Tabari
Terug naar surah 6, ayah 158

Tafseer van Het Vee · Al-An'aam · 6:158

هَلْ يَنظُرُونَ إِلَّآ أَن تَأْتِيَهُمُ ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ أَوْ يَأْتِىَ رَبُّكَ أَوْ يَأْتِىَ بَعْضُ ءَايَٰتِ رَبِّكَ ۗ يَوْمَ يَأْتِى بَعْضُ ءَايَٰتِ رَبِّكَ لَا يَنفَعُ نَفْسًا إِيمَٰنُهَا لَمْ تَكُنْ ءَامَنَتْ مِن قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِىٓ إِيمَٰنِهَا خَيْرًۭا ۗ قُلِ ٱنتَظِرُوٓا۟ إِنَّا مُنتَظِرُونَ

Zij wachten slechts tot dat de Engelen tot hen komen of dat (de bestraffing) jouw Heer tot hen komt of dat een aantal van de Tekenen van jouw Heer komt. Op de Dag dat een deel van de Tekenen van jouw Heer komt, zal het geloof van iemand niets baten wanneer hij daarvóór niet geloofde of niets goeds verrichtte toen hij geloofde. Zeg (O Moehammad): "Wachten jullie, voorwaar, Wij zijn (ook) wachtenden."

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    De uitleg van de uitspraak van de Verhevene: Verwachten zij iets anders dan dat de engelen tot hen komen, of dat jouw Heer komt, of dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen . De Verhevene, wiens lof verheven is, zegt: Verwachten deze mensen, die naast hun Heer afgodsbeelden en standbeelden als gelijken stellen, iets anders dan dat de engelen met de dood tot hen komen om hun zielen weg te nemen, of dat jouw Heer, o Mohammed (de Profeet ﷺ), te midden van Zijn schepselen komt op de standplaats van de Opstanding? Of dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen zegt: of dat enkele van de tekenen van jouw Heer tot hen komen; en dat is, zoals de mensen van de uitleg zeiden: het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats.

    Vermelding van wie van de mensen van de uitleg dat zei:

    11050 - Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Abū Ḥudhayfa heeft ons verteld, hij zei: Shibl heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid: dat de engelen tot hen komen hij zegt: bij de dood, wanneer zij hen wegnemen; of dat jouw Heer komt dat is op de Dag der Opstanding; of dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats.

    11051 - Muḥammad ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Thawr heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van Qatāda: dat de engelen tot hen komen met de dood, of dat jouw Heer komt op de Dag der Opstanding, of dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen hij zei: een teken dat het noodzakelijk maakt, namelijk het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats, of wat Allah ook wil.

    - Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, over Zijn uitspraak: Verwachten zij iets anders dan dat de engelen tot hen komen hij zegt: met de dood, of dat jouw Heer komt en dat is op de Dag der Opstanding, of dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen .

    11052 - Muḥammad ibn al-Ḥusayn heeft mij verteld, hij zei: Aḥmad ibn al-Mufaḍḍal heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī: Verwachten zij iets anders dan dat de engelen tot hen komen bij de dood, of dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen hij zegt: het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats.

    11053 - Ibn Wakīʿ en Ibn Ḥumayd hebben ons verteld, zij beiden zeiden: Jarīr heeft ons verteld, op gezag van Manṣūr, op gezag van Abū al-Ḍuḥā, op gezag van Masrūq, hij zei: ʿAbdallāh (ibn Masʿūd) zei over Zijn uitspraak: Verwachten zij iets anders dan dat de engelen tot hen komen, of dat jouw Heer komt, of dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen hij zei: zij zullen de ochtend beleven terwijl de zon en de maan hier vandaan, vanuit het westen, opkomen, als twee aan elkaar gekoppelde kamelen. Ibn Ḥumayd voegde aan zijn overlevering toe: dat is wanneer aan geen ziel haar geloof baat zal brengen die niet eerder geloofde of in haar geloof iets goeds verwierf en hij zei: als twee aan elkaar gekoppelde kamelen.

    11054 - Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj, over Zijn uitspraak: Verwachten zij iets anders dan dat de engelen tot hen komen die de zielen wegnemen met de dood, of dat jouw Heer komt op de Dag der Opstanding, of dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen .

    De uitleg van de uitspraak van de Verhevene: Op de Dag dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen, zal aan geen ziel haar geloof baat brengen die niet eerder geloofde of in haar geloof iets goeds verwierf .

    De Verhevene, wiens vermelding verheven is, zegt: Op de Dag dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen, zal het wie daarvóór een polytheïst was niet baten dat hij gelooft na het komen van dat teken. En men zegt: dat teken waarvan Allah, wiens lof verheven is, meedeelde dat het geloof van de ongelovige hem bij het komen ervan niet baat, is het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats.

    Vermelding van wie dat zei en wat daarover van de Boodschapper van Allah ﷺ is overgeleverd:

    11055 - ʿĪsā ibn ʿUthmān al-Ramlī heeft mij verteld, hij zei: Yaḥyā ibn ʿĪsā heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Laylā, op gezag van ʿAṭiyya, op gezag van Abū Saʿīd al-Khudrī, hij zei: De Boodschapper van Allah ﷺ zei over Op de Dag dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen, zal aan geen ziel haar geloof baat brengen : "Het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats." * Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: mijn vader heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Laylā, op gezag van ʿAṭiyya, op gezag van Abū Saʿīd, op gezag van de Profeet ﷺ, het gelijke ervan.

    11056 - Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Fuḍayl en Jarīr hebben ons verteld, op gezag van ʿUmāra, op gezag van Abū Zurʿa, op gezag van Abū Hurayra, hij zei: De Boodschapper van Allah ﷺ zei: "Het Uur zal niet aanbreken totdat de zon opkomt vanuit haar westelijke ondergangsplaats." Hij zei: "En wanneer de mensen haar zien, zal eenieder die op aarde is geloven; dat is dan wanneer aan geen ziel haar geloof baat zal brengen die niet eerder geloofde, of in haar geloof iets goeds verwierf."

