضع من " مبلغ الأشد ". فقال بعضهم: عني به ثلاث وثلاثون سنة . * ذكر من قال ذلك: 18957 - حدثنا ابن وكيع والحسن بن محمد , قالا حدثنا عمرو بن محمد , قال: حدثنا سفيان , عن ابن أبي نجيح , عن مجاهد: (ولما بلغ أشده)، قال: ثلاثًا وثلاثين سنة. 18958 - حدثني المثنى , قال: حدثنا أبو حذيفة , قال: حدثنا شبل , عن ابن أبي نجيح , عن مجاهد , مثله . 18959 - حدثنا ابن حميد , قال: حدثنا جرير , عن ليث , عن مجاهد , مثله . 18960 - حدثت عن علي بن الهيثم , عن بشر بن المفضل , عن عبد الله بن عثمان بن خثيم , عن مجاهد , قال: سمعت ابن عباس يقول في قوله: (ولما بلغ أشده) قال: بضعًا وثلاثين سنة. * * * وقال آخرون: بل عني به عشرون سنة . * ذكر من قال ذلك: 18961 - حدثت عن علي بن المسيب , عن أبي روق , عن الضحاك , في قوله: (ولما بلغ أشده) قال: عشرين سنة. * * * وروي عن ابن عباس من وجه غير مرضيّ أنه قال: ما بين ثماني عشرة سنة إلى ثلاثين . وقد بينت معنى " الأشُدّ". * * * قال أبو جعفر: وأولى الأقوال في ذلك بالصواب أن يقال: إن الله أخبر أنه آتى يوسف لما بلغ أشدهُ حكمًا وعلمًا ، و " الأشُدّ": هو انتهاء قوته وشبابه ، وجائز أن يكون آتاه ذلك وهو ابن ثماني عشرة سنة ، وجائز أن يكون آتاه وهو ابن عشرين سنة ، وجائز أن يكون آتاه وهو ابن ثلاث وثلاثين سنة ، ولا دلالة له في كتاب الله، ولا أثر عن الرسول صلى الله عليه وسلم، ولا في إجماع الأمة، على أيّ ذلك كان . وإذا لم يكن ذلك موجودًا من الوجه الذي ذكرت , فالصوابُ أن يقال فيه كما قال عز وجل , حتى تثبت حجة بصحة ما قيل في ذلك من الوجه الذي يجب التسليم له، فيسلم لها حينئذ . * * * وقوله: (آتيناه حكمًا وعلمًا) يقول تعالى ذكره: أعطيناه حينئذ الفهم والعلم، (52) كما: - 18962 - حدثني المثنى , قال: حدثنا أبو حذيفة , قال: حدثنا شبل , عن ابن أبي نجيح , عن مجاهد: (حكمًا وعلمًا) قال: العقل والعلم قبل النبوة. * * * وقوله: (وكذلك نجزي المحسنين) يقول تعالى ذكره: وكما جزيت يوسف فآتيته بطاعته إيّاي الحكمَ والعلمَ , ومكنته في الأرض , واستنقذته من أيدي إخوته &; 16-24 &; الذين أرادوا قتله , كذلك نجزي من أحسن في عمله , فأطاعني في أمري، وانتهى عما نهيته عنه من معاصيّ . (53) * * * وهذا، وإن كان مخرج ظاهره على كل محسن , فإن المرادَ به محمدٌ نبيُّ الله صلى الله عليه وسلم . يقول له عز وجل : كما فعلت هذا بيوسف من بعد ما لقي من إخوته ما لقي، وقاسى من البلاء ما قاسى , فمكنته في الأرض، ووطَّأتُ له في البلاد , فكذلك أفعل بك فأنجيك من مشركي قومك الذين يقصدونك بالعداوة , وأمكن لك في الأرض، وأوتيك الحكم والعلم , لأنّ ذلك جزائي أهلَ الإحسان في أمري ونهيي. * * * 18963 - حدثني المثنى , قال: حدثنا عبد الله بن صالح , قال: ثني معاوية , عن علي , عن ابن عباس: (وكذلك نجزي المحسنين) يقول: المهتدين. ---------------------- الهوامش: (47) انظر تفسير" الأشد" فيما سلف 12 : 222 . (48) هكذا جاءني المخطوطة والمطبوعة ، إلا أنه كان في المخطوطة" الأسر" ، و" سر" ، وقد مضى هذان اللفظان أيضا فيما سلف 12 : 222 ، وظننت هناك أنهما محرفتان ، ولكن عجيب أن يظل التحريف هو . هو على بعد المكانين وأخشى أن يكون صواب" الأضر" هو" الأضب" جمع" ضب" ومهما يكن من شيء ، فهذا مما لم أتبينه ولا عرفته ، وفوق كل ذي علم عليم . (49) لم أعرف قائله . (50) في المطبوعة :" كثر الأشد" ، وفي المخطوطة بالراء ، ولم أجد البيت في غير هذا المكان . (51) لم أجده في غير هذا المكان . ولا أدري أهي في الرجز" الأشد" أو" الأشر" . (52) انظر تفسير" الحكم" فيما سلف 6 : 538 ، وما سلف من فهارس اللغة ( حكم ) . (53) انظر تفسير" الجزاء" و" الإحسان" فيما سلف من فهارس اللغة ( جزى ) ، ( حسن ) .