Tafseer van Het Vee · Al-An'aam · 6:35
En als hun afkeer van jou zwaar voor jou is: als jij in staat zou zijn een grot in de aarde of een ladder naar de hemel te maken, zodat jij een Teken tot hen zou kunnen laten komen (doe het dan); en indien Allah het gewild zou hebben, zou Hij hen onder de Leiding verzamelen. Behoor daarom zeker niet tot de onwetenden.
De uitleg van Zijn woord: "En indien hun afwending zwaar voor u is, zoek dan, indien gij in staat zijt, een tunnel in de aarde of een ladder naar de hemel, en breng hun een teken" (6:35).
Abū Jaʿfar zei: De Verhevene, wiens vermelding verheven is, zegt: Indien het zwaar voor u is geworden, o Mohammed, dat deze polytheïsten zich van u afwenden en zich afkeren van het u geloven aangaande de waarheid die ik u tot hen heb laten brengen, en het u bezwaarde en gij geen geduld kondt opbrengen voor het leed dat u van hen overkomt —
"Zoek dan, indien gij in staat zijt, een tunnel in de aarde", dat wil zeggen: indien gij in staat zijt een gang in de aarde te maken zoals de nāfiqāʾ van de jerboa — dat is een van zijn holen — en daarin weg te gaan,
"Of een ladder naar de hemel", dat wil zeggen: of een opgang waarlangs gij omhoog stijgt, zoals een trap en dergelijke, zoals de dichter zei:
De man verschanst zich niet in de uithoeken der landen, noch worden voor hem ladders gebouwd in de hemelen.
"En breng hun een teken" daarvan — dat wil zeggen: met een teken en bewijs voor de juistheid van uw woord, anders dan wat ik u heb gegeven — doe dat dan.
En in overeenstemming met wat wij hierover hebben gezegd, sprak een deel van de uitleggers.
Vermelding van wie dat zei:
13201 — Al-Muthannā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd Allāh ibn Ṣāliḥ heeft ons verteld, hij zei: Muʿāwiya ibn Ṣāliḥ heeft mij verteld, op gezag van ʿAlī ibn Abī Ṭalḥa, op gezag van Ibn ʿAbbās, zijn woord: "En indien hun afwending zwaar voor u is, zoek dan, indien gij in staat zijt, een tunnel in de aarde of een ladder naar de hemel" — en "al-nafaq" is de gang, waarin gij weggaat, "en breng hun een teken", ofwel maak voor uzelf een ladder naar de hemel, en stijg daarlangs omhoog, en breng hun een teken voortreffelijker dan wat wij hun hebben gebracht — doe dat dan.
13202 — Al-Ḥasan ibn Yaḥyā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons bericht, hij zei: Maʿmar heeft ons bericht, op gezag van Qatāda over Zijn woord: "Zoek dan, indien gij in staat zijt, een tunnel in de aarde", hij zei: een gang. "Of een ladder naar de hemel", hij zei: hij bedoelt de trap.
13203 — Mohammed ibn al-Ḥusayn heeft mij verteld, hij zei: Aḥmad ibn al-Mufaḍḍal heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī: "En indien hun afwending zwaar voor u is, zoek dan, indien gij in staat zijt, een tunnel in de aarde of een ladder naar de hemel" — wat "al-nafaq" betreft, dat is de gang, en wat "al-sullam" (de ladder) betreft, dat is de opgang.
13204 — Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj, op gezag van ʿAṭāʾ al-Khurāsānī, op gezag van Ibn ʿAbbās, zijn woord: "een tunnel in de aarde", hij zei: een gang.
En het antwoord op de voorwaarde werd weggelaten en niet vermeld, omdat de bewoording erop wijst en de toehoorders de betekenis ervan kennen. De Arabieren doen dat soms bij datgene waarvan de betekenis begrepen wordt door degenen tot wie het gericht is. Zo zegt een man onder hen tot een ander: "Indien gij in staat zijt met ons op te staan voor onze behoefte, indien gij in staat zijt ons te helpen", en hij laat het antwoord weg, terwijl hij bedoelt: indien gij in staat zijt ons te helpen, doe het dan. Maar wanneer de aangesprokene en de toehoorder de betekenis van de uitspraak alleen kunnen kennen door het tonen van het antwoord, dan laten zij het niet weg. Men zegt niet: "Indien gij opstaat", en dan zwijgt en het antwoord weglaat, omdat degene tot wie dat gezegd wordt het antwoord ervan slechts kan kennen door het te tonen, totdat men zegt: "Indien gij opstaat, zult gij iets goeds verkrijgen", of: "Indien gij opstaat, dan is dat goed", en dergelijke. En gelijkwaardig aan wat in het vers staat, waarvan het antwoord werd weggelaten terwijl het wel bedoeld is, vanwege het begrip van de aangesprokene van de betekenis der uitspraak, is het woord van de dichter:
Leef dan met een deel van datgene waarvan wij leven, en laat de beuzelarijen u niet meevoeren in de verschrikkingen.