    11057 - ʿAbd al-Ḥamīd ibn Bayān al-Yashkurī en Isḥāq ibn Shāhīn hebben ons verteld, zij beiden zeiden: Khālid ibn ʿAbdallāh al-Ṭaḥḥān heeft ons bericht, op gezag van Yūnus, op gezag van Ibrāhīm al-Taymī, op gezag van zijn vader, op gezag van Abū Dharr, hij zei: De Boodschapper van Allah ﷺ zei op een dag: "Weten jullie waar deze zon naartoe gaat?" Zij zeiden: Allah en Zijn Boodschapper weten het beter. Hij zei: "Zij gaat naar haar rustplaats onder de Troon, en zij valt neer in prosternatie, en zij blijft zo totdat tegen haar gezegd wordt: kom op vanaf waar je wilt! Dan beleeft zij de ochtend, opkomend vanuit haar opkomstplaats. Daarna loopt zij tot zij komt bij een rustplaats voor haar onder de Troon, en zij valt neer in prosternatie, en zij blijft zo totdat tegen haar gezegd wordt: kom op vanaf waar je wilt! Dan beleeft zij de ochtend, opkomend vanuit haar opkomstplaats. Daarna loopt zij, en de mensen merken niets vreemds aan haar op, totdat zij komt en neervalt in prosternatie bij een rustplaats voor haar onder de Troon, en de mensen beleven de ochtend zonder iets vreemds aan haar op te merken; dan wordt tegen haar gezegd: kom op vanuit jouw westen! Dan beleeft zij de ochtend, opkomend vanuit haar westelijke ondergangsplaats." De Boodschapper van Allah ﷺ zei: "Weten jullie welke dag dat is?" Zij zeiden: Allah en Zijn Boodschapper weten het beter. Hij zei: "Dat is de dag waarop aan geen ziel haar geloof baat zal brengen die niet eerder geloofde, of in haar geloof iets goeds verwierf." - Muʾammal ibn Hishām en Yaʿqūb ibn Ibrāhīm hebben ons verteld, zij beiden zeiden: Ibn ʿUlayya heeft ons verteld, op gezag van Yūnus, op gezag van Ibrāhīm ibn Yazīd al-Taymī, op gezag van zijn vader, op gezag van Abū Dharr, op gezag van de Profeet ﷺ, iets dergelijks.

    11058 - Abū Kurayb heeft ons verteld, hij zei: ʿUbaydallāh heeft ons verteld, op gezag van Isrāʾīl, op gezag van ʿĀṣim, op gezag van Zirr, op gezag van Ṣafwān ibn ʿAssāl, hij zei: De Boodschapper van Allah ﷺ heeft ons verteld: "Voorbij de plaats waar de zon ondergaat is er een geopende poort voor de berouwvolle terugkeer (tawba), totdat de zon van die kant opkomt; en wanneer de zon van die kant opkomt, zal aan geen ziel haar geloof baat brengen die niet eerder geloofde of in haar geloof iets goeds verwierf." - Al-Mufaḍḍal ibn Isḥāq heeft ons verteld, hij zei: Ashʿath ibn ʿAbd al-Raḥmān ibn Zubayd al-Yāmī heeft ons verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van Zubayd, op gezag van Zirr ibn Ḥubaysh, op gezag van Ṣafwān ibn ʿAssāl al-Murādī, hij zei: er werd over de berouwvolle terugkeer gesproken, en de Profeet ﷺ zei: "Voor de berouwvolle terugkeer is er in het westen een poort, een afstand van zeventig jaar — of veertig jaar — en zij blijft zo totdat enkele van de tekenen van jouw Heer komen." - Muḥammad ibn ʿUmāra heeft mij verteld, hij zei: Sahl ibn ʿĀmir heeft ons verteld, hij zei: Mālik heeft ons verteld, op gezag van ʿĀṣim ibn Abī al-Najūd, op gezag van Zirr ibn Ḥubaysh, op gezag van Ṣafwān ibn ʿAssāl, dat hij zei: "In het westen is er een geopende poort voor de berouwvolle terugkeer, een afstand van zeventig jaar; en wanneer de zon opkomt vanuit haar westelijke ondergangsplaats, zal aan geen ziel haar geloof baat brengen die niet eerder geloofde, of in haar geloof iets goeds verwierf." - Abū Kurayb heeft ons verteld, hij zei: Ibn Fuḍayl heeft ons verteld, op gezag van ʿUmāra ibn al-Qaʿqāʿ, op gezag van Abū Zurʿa, op gezag van Abū Hurayra, hij zei: ik hoorde de Boodschapper van Allah ﷺ zeggen: "Het Uur zal niet aanbreken totdat de zon opkomt vanuit haar westelijke ondergangsplaats; en wanneer zij opkomt en de mensen haar zien, zal eenieder die op aarde is geloven; dat is dan wanneer aan geen ziel haar geloof baat zal brengen die niet eerder geloofde." - Abū Kurayb heeft ons verteld, hij zei: Khālid ibn Makhlad heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Jaʿfar heeft ons verteld, op gezag van al-ʿAlāʾ, op gezag van zijn vader, op gezag van Abū Hurayra, hij zei: De Boodschapper van Allah ﷺ zei: "Het Uur zal niet aanbreken totdat de zon opkomt vanuit haar westelijke ondergangsplaats; op die dag zullen de mensen allemaal tezamen geloven, en dat is wanneer aan geen ziel haar geloof baat zal brengen die niet eerder geloofde, of in haar geloof iets goeds verwierf."

    11059 - Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: mijn vader heeft ons verteld, op gezag van Abū ʿAwn, op gezag van Ibn Sīrīn, op gezag van Abū Hurayra, hij zei: De berouwvolle terugkeer wordt aanvaard zolang de zon niet opkomt vanuit haar westelijke ondergangsplaats.

    11060 - Aḥmad ibn al-Ḥasan al-Tirmidhī heeft ons verteld, hij zei: Sulaymān ibn ʿAbd al-Raḥmān heeft ons verteld, hij zei: Ibn ʿAyyāsh heeft ons verteld, hij zei: Ḍamḍam ibn Zurʿa heeft ons verteld, op gezag van Shurayḥ ibn ʿUbayd, op gezag van Mālik ibn Yukhāmir, op gezag van Muʿāwiya ibn Abī Sufyān en ʿAbd al-Raḥmān ibn ʿAwf en ʿAbdallāh ibn ʿAmr ibn al-ʿĀṣ, op gezag van de Boodschapper van Allah ﷺ, hij zei: "De berouwvolle terugkeer blijft aanvaard totdat de zon opkomt vanuit haar westelijke ondergangsplaats; en wanneer zij opkomt, wordt op elk hart verzegeld wat erin is, en wordt de mensen het verrichten van werken bespaard." * Abū Kurayb heeft ons verteld, hij zei: Abū Usāma en Jaʿfar ibn ʿAwn hebben ons iets dergelijks verteld.

