Tafseer van Het Berouw · At-Tawba · 9:100
De allereerste (Moslims) van de Ukgewekenen (Moehâdjirîn) en de Anshâr en degenen die hen volgden in goede daden. Allah heeft welbehagen aan hen en zij hebben welbehagen aan Hem. Hij heeft voor tien Tuinen (in het Pamdijs) bereid waar onder door de rivieren stromen, zij zijn daarin eeuwig levenden. Dat is de geweldige overwinning.
De uitleg van Zijn woord: وَالسَّابِقُونَ الأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالأَنْصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي تَحْتَهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ (100) ("En de eersten die voorgingen onder de uitwijkelingen (muhājirūn) en de helpers (anṣār), en zij die hen in goeddoen volgden — Allah heeft welbehagen aan hen en zij aan Hem, en Hij heeft voor hen tuinen bereid waaronder de rivieren stromen, daarin eeuwig verblijvend, voor altijd. Dat is de geweldige zege." (9:100))
Abū Jaʿfar zei: De Verhevene, wiens gedachtenis verheven is, zegt: En degenen die de mensen het eerst voorgingen in het geloof in Allah en Zijn Boodschapper — onder de uitwijkelingen (muhājirūn), die hun volk en hun stam verlieten, en hun woningen en hun woonplaatsen verlieten — en de helpers (anṣār), die de Boodschapper van Allah, Allahs zegen en vrede zij met hem, hielpen tegen zijn vijanden onder de ongelovigen in Allah en Zijn Boodschapper — en zij die hen in goeddoen volgden. Hij zegt: en degenen die hun weg bewandelden in het geloof in Allah en Zijn Boodschapper, en in de uitwijking (hijra) uit het gebied van oorlog naar het gebied van de islam, het welbehagen van Allah zoekend — Allah heeft welbehagen aan hen en zij aan Hem.
De exegeten verschilden van mening over wat met Zijn woord en de eersten die voorgingen bedoeld wordt.
Sommigen van hen zeiden: Het zijn degenen die de Boodschapper van Allah, Allahs zegen en vrede zij met hem, trouw zwoeren bij de eed van het welbehagen (bayʿat al-riḍwān), of die deze nog meemaakten.
* Vermelding van wie dat zei:
17099 — Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Bishr heeft ons verteld, op gezag van Ismāʿīl, op gezag van ʿĀmir: en de eersten die voorgingen, hij zei: het is wie de eed van het welbehagen meemaakte.
17100 — [...] hij zei: Ibn Faḍīl heeft ons verteld, op gezag van Muṭarrif, op gezag van ʿĀmir, hij zei: de eerste uitwijkelingen zijn wie de eed onder de boom (bayʿa taḥt al-shajara) meemaakte.
17101 — Ibn Bashshār heeft ons verteld, hij zei: Yaḥyā heeft ons verteld, hij zei: Ismāʿīl ibn Abī Khālid heeft ons verteld, op gezag van al-Shaʿbī, hij zei: de eerste uitwijkelingen zijn degenen die de eed van het welbehagen bijwoonden.
17102 — Al-Ḥārith heeft mij verteld, hij zei: ʿAbd al-ʿAzīz heeft ons verteld, hij zei: Sufyān heeft ons verteld, op gezag van Muṭarrif, op gezag van al-Shaʿbī, hij zei: "De eerste uitwijkelingen" zijn wie er was vóór de eed tot aan de eed; zij zijn de eerste uitwijkelingen. En wie er na de eed was, behoort niet tot de eerste uitwijkelingen.
17103 — Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Hushaym heeft ons verteld, hij zei: Ismāʿīl en Muṭarrif berichtten ons, op gezag van al-Shaʿbī, hij zei: en de eersten die voorgingen onder de uitwijkelingen en de helpers zijn degenen die trouw zwoeren bij de eed van het welbehagen.
17104 — Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: ʿAmr ibn ʿAwn heeft ons verteld, hij zei: Hushaym heeft ons verteld, op gezag van Dāwūd, op gezag van ʿĀmir, hij zei: het scheidspunt tussen de twee uitwijkingen is de eed van het welbehagen, en dat is de eed van al-Ḥudaybiyya.