En de betekenis is: leef dan met een deel van datgene waarvan wij leven — dus: leef.
De uitleg van Zijn woord: "En indien Allah had gewild, had Hij hen op de leiding verzameld. Behoor daarom niet tot de onwetenden" (6:35).
Abū Jaʿfar zei: De Verhevene, wiens vermelding verheven is, zegt: Wat betreft degenen die u loochenen onder deze ongelovigen, o Mohammed, zodat hun loochening van u u bedroeft — indien ik zou willen hen te verzamelen op een standvastigheid in het geloof en een juistheid in de weg van de islam, totdat het woord van u allen één zou zijn, en uw geloofsgemeenschap en de hunne één — dan zou ik hen daarop hebben verzameld, en dat zou voor mij niet onbereikbaar zijn geweest, want ik ben daartoe in staat door mijn genadige zorg. Maar ik heb dat niet gedaan vanwege mijn voorafgaande kennis omtrent mijn schepselen en mijn doorgaande beschikking over hen, vóórdat ik hen schiep en hun lichamen vormde.
"Behoor daarom niet", o Mohammed, "tot de onwetenden", dat wil zeggen: behoor niet tot hen die niet weten dat Allah, indien Hij had gewild, al Zijn schepselen door Zijn genadige zorg op de leiding zou hebben verzameld, en dat wie van Zijn schepselen ongelovig in Hem is, slechts ongelovig in Hem is vanwege de voorafgaande kennis van Allah omtrent hem en Zijn doorgaande beschikking dat hij tot de ongelovigen in Hem zou behoren — uit keuze, niet uit dwang. Want wanneer gij de juistheid hiervan kent, zal de afwending van wie zich onder de polytheïsten afwendt van de waarheid waartoe gij hem oproept, en de loochening van wie u onder hen loochent, niet zwaar voor u zijn.
En in overeenstemming met wat wij hierover hebben gezegd, sprak een deel van de uitleggers.
Vermelding van wie dat zei:
13205 — Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: ʿAbd Allāh ibn Ṣāliḥ heeft ons verteld, hij zei: Muʿāwiya ibn Ṣāliḥ heeft mij verteld, op gezag van ʿAlī ibn Abī Ṭalḥa, op gezag van Ibn ʿAbbās: Allah, geprezen zij Hij, zegt: indien ik had gewild, had ik hen allen op de leiding verzameld.
Abū Jaʿfar zei: En in dit bericht van Allah, de Verhevene wiens vermelding verheven is, ligt het heldere bewijs voor de onjuistheid van wat de aanhangers van de tafwīḍ onder de qadariyya zeggen — degenen die ontkennen dat Allah genadige hulpmiddelen (laṭāʾif) bezit voor wie Hij wil dat Hij succes schenkt onder Zijn schepselen, waarmee Hij hem zachtmoedig leidt totdat hij geleid wordt tot de waarheid, zodat hij zich eraan onderwerpt en zich keert tot het rechte pad, het aanvaardt en het verkiest boven de dwaling en het ongeloof in Allah. Want dit is zo, omdat Hij, de Verhevene wiens vermelding verheven is, heeft bericht dat Hij, indien Hij de leiding had gewild voor allen die ongelovig in Hem zijn, totdat zij zich op de leiding zouden verzamelen, dat zou hebben gedaan. En er is geen twijfel dat, indien Hij dat met hen had gedaan, zij geleid zouden zijn en niet dwalend. En indien zij geleid zouden zijn, is er geen twijfel dat hun geleid-zijn beter voor hen zou zijn. En in Zijn nalaten, de Verhevene wiens vermelding verheven is, hen op de leiding te verzamelen, ligt een nalaten Zijnerzijds om met hen in hun geloof iets te doen wat beter voor hen is, terwijl Hij in staat is dat met hen te doen, en Hij heeft nagelaten het met hen te doen. En in Zijn nalaten dat met hen te doen, ligt het duidelijkste bewijs dat Hij hun niet alle oorzaken heeft gegeven waardoor zij tot de leiding komen en waardoor zij zich het geloof eigen maken.