    11061 - Yaʿqūb heeft mij verteld, hij zei: Ibn ʿUlayya heeft ons verteld, op gezag van Abū Ḥayyān al-Taymī, op gezag van Abū Zurʿa, hij zei: Drie moslims zaten bij Marwān ibn al-Ḥakam in Medina, en zij hoorden hem vertellen over de tekenen, dat het eerste daarvan dat verschijnt de Dajjāl is. Het gezelschap ging weg naar ʿAbdallāh ibn ʿAmr en vertelde hem dat. Hij zei: Marwān heeft niets gezegd; ik heb van de Boodschapper van Allah ﷺ daaromtrent iets onthouden dat ik niet vergeten ben. Ik heb waarlijk de Boodschapper van Allah ﷺ horen zeggen: "Het eerste van de tekenen dat verschijnt is het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats, of het verschijnen van het Beest (al-Dābba) onder de mensen in de voormiddag; welke van die twee ook vóór haar metgezel komt, de andere volgt er kort op." Daarna zei ʿAbdallāh ibn ʿAmr — en hij placht de geschriften (de oudere Boeken) te lezen —: ik vermoed dat het eerste van die twee dat verschijnt het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats is; en dat omdat zij, telkens wanneer zij ondergaat, onder de Troon komt en in prosternatie neervalt en om toestemming vraagt om terug te keren, en haar wordt toegestaan terug te keren — totdat wanneer het Allah goeddunkt dat zij vanuit haar westelijke ondergangsplaats opkomt, zij doet zoals zij placht te doen: zij komt onder de Troon en valt in prosternatie neer en vraagt toestemming om terug te keren, maar er wordt haar niets geantwoord. Dat doet zij driemaal, zonder dat haar iets geantwoord wordt; totdat wanneer er van de nacht is voorbijgegaan zoveel als Allah wil dat voorbijgaat, en zij beseft dat zelfs als haar toestemming verleend zou worden, zij het oosten niet zou bereiken, zegt zij: hoe ver is het oosten! Heer, wie staat mij bij tegenover de mensen? — totdat wanneer de horizon als een halsband wordt, zij toestemming vraagt om terug te keren, en tegen haar gezegd wordt: kom op vanuit jouw plaats! Dan komt zij op vanuit haar westelijke ondergangsplaats. Daarna reciteerde hij: Op de Dag dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen, zal aan geen ziel haar geloof baat brengen ... tot het einde van het vers. - Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Abū Rabīʿa Fahd heeft ons verteld, hij zei: Ḥammād heeft ons verteld, op gezag van Yaḥyā ibn Saʿīd Abū Ḥayyān, op gezag van al-Shaʿbī, dat drie mannen bij Marwān ibn al-Ḥakam binnenkwamen, en hij vermeldde iets dergelijks, op gezag van ʿAbdallāh ibn ʿAmr. - Al-Ḥasan ibn Yaḥyā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons bericht, hij zei: Maʿmar heeft ons bericht, hij zei: ik hoorde ʿĀṣim ibn Abī al-Najūd vertellen op gezag van Zirr ibn Ḥubaysh, op gezag van Ṣafwān ibn ʿAssāl, hij zei: De Boodschapper van Allah ﷺ zei: "In het westen is er een geopende poort voor de berouwvolle terugkeer, een afstand van zeventig jaar; zij wordt niet gesloten totdat de zon van die kant opkomt."

    11062 - Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Abū Khālid heeft ons verteld, op gezag van Ḥajjāj, op gezag van ʿĀṣim, op gezag van Zirr ibn Ḥubaysh, op gezag van Ṣafwān ibn ʿAssāl, hij zei: Wanneer de zon opkomt vanuit haar westelijke ondergangsplaats, zal op die dag aan geen ziel haar geloof baat brengen die niet eerder geloofde. - Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Abū Rabīʿa Fahd heeft ons verteld, hij zei: ʿĀṣim ibn Bahdala heeft ons verteld, op gezag van Zirr ibn Ḥubaysh, hij zei: Wij gingen 's ochtends naar Ṣafwān ibn ʿAssāl, en hij zei: De Boodschapper van Allah ﷺ zei: "De poort van de berouwvolle terugkeer staat open aan de westkant, de breedte ervan is een afstand van zeventig jaar; en zij blijft open totdat de zon van die kant opkomt." Daarna reciteerde hij: Verwachten zij iets anders dan dat de engelen tot hen komen, of dat jouw Heer komt, of dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen ... tot: goeds . - Al-Rabīʿ ibn Sulaymān heeft mij verteld, hij zei: Shuʿayb ibn al-Layth heeft ons verteld, hij zei: al-Layth heeft ons verteld, op gezag van Jaʿfar ibn Rabīʿa, op gezag van ʿAbd al-Raḥmān ibn Hurmuz, dat hij zei: Abū Hurayra zei: De Boodschapper van Allah ﷺ zei: "Het Uur zal niet aanbreken totdat de zon opkomt vanuit het westen," hij zei: "en wanneer de zon opkomt vanuit het westen, zullen de mensen allemaal geloven, en dat is wanneer aan geen ziel haar geloof baat zal brengen die niet eerder geloofde, of in haar geloof iets goeds verwierf."

    11063 - Al-Ḥasan ibn Yaḥyā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons bericht, hij zei: Maʿmar heeft ons bericht, op gezag van Ayyūb, op gezag van Ibn Sīrīn, op gezag van Abū Hurayra, hij zei: De Boodschapper van Allah ﷺ zei: "Wie zich in berouw terugkeert vóórdat de zon opkomt vanuit haar westelijke ondergangsplaats, van hem wordt het aanvaard."

    11064 - Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Fahd heeft ons verteld, hij zei: Ḥammād heeft ons verteld, op gezag van Yūnus ibn ʿUbayd, op gezag van Ibrāhīm ibn Yazīd al-Taymī, op gezag van Abū Dharr, dat de Boodschapper van Allah ﷺ zei: "Wanneer de zon ondergaat, komt zij onder de Troon en valt in prosternatie neer, en er wordt tegen haar gezegd: kom op vanaf waar je ondergegaan bent!" Daarna reciteerde hij dit vers: Verwachten zij iets anders dan dat de engelen tot hen komen ... tot het einde van het vers.