17105 — Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: ʿAmr ibn ʿAwn berichtte ons, hij zei: Hushaym berichtte ons, hij zei: Ismāʿīl ibn Abī Khālid en Muṭarrif berichtten ons, op gezag van al-Shaʿbī, hij zei: het zijn degenen die trouw zwoeren bij de eed van het welbehagen.
17106 — Aḥmad ibn Isḥāq heeft ons verteld, hij zei: Abū Aḥmad heeft ons verteld, hij zei: ʿAbthar Abū Zubayd heeft ons verteld, op gezag van Muṭarrif, op gezag van al-Shaʿbī, hij zei: de eerste uitwijkelingen zijn wie de eed van het welbehagen meemaakte.
* * *
En anderen zeiden: Nee, het zijn degenen die met de Boodschapper van Allah, Allahs zegen en vrede zij met hem, naar de twee gebedsrichtingen (qibla's) baden.
* Vermelding van wie dat zei:
17107 — Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Yaḥyā ibn Ādam heeft ons verteld, op gezag van Qays, op gezag van ʿUthmān al-Thaqafī, op gezag van een vrijgelatene van Abū Mūsā, op gezag van Abū Mūsā, hij zei: de eerste uitwijkelingen zijn wie met de Profeet, Allahs zegen en vrede zij met hem, naar de twee gebedsrichtingen baden.
17108 — Al-Ḥārith heeft mij verteld, hij zei: ʿAbd al-ʿAzīz heeft ons verteld, hij zei: Qays ibn al-Rabīʿ heeft ons verteld, op gezag van ʿUthmān ibn al-Mughīra, op gezag van Abū Zurʿa ibn ʿAmr ibn Jarīr, op gezag van een vrijgelatene van Abū Mūsā, hij zei: ik vroeg Abū Mūsā al-Ashʿarī over Zijn woord en de eersten die voorgingen onder de uitwijkelingen en de helpers; hij zei: het zijn degenen die naar de beide gebedsrichtingen tezamen baden.
17109 — Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: mijn vader heeft ons verteld, op gezag van Abū Hilāl, op gezag van Qatāda, hij zei: ik zei tegen Saʿīd ibn al-Musayyib: waarom werden zij "de eerste uitwijkelingen" genoemd? Hij zei: wie met de Profeet, Allahs zegen en vrede zij met hem, naar de beide gebedsrichtingen tezamen bad, die behoort tot de eerste uitwijkelingen.
17110 — Ibn Bashshār heeft ons verteld, hij zei: Yaḥyā ibn Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī ʿArūba, op gezag van Qatāda, op gezag van Saʿīd ibn al-Musayyib, hij zei: de eerste uitwijkelingen zijn degenen die naar de twee gebedsrichtingen baden.
17111 — Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, op gezag van Saʿīd ibn al-Musayyib, over Zijn woord en de eersten die voorgingen onder de uitwijkelingen en de helpers, hij zei: het zijn degenen die naar de beide gebedsrichtingen tezamen baden.
17112 — Muḥammad ibn al-Muthannā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbbās ibn al-Walīd heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, op gezag van Saʿīd ibn al-Musayyib, het gelijke daarvan.
17113 — Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: ʿAmr ibn ʿAwn heeft ons verteld, hij zei: Hushaym berichtte ons, op gezag van enkelen van zijn metgezellen, op gezag van Qatāda, op gezag van Saʿīd ibn al-Musayyib — en op gezag van Ashʿath, op gezag van Ibn Sīrīn — over Zijn woord en de eersten die voorgingen, hij zei: het zijn degenen die naar de twee gebedsrichtingen baden.
17114 — Ibn Bashshār heeft ons verteld, hij zei: Muʿādh ibn Muʿādh heeft ons verteld, hij zei: Ibn ʿAwn heeft ons verteld, op gezag van Muḥammad, hij zei: de eerste uitwijkelingen zijn degenen die naar de twee gebedsrichtingen baden.