    11065 - Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Yazīd ibn Hārūn heeft ons verteld, op gezag van Sufyān ibn Ḥusayn, op gezag van al-Ḥakam, op gezag van Ibrāhīm al-Taymī, op gezag van zijn vader, op gezag van Abū Dharr, hij zei: Ik zat op een dag achter de Profeet ﷺ op een ezel, en hij keek naar de zon toen zij onderging, en zei: "Zij gaat onder in een modderige bron; zij gaat voort totdat zij voor haar Heer in prosternatie neervalt onder de Troon, totdat Hij haar toestemming geeft; en wanneer Hij wil dat zij vanuit haar westelijke ondergangsplaats opkomt, houdt Hij haar tegen, en zij zegt: o Heer, mijn weg is ver! Dan zegt Hij tegen haar: kom op vanaf waar je ondergegaan bent! Dat is dan wanneer aan geen ziel haar geloof baat brengt die niet eerder geloofde." - Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: ʿAbda heeft ons verteld, op gezag van Mūsā ibn al-Musayyab, op gezag van Ibrāhīm al-Taymī, op gezag van zijn vader, op gezag van Abū Dharr, hij zei: De Profeet ﷺ keek op een dag naar de zon en zei: "Het is nabij dat zij komt totdat zij vóór Allah stilstaat, en Hij zegt: keer terug vanwaar je gekomen bent! Op dat moment zal aan geen ziel haar geloof baat brengen die niet eerder geloofde, of in haar geloof iets goeds verwierf."

    11066 - Muḥammad ibn Saʿd heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, hij zei: mijn oom heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van Ibn ʿAbbās, over Zijn uitspraak: Op de Dag dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen, zal aan geen ziel haar geloof baat brengen die niet eerder geloofde of in haar geloof iets goeds verwierf — dat is, dat het een polytheïst (mushrik) niet baat te geloven bij de tekenen, terwijl het de mensen van het geloof bij de tekenen wél baat, indien zij daarvóór goeds verworven hebben. Ibn ʿAbbās zei: De Boodschapper van Allah ﷺ ging op een avond van de avonden naar buiten en zei tegen hen: "O dienaren van Allah, keert in berouw terug tot Allah! Want het is nabij dat jullie de zon vanuit het westen zien; en wanneer zij dat doet, wordt de berouwvolle terugkeer tegengehouden, worden de werken weggevouwen en wordt het geloof verzegeld." De mensen zeiden: Is daarvoor een teken, o Boodschapper van Allah? De Boodschapper van Allah ﷺ zei: "Het teken van die nacht is dat zij lang zal worden, ter lengte van drie nachten; dan ontwaken zij die hun Heer vrezen en verrichten voor Hem het gebed, daarna voltooien zij hun gebed terwijl de nacht nog op zijn plaats is, niet voorbijgegaan; daarna gaan zij naar hun rustplaatsen en slapen, totdat zij ontwaken terwijl de nacht nog op zijn plaats is. En wanneer zij dat zien, vrezen zij dat dit de voorbode is van een geweldige zaak. En wanneer zij de ochtend beleven, duurt het opkomen van de zon voor hen lang. En terwijl zij op haar wachten, komt zij plotseling over hen op vanuit het westen; en wanneer zij dat doet, zal aan geen ziel haar geloof baat brengen die niet eerder geloofde." - Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj, op gezag van Ṣāliḥ, de vrijgelatene van al-Tawʾama, op gezag van Abū Hurayra, dat hij hem hoorde zeggen: De Boodschapper van Allah ﷺ zei: "Het Uur zal niet aanbreken totdat de zon opkomt vanuit haar westelijke ondergangsplaats; en wanneer zij opkomt en de mensen haar zien, zullen zij allemaal tezamen geloven; op die dag zal aan geen ziel haar geloof baat brengen" ... het vers.

    11067 - En via diezelfde keten zei hij: Ḥajjāj heeft mij verteld, hij zei: Ibn Jurayj zei: Ibn Abī ʿAtīq heeft mij bericht, dat hij ʿUbayd ibn ʿUmayr hoorde reciteren: Op de Dag dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen, zal aan geen ziel haar geloof baat brengen hij zei: hij zegt: wij vertellen — en Allah weet het beter — dat het de zon is die opkomt vanuit haar westelijke ondergangsplaats. Ibn Jurayj zei: en ʿAmr ibn Dīnār heeft mij bericht, dat hij ʿUbayd ibn ʿUmayr dat hoorde zeggen. Ibn Jurayj zei: en ʿAbdallāh ibn Abī Mulayka heeft mij bericht, dat hij ʿAbdallāh ibn ʿAmr hoorde zeggen: het teken waarbij aan geen ziel haar geloof baat brengt is wanneer de zon opkomt vanuit haar westelijke ondergangsplaats. Ibn Jurayj zei: en Mujāhid zei dat ook.

    11068 - Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: mijn vader heeft ons verteld, op gezag van Shuʿba, op gezag van Qatāda, op gezag van Zurāra ibn Awfā, op gezag van Ibn Masʿūd: Op de Dag dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen, zal aan geen ziel haar geloof baat brengen hij zei: het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats. - Muḥammad ibn Bashshār en Muḥammad ibn al-Muthannā hebben ons verteld, zij beiden zeiden: Muḥammad ibn Jaʿfar heeft ons verteld, hij zei: Shuʿba heeft ons verteld, hij zei: ik hoorde Qatāda vertellen op gezag van Zurāra ibn Awfā, op gezag van ʿAbdallāh ibn Masʿūd over dit vers: Op de Dag dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen hij zei: het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats.

    11069 - Ibn Bashshār heeft ons verteld, hij zei: Ibn Abī ʿAdī en ʿAbd al-Wahhāb ibn ʿAwf hebben ons verteld, op gezag van Ibn Sīrīn, hij zei: Abū ʿUbayda ibn ʿAbdallāh ibn Masʿūd heeft mij verteld, hij zei: ʿAbdallāh ibn Masʿūd placht te zeggen: van de tekenen die genoemd zijn, zijn er voorbijgegaan, behalve vier: het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats, het Beest van de aarde, de Dajjāl, en het verschijnen van Yaʾjūj en Maʾjūj (Gog en Magog). En het teken waarmee de werken worden afgesloten, is het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats. Heb je niet gezien dat Allah zei: Op de Dag dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen, zal aan geen ziel haar geloof baat brengen die niet eerder geloofde of in haar geloof iets goeds verwierf ? Hij zei: dat is het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats. - Ibn Bashshār heeft ons verteld, hij zei: Ibn Abī ʿAdī heeft ons verteld, op gezag van Shuʿba, op gezag van Sulaymān, op gezag van Abū al-Ḍuḥā, op gezag van Masrūq, hij zei: ʿAbdallāh zei: Op de Dag dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen, zal aan geen ziel haar geloof baat brengen hij zei: het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats samen met de maan, als waren zij twee aan elkaar gekoppelde kamelen. * Shuʿba zei: en Qatāda heeft ons verteld, op gezag van Zurāra, op gezag van ʿAbdallāh ibn Masʿūd: Op de Dag dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen hij zei: het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats. - Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Jarīr heeft ons verteld, op gezag van al-Aʿmash, op gezag van Abū al-Ḍuḥā, op gezag van Masrūq, op gezag van ʿAbdallāh ibn Masʿūd: Op de Dag dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen hij zei: het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats samen met de maan, als twee aan elkaar gekoppelde kamelen. - Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: mijn vader heeft ons verteld, op gezag van Sufyān, op gezag van Manṣūr en al-Aʿmash, op gezag van Abū al-Ḍuḥā, op gezag van Masrūq, op gezag van ʿAbdallāh: Op de Dag dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen, zal aan geen ziel haar geloof baat brengen hij zei: het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats samen met de maan, als twee aan elkaar gekoppelde kamelen.

    11070 - En hij zei: mijn vader heeft ons verteld, op gezag van Isrāʾīl en zijn vader, op gezag van Ashʿath ibn Abī al-Shaʿthāʾ, op gezag van zijn vader, op gezag van ʿAbdallāh, hij zei: De berouwvolle terugkeer is opengesteld zolang de zon niet opkomt vanuit haar westelijke ondergangsplaats.

    11071 - Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, hij zei: Ons werd verteld dat Ibn Umm ʿAbd (Ibn Masʿūd) placht te zeggen: de poort van de berouwvolle terugkeer blijft open totdat de zon opkomt vanuit haar westelijke ondergangsplaats; en wanneer de mensen dat zien, geloven zij, en dat is wanneer aan geen ziel haar geloof baat brengt die niet eerder geloofde of in haar geloof iets goeds verwierf. - Bishr heeft ons verteld, hij zei: ʿAbdallāh ibn Jaʿfar heeft ons verteld, hij zei: al-ʿAlāʾ ibn ʿAbd al-Raḥmān heeft ons verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van Abū Hurayra, hij zei: De Boodschapper van Allah ﷺ zei: "Het Uur zal niet aanbreken totdat de zon opkomt vanuit haar westelijke ondergangsplaats; en wanneer zij opkomt, geloven de mensen allemaal; op die dag zal aan geen ziel haar geloof baat brengen die niet eerder geloofde, of in haar geloof iets goeds verwierf." - Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Ibn ʿUyayna heeft ons verteld, op gezag van ʿAmr ibn Dīnār, op gezag van ʿUbayd ibn ʿUmayr: Op de Dag dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen hij zei: het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats.

    11072 - En hij zei: mijn vader heeft ons verteld, op gezag van al-Ḥasan ibn ʿUqba Abū Kubrān, op gezag van al-Ḍaḥḥāk: Op de Dag dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen, zal aan geen ziel haar geloof baat brengen hij zei: het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats. - Al-Ḥasan ibn Yaḥyā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons bericht, hij zei: Isrāʾīl heeft ons bericht, hij zei: Ashʿath ibn Abī al-Shaʿthāʾ heeft mij bericht, op gezag van zijn vader, op gezag van Ibn Masʿūd, over Zijn uitspraak: zal aan geen ziel haar geloof baat brengen die niet eerder geloofde hij zei: De berouwvolle terugkeer blijft opengesteld zolang de zon niet opkomt vanuit haar westelijke ondergangsplaats.

    11073 - Muḥammad ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, over de uitspraak van Allah: Op de Dag dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen hij zei: het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats.

    11074 - Yūnus ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft mij verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht, hij zei: Abū Ṣakhr heeft mij bericht, op gezag van al-Quraẓī, dat hij over dit vers placht te zeggen: Op de Dag dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen, zal aan geen ziel haar geloof baat brengen die niet eerder geloofde hij zegt: wanneer de tekenen komen, zal aan geen ziel haar geloof baat brengen; hij zegt: het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats. - Al-Ḥārith heeft mij verteld, hij zei: ʿAbd al-ʿAzīz heeft ons verteld, hij zei: Sufyān al-Thawrī heeft ons verteld, op gezag van ʿĀṣim ibn Abī al-Najūd, op gezag van Zirr ibn Ḥubaysh, op gezag van Ṣafwān ibn ʿAssāl: Op de Dag dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen hij zei: het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats. - Al-Ḥārith heeft mij verteld, hij zei: ʿAbd al-ʿAzīz heeft ons verteld, hij zei: Isrāʾīl heeft ons verteld, op gezag van Abū Isḥāq, op gezag van Wahb ibn Jābir, op gezag van ʿAbdallāh ibn ʿAmr: Op de Dag dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen hij zei: het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats.

    En anderen zeiden: Veeleer is dat één van de drie tekenen: het Beest, Yaʾjūj en Maʾjūj, en het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats.

    Vermelding van wie dat zei:

    11075 - Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: Jaʿfar ibn ʿAwn heeft ons verteld, op gezag van al-Masʿūdī, op gezag van al-Qāsim, hij zei: ʿAbdallāh zei: De berouwvolle terugkeer wordt aan de zoon van Adam aangeboden — indien hij die aanvaardt — zolang er niet een van de drie verschijnt: zolang de zon niet opkomt vanuit haar westelijke ondergangsplaats, of het Beest, of de doorbraak van Yaʾjūj en Maʾjūj. - Yaʿqūb heeft mij verteld, hij zei: Ibn ʿUlayya heeft ons verteld, hij zei: al-Masʿūdī heeft ons verteld, op gezag van al-Qāsim ibn ʿAbd al-Raḥmān, hij zei: ʿAbdallāh zei: De berouwvolle terugkeer wordt aan de zoon van Adam aangeboden — indien hij die aanvaardt — zolang er niet een van de drie verschijnt: het Beest, het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats, en het verschijnen van Yaʾjūj en Maʾjūj.

    11076 - Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: mijn vader heeft ons verteld, op gezag van Sufyān, op gezag van Manṣūr, op gezag van ʿĀmir, op gezag van ʿĀʾisha, zij zei: Wanneer het eerste van de tekenen verschijnt, worden de pennen weggeworpen, worden de bewaakengelen tegengehouden, en getuigen de lichamen over de werken.