17115 — Al-Ḥasan ibn Yaḥyā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Razzāq berichtte ons, hij zei: Maʿmar berichtte ons, op gezag van Qatāda, over Zijn woord en de eersten die voorgingen onder de uitwijkelingen en de helpers, hij zei: het zijn degenen die naar de beide gebedsrichtingen tezamen baden.
* * *
Wat betreft degenen die de eerste uitwijkelingen en de helpers in goeddoen volgden: zij zijn degenen die zich aan Allah overgaven met hun overgave, en hun weg bewandelden in de uitwijking, de hulpverlening en de goede werken. Zoals: —
17116 — Aḥmad ibn Isḥāq heeft ons verteld, hij zei: Abū Aḥmad heeft ons verteld, hij zei: Abū Maʿshar heeft ons verteld, op gezag van Muḥammad ibn Kaʿb, hij zei: ʿUmar kwam langs een man die dit vers reciteerde: en de eersten die voorgingen onder de uitwijkelingen en de helpers en zij die hen in goeddoen volgden. Hij zei: wie heeft jou dit vers laten reciteren? Hij zei: Ubayy ibn Kaʿb heeft het mij laten reciteren. Hij zei: verlaat mij niet totdat ik je naar hem breng! Hij kwam bij hem en zei: heb jij deze man dit vers laten reciteren? Hij zei: ja! Hij zei: en heb jij het van de Boodschapper van Allah, Allahs zegen en vrede zij met hem, gehoord?! Hij zei: [ja!]. Ik placht te menen dat wij verheven waren met een verheffing die niemand na ons zou bereiken! Toen zei Ubayy: de bevestiging daarvan staat in het begin van het vers dat aan het begin van [soera] al-Jumuʿa staat, en in het midden van [soera] al-Ḥashr, en aan het einde van [soera] al-Anfāl. Wat betreft het begin van al-Jumuʿa: وَآخَرِينَ مِنْهُمْ لَمَّا يَلْحَقُوا بِهِمْ ("en anderen onder hen die zich nog niet bij hen gevoegd hebben", soera al-Jumuʿa: 3 [62:3]); en het midden van al-Ḥashr: وَالَّذِينَ جَاءُوا مِنْ بَعْدِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا وَلإِخْوَانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونَا بِالإِيمَانِ ("en zij die na hen kwamen, zeggen: Onze Heer, vergeef ons en onze broeders die ons in het geloof voorgingen", soera al-Ḥashr: 10 [59:10]); en wat betreft het einde van al-Anfāl: وَالَّذِينَ آمَنُوا مِنْ بَعْدُ وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا مَعَكُمْ فَأُولَئِكَ مِنْكُمْ ("en zij die daarna geloofden en uitweken en met u jihād verrichtten — dezen behoren tot u", soera al-Anfāl: 75 [8:75]).
17117 — Abū Kurayb heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥasan ibn ʿAṭiyya heeft ons verteld, hij zei: Abū Maʿshar heeft ons verteld, op gezag van Muḥammad ibn Kaʿb al-Quraẓī, hij zei: ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb kwam langs een man die reciteerde: en de eersten die voorgingen onder de uitwijkelingen en de helpers, totdat hij en zij aan Hem bereikte. Hij zei: en ʿUmar greep zijn hand en zei: wie heeft jou dit laten reciteren? Hij zei: Ubayy ibn Kaʿb! Toen zei hij: verlaat mij niet totdat ik je naar hem breng! Toen hij bij hem kwam, zei ʿUmar: heb jij deze man dit vers zo laten reciteren? Hij zei: ja! Hij zei: heb jij het van de Boodschapper van Allah, Allahs zegen en vrede zij met hem, gehoord? Hij zei: ja! Hij zei: ik placht te menen dat wij verheven waren met een verheffing die niemand na ons zou bereiken! Toen zei Ubayy: jawel, de bevestiging van dit vers staat in het begin van soera al-Jumuʿa: وَآخَرِينَ مِنْهُمْ لَمَّا يَلْحَقُوا بِهِمْ ("en anderen onder hen die zich nog niet bij hen gevoegd hebben"), tot aan: وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ("en Hij is de Almachtige, de Alwijze"); en in soera al-Ḥashr: وَالَّذِينَ جَاءُوا مِنْ بَعْدِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا وَلإِخْوَانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونَا بِالإِيمَانِ ("en zij die na hen kwamen, zeggen: Onze Heer, vergeef ons en onze broeders die ons in het geloof voorgingen"); en in al-Anfāl: وَالَّذِينَ آمَنُوا مِنْ بَعْدُ وَهَاجَرُوا وَجَاهَدُوا مَعَكُمْ فَأُولَئِكَ مِنْكُمْ ("en zij die daarna geloofden en uitweken en met u jihād verrichtten — dezen behoren tot u"), tot het einde van het vers.
* * *
En over ʿUmar wordt daaromtrent overgeleverd wat:
17118 — Aḥmad ibn Yūsuf mij heeft verteld, hij zei: al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft ons verteld, op gezag van Hārūn, op gezag van Ḥabīb ibn al-Shahīd, en op gezag van Ibn ʿĀmir al-Anṣārī: dat ʿUmar ibn al-Khaṭṭāb reciteerde: وَالسَّابِقُونَ الأوَّلُونَ مِنَ المُهَاجِرِينَ وَالأنْصَارُ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ, en hij las "al-anṣār" in de nominatief en voegde de waw niet toe in "alladhīna". Toen zei Zayd ibn Thābit tegen hem: "en zij die hen in goeddoen volgden" [met de waw]. Daarop zei ʿUmar: "alladhīna ttabaʿūhum bi-iḥsān" [zonder waw]. Toen zei Zayd: de bevelhebber der gelovigen weet het beter! Maar ʿUmar zei: breng mij Ubayy ibn Kaʿb. Hij kwam bij hem en hij vroeg hem daarover, en Ubayy zei: en zij die hen in goeddoen volgden [met de waw]. Toen zei ʿUmar: dan volgen wij Ubayy.
* * *
Abū Jaʿfar zei: En de lezing is met de genitief bij "al-anṣār", als aansluiting (ʿaṭf) van hen op "al-muhājirīn".
* * *
En het wordt overgeleverd van al-Ḥasan al-Baṣrī dat hij placht te lezen: "al-anṣāru" in de nominatief, als aansluiting van hen op "al-sābiqūn" (de voorgangers).
* * *
Abū Jaʿfar zei: En de lezing die ik geen andere toesta is de genitief bij "al-anṣār", vanwege de overeenstemming van het gezaghebbende bewijs van de reciteurs daarover, en omdat de voorganger uit beide groepen tezamen was, uit de uitwijkelingen en de helpers; en de mededeling beoogde slechts de voorganger uit beide groepen, niet de mededeling over allen. — En het toevoegen van de waw in "en zij die hen in goeddoen volgden", omdat dat aldus zo is in de mushafs van alle moslims, op grond dat "de volgers in goeddoen" andere zijn dan "de uitwijkelingen en de helpers". Wat betreft "al-sābiqūn" (de voorgangers): zij staan in de nominatief door het terugverwijzende voornaamwoord dat naar hen verwijst in Zijn woord Allah heeft welbehagen aan hen en zij aan Hem.
* * *
En de betekenis van het woord is: Allah heeft welbehagen aan hen allen, omdat zij Hem gehoorzaamden en Zijn Profeet gehoor gaven in datgene waartoe Hij hen riep van Zijn gebod en Zijn verbod — en aan Hem hadden welbehagen de eersten die voorgingen onder de uitwijkelingen en de helpers, en zij die hen in goeddoen volgden, vanwege de overvloedige beloning die Hij hun schonk voor hun gehoorzaamheid aan Hem en hun geloof in Hem en in Zijn Profeet, vrede zij met hem. — en Hij heeft voor hen tuinen bereid waaronder de rivieren stromen, die zij zullen binnengaan — daarin eeuwig verblijvend, daarin verwijlend — voor altijd, zij sterven daarin niet en zij gaan er niet uit — dat is de geweldige zege.