    11077 - Abū Kurayb heeft ons verteld, hij zei: Ibn Fuḍayl heeft ons verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van Abū Ḥāzim, op gezag van Abū Hurayra, hij zei: De Boodschapper van Allah ﷺ zei: "Drie dingen: wanneer zij verschijnen, zal aan geen ziel haar geloof baat brengen die niet eerder geloofde of in haar geloof iets goeds verwierf: het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats, de Dajjāl, en het Beest van de aarde."

    11078 - Bishr ibn Muʿādh heeft ons verteld, hij zei: Muʿāwiya ibn ʿAbd al-Karīm heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥasan heeft ons verteld, hij zei: De Boodschapper van Allah ﷺ zei: "Haast jullie met de werken vóór zes dingen: het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats, de Dajjāl, de Rook, het Beest van de aarde, het bijzondere lot van eenieder van jullie (zijn dood), en de zaak van de gemeenschap (de algemene beproeving)."

    11079 - Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, hij zei: Er werd vermeld dat de Profeet van Allah ﷺ zegt — en hij vermeldde iets dergelijks.

    En het juiste van die uitspraken hierover is datgene wat door de overleveringen van de Boodschapper van Allah ﷺ ondersteund is, namelijk dat hij zei: "Dat is wanneer de zon opkomt vanuit haar westelijke ondergangsplaats." Wat betreft Zijn uitspraak: of in haar geloof iets goeds verwierf — dat betekent: of die in haar geloof in Allah iets goeds verrichtte, een goede daad die haar woord bevestigt en bewaarheidt, vóór het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats. Het baat een ongelovige niet die niet vóór het opkomen ervan in Allah geloofde, evenmin baat hem zijn geloof in Allah indien hij gelooft en Allah en Zijn boodschappers bevestigt; want het is een toestand waarin geen ziel zich kan weerhouden van de erkenning van de Geweldige Allah, vanwege de verschrikking die over hen komt van de zaak van Allah. Het oordeel over hun geloof is dus als het oordeel over hun geloof bij het aanbreken van het Uur; en dat is een toestand waarin de schepselen zich niet kunnen weerhouden van de erkenning van de Eenheid van Allah, vanwege het feit dat zij van de verschrikkingen van die Dag met eigen ogen aanschouwen datgene waardoor hun behoefte aan nadenken, redenering, onderzoek en lering wegvalt. En het baat niet wie Allah en Zijn boodschappers bevestigde maar de verplichtingen van Allah veronachtzaamde, en met zijn ledematen voor Allah geen gehoorzaamheid verwierf — wanneer zij eenmaal opkomt vanuit haar westelijke ondergangsplaats — noch zijn werken indien hij werkt, noch zijn verwerving indien hij verwerft; vanwege zijn voorgaande nalatigheid daarin, vóór het opkomen ervan. Zoals:

    11080 - Muḥammad ibn al-Ḥusayn heeft mij verteld, hij zei: Aḥmad ibn al-Mufaḍḍal heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī: Op de Dag dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen, zal aan geen ziel haar geloof baat brengen die niet eerder geloofde of in haar geloof iets goeds verwierf hij zegt: die in haar bevestiging iets goeds verwierf, een goede daad — dat zijn de mensen van de qibla. En indien zij bevestigend was maar daarvóór geen goeds verrichtte, en zij dan handelde nadat zij het teken zag, wordt het niet van haar aanvaard. En indien zij vóór het teken goeds verrichtte en daarna, na het teken, ook goeds verrichtte, wordt het van haar aanvaard.

    11081 - Mij werd verteld op gezag van al-Ḥusayn ibn al-Faraj, hij zei: ik hoorde Abū Muʿādh zeggen: ʿUbayd ibn Sulaymān heeft ons verteld, hij zei: ik hoorde al-Ḍaḥḥāk zeggen, over Zijn uitspraak: Op de Dag dat enkele van de tekenen van jouw Heer komen, zal aan geen ziel haar geloof baat brengen hij zei: wie door enkele van de tekenen overvallen wordt terwijl hij een goede daad verricht naast zijn geloof, van hem aanvaardt Allah de daad na het neerdalen van het teken, zoals Hij die daarvóór van hem aanvaardde.

    De uitleg van de uitspraak van de Verhevene: Zeg: wacht maar af, voorwaar wij wachten ook af .

    De Verhevene, wiens vermelding verheven is, zegt tegen Zijn profeet Mohammed ﷺ: Zeg, o Mohammed, tegen deze mensen die naast hun Heer afgodsbeelden en standbeelden als gelijken stellen: Wacht maar af dat de engelen met de dood tot jullie komen om jullie zielen weg te nemen, of dat jouw Heer komt om het oordeel te vellen tussen ons en jullie op de standplaats van de Opstanding, of dat het opkomen van de zon vanuit haar westelijke ondergangsplaats over jullie komt, zodat de bladen der werken worden weggevouwen en jullie geloof jullie op dat moment niet baat indien jullie geloven — totdat jullie op dat moment weten wie van ons in het recht is en wie in het ongelijk, wie de boosdoener is en wie de weldoener, wie de waarachtige is en wie de leugenaar, en jullie daarbij duidelijk wordt wie de bestraffing van Allah en Zijn pijnlijke afstraffing omsluit, en wie van ons en van jullie de geredde is en wie de verdoemde. Voorwaar, wij wachten dat af, opdat Allah ons Zijn beloning overvloedig schenkt voor onze gehoorzaamheid aan Hem, onze oprechtheid in de aanbidding van Hem, en ons toekennen van het Heerschap aan Hem alleen en aan niemand anders dan Hem, en opdat Hij tussen ons en jullie oordeelt met de waarheid; en Hij is de beste der oordeelvellers.

    Toon originele Arabische tekst
    هل ينظرون إلا أن تأتيهم الملائكة أو يأتي ربك أو يأتي بعض آيات ربك القول في تأويل قوله تعالى : { هل ينظرون إلا أن تأتيهم الملائكة أو يأتي ربك أو يأتي بعض آيات ربك } يقول جل ثناؤه : هل ينتظر هؤلاء العادلون بربهم الأوثان والأصنام , إلا أن تأتيهم الملائكة بالموت فتقبض أرواحهم , أو أن يأتيهم ربك يا محمد بين خلقه في موقف القيامة { أو يأتي بعض آيات ربك } يقول : أو أن يأتيهم بعض آيات ربك ; وذلك فيما قال أهل التأويل : طلوع الشمس من مغربها . ذكر من قال من أهل التأويل ذلك : 11050 - حدثني المثنى , قال : ثنا أبو حذيفة , قال : ثنا شبل , عن ابن أبي نجيح , عن مجاهد : { إلا أن تأتيهم الملائكة } يقول : عند الموت حين توفاهم , أو يأتي ربك ذلك يوم القيامة . { أو يأتي بعض آيات ربك } طلوع الشمس من مغربها . 11051 - حدثنا محمد بن عبد الأعلى , قال : ثنا محمد بن ثور , عن معمر , عن قتادة : { إلا أن تأتيهم الملائكة } بالموت , { أو يأتي ربك } يوم القيامة , { أو يأتي بعض آيات ربك } قال : آية موجبة طلوع الشمس من مغربها , أو ما شاء الله . - حدثنا بشر , قال : ثنا يزيد , قال : ثنا سعيد , عن قتادة , قوله : { هل ينظرون إلا أن تأتيهم الملائكة } يقول : بالموت , { أو يأتي ربك } وذلك يوم القيامة , { أو يأتي بعض آيات ربك } . 11052 - حدثني محمد بن الحسين , قال : ثنا أحمد بن المفضل , قال : ثنا أسباط , عن السدي , { هل ينظرون إلا أن تأتيهم الملائكة } عند الموت , { أو يأتي بعض آيات ربك } يقول : طلوع الشمس من مغربها . 11053 - حدثنا ابن وكيع وابن حميد , قالا : ثنا جرير , عن منصور , عن أبي الضحى , عن مسروق , قال : قال عبد الله في قوله : { هل ينظرون إلا أن تأتيهم الملائكة أو يأتي ربك أو يأتي بعض آيات ربك } قال : يصبحون والشمس والقمر من هنا من قبل المغرب كالبعيرين القرينين . زاد ابن حميد في حديثه : فذلك حين { لا ينفع نفسا إيمانها لم تكن آمنت من قبل أو كسبت في إيمانها خيرا } وقال : كالبعيرين المقترنين . 11054 - حدثنا القاسم , قال : ثنا الحسين , قال : ثني حجاج , عن ابن جريج , قوله : { هل ينظرون إلا أن تأتيهم الملائكة } تقبض الأنفس بالموت , { أو يأتي ربك } يوم القيامة , { أو يأتي بعض آيات ربك } .يوم يأتي بعض آيات ربك لا ينفع نفسا إيمانها لم تكن آمنت من قبل أو كسبت في إيمانها خيرا القول في تأويل قوله تعالى : { يوم يأتي بعض آيات ربك لا ينفع نفسا إيمانها لم تكن آمنت من قبل أو كسبت في إيمانها خيرا } . يقول تعالى ذكره : يوم يأتي بعض آيات ربك , لا ينفع من كان قبل ذلك مشركا بالله أن يؤمن بعد مجيء تلك الآية . وقيل : إن تلك الآية التي أخبر الله جل ثناؤه أن الكافر لا ينفعه إيمانه عند مجيئها : طلوع الشمس من مغربها . ذكر من قال ذلك وما ذكر فيه عن رسول الله صلى الله عليه وسلم : 11055 - حدثني عيسى بن عثمان الرملي , قال : ثنا يحيى بن عيسى , عن ابن أبي ليلى , عن عطية , عن أبي سعيد الخدري , قال : قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : { يوم يأتي بعض آيات ربك لا ينفع نفسا إيمانها } قال : " طلوع الشمس من مغربها " . * حدثنا ابن وكيع , قال : ثنا أبي , عن ابن أبي ليلى , عن عطية , عن أبي سعيد , عن النبي صلى الله عليه وسلم , مثله . 11056 - حدثنا ابن وكيع , قال : ثنا محمد بن فضيل , وجرير عن عمارة , عن أبي زرعة , عن أبي هريرة , قال : قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : " لا تقوم الساعة حتى تطلع الشمس من مغربها " قال : " فإذا رآها الناس آمن من عليها , فتلك حين لا ينفع نفسا إيمانها لم تكن آمنت من قبل , أو كسبت في إيمانها خيرا " . 11057 - حدثنا عبد الحميد بن بيان اليشكري وإسحاق بن شاهين , قالا : أخبرنا خالد بن عبد الله الطحان , عن يونس , عن إبراهيم التيمي , عن أبيه , عن أبي ذر , قال : قال رسول الله صلى الله عليه وسلم يوما : " أتدرون أين تذهب هذه الشمس ؟ " قالوا : الله ورسوله أعلم . قال : " إنها تذهب إلى مستقرها تحت العرش , فتخر ساجدة , فلا تزال كذلك حتى يقال لها ارتفعي من حيث شئت , فتصبح طالعة من مطلعها . ثم تجري إلى أن تنتهي إلى مستقر لها تحت العرش , فتخر ساجدة , فلا تزال كذلك حتى يقال لها ارتفعي من حيث شئت فتصبح طالعة من مطلعها . ثم تجري لا ينكر الناس منها شيئا , حتى تنتهي فتخر ساجدة في مستقر لها تحت العرش , فيصبح الناس لا ينكرون منها شيئا , فيقال لها : اطلعي من مغربك ! فتصبح طالعة من مغربها " . قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : " أتدرون أي يوم ذلك ؟ " قالوا : الله ورسوله أعلم , قال : " ذاك يوم لا ينفع نفسا إيمانها لم تكن آمنت من قبل , أو كسبت في إيمانها خيرا " . - حدثنا مؤمل بن هشام ويعقوب بن إبراهيم , قالا : ثنا ابن علية , عن يونس , عن إبراهيم بن يزيد التيمي , عن أبيه , عن أبي ذر , عن النبي صلى الله عليه وسلم , نحوه . 11058 - حدثنا أبو كريب , قال : ثنا عبيد الله , عن إسرائيل , عن عاصم , عن زر , عن صفوان بن عسال , قال : ثنا رسول الله صلى الله عليه وسلم : " إن من قبل مغرب الشمس بابا مفتوحا للتوبة حتى تطلع الشمس من نحوه , فإذا طلعت الشمس من نحوه . لم ينفع نفسا إيمانها لم تكن آمنت من قبل أو كسبت في إيمانها خيرا " . - حدثنا المفضل بن إسحاق , قال : ثنا أشعث بن عبد الرحمن بن زبيد اليامي , عن أبيه , عن زبيد , عن زر بن حبيش , عن صفوان بن عسال المرادي , قال : ذكرت التوبة , فقال النبي صلى الله عليه وسلم : " للتوبة باب بالمغرب مسيرة سبعين عاما أو أربعين عاما , فلا يزال كذلك حتى يأتي بعض آيات ربك " . - حدثني محمد بن عمارة , قال : ثنا سهل بن عامر , قال : ثنا مالك , عن عاصم بن أبي النجود , عن زر بن حبيش , عن صفوان بن عسال , أنه قال : " إن بالمغرب بابا مفتوحا للتوبة مسيرة سبعين عاما , فإذا طلعت الشمس من مغربها , لم ينفع نفسا إيمانها لم تكن آمنت من قبل , أو كسبت في إيمانها خيرا " . - حدثنا أبو كريب , قال : ثنا ابن فضيل , عن عمارة بن القعقاع , عن أبي زرعة , عن أبي هريرة , قال : سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول : " لا تقوم الساعة حتى تطلع الشمس من مغربها , فإذا طلعت ورآها الناس آمن من عليها , فذلك حين لا ينفع نفسا إيمانها لم تكن آمنت من قبل " . - حدثنا أبو كريب , قال : ثنا خالد بن مخلد , قال : ثنا محمد بن جعفر , عن العلاء , عن أبيه , عن أبي هريرة , قال : قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : " لا تقوم الساعة حتى تطلع الشمس من مغربها , فيومئذ يؤمن الناس كلهم أجمعون , وذلك حين لا ينفع نفسا إيمانها لم تكن آمنت من قبل , أو كسبت في إيمانها خيرا " . 11059 - حدثنا ابن وكيع , قال : ثنا أبي , عن أبي عون , عن ابن سيرين , عن أبي هريرة , قال : التوبة مقبولة ما لم تطلع الشمس من مغربها . 11060 - حدثنا أحمد بن الحسن الترمذي , قال : ثنا سليمان بن عبد الرحمن , قال : ثنا ابن عياش , قال : ثنا ضمضم بن زرعة , عن شريح بن عبيد , عن مالك بن يخامر , عن معاوية بن أبي سفيان وعبد الرحمن بن عوف , وعبد الله بن عمرو بن العاص , عن رسول الله صلى الله عليه وسلم , قال : " لا تزال التوبة مقبولة حتى تطلع الشمس من مغربها , فإذا طلعت طبع على كل قلب بما فيه , وكفي الناس العمل " . * حدثنا أبو كريب , قال : ثنا أبو أسامة وجعفر بن عون , بنحوه . 11061 - حدثني يعقوب , قال : ثنا ابن علية , عن أبي حيان التيمي , عن أبي زرعة , قال : جلس ثلاثة من المسلمين إلى مروان بن الحكم بالمدينة , فسمعوه وهو يحدث عن الآيات , أن أولها خروجا الدجال . فانصرف القوم إلى عبد الله بن عمرو , فحدثوه بذلك , فقال : لم يقل مروان شيئا , قد حفظت من رسول الله صلى الله عليه وسلم في ذلك شيئا لم أنسه , لقد سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول : " إن أول الآيات خروجا : طلوع الشمس من مغربها , أو خروج الدابة على الناس ضحى , أيتهما كانت قبل صاحبتها فالأخرى على أثرها قريبا " . ثم قال عبد الله بن عمرو وكان يقرأ الكتب : أظن أولهما خروجا طلوع الشمس من مغربها ; وذلك أنها كلما غربت أتت تحت العرش , فسجدت واستأذنت في الرجوع , فيؤذن لها في الرجوع , حتى إذا بدا لله أن تطلع من مغربها فعلت كما كانت تفعل أتت تحت العرش , فسجدت واستأذنت في الرجوع , فلم يرد عليها شيئا , فتفعل ذلك ثلاث مرات لا يرد عليها بشيء , حتى إذا ذهب من الليل ما شاء الله أن يذهب , وعرفت أن لو أذن لها لم تدرك المشرق , قالت : ما أبعد المشرق رب من لي بالناس , حتى إذا صار الأفق كأنه طوق استأذنت في الرجوع , فقيل لها : اطلعي من مكانك ! فتطلع من مغربها . ثم قرأ : { يوم يأتي بعض آيات ربك لا ينفع نفسا إيمانها } . .. إلى آخر الآية . - حدثني المثنى , قال : ثنا أبو ربيعة فهد , قال : ثنا حماد , عن يحيى بن سعيد أبي حيان , عن الشعبي , أن ثلاثة نفر دخلوا على مروان بن الحكم , فذكر نحوه , عن عبد الله بن عمرو . - حدثنا الحسن بن يحيى , قال : أخبرنا عبد الرزاق , قال : أخبرنا معمر , قال : سمعت عاصم بن أبي النجود يحدث عن زر بن حبيش , عن صفوان بن عسال , قال : قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : " إن بالمغرب بابا مفتوحا للتوبة مسيرة سبعين عاما , لا يغلق حتى تطلع الشمس من نحوه " . 11062 - حدثنا ابن وكيع , قال : ثنا أبو خالد , عن حجاج , عن عاصم , عن زر بن حبيش , عن صفوان بن عسال , قال : إذا طلعت الشمس من مغربها , فيومئذ لا ينفع نفسا إيمانها لم تكن آمنت من قبل . - حدثني المثنى , قال : ثنا أبو ربيعة فهد , قال : ثنا عاصم بن بهدلة , عن زر بن حبيش , قال : غدونا إلى صفوان بن عسال , فقال : إن رسول الله صلى الله عليه وسلم , قال : " إن باب التوبة مفتوح من قبل المغرب , عرضه مسيرة سبعين عاما , فلا يزال مفتوحا حتى تطلع من قبله الشمس " . ثم قرأ : { هل ينظرون إلا أن تأتيهم الملائكة أو يأتي ربك أو يأتي بعض آيات ربك } . .. إلى : { خيرا } . - حدثني الربيع بن سليمان , قال : ثنا شعيب بن الليث , قال : ثنا الليث , عن جعفر بن ربيعة , عن عبد الرحمن بن هرمز , أنه قال : قال أبو هريرة , قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : " لا تقوم الساعة حتى تطلع الشمس من المغرب " , قال : " فإذا طلعت الشمس من المغرب آمن الناس كلهم وذلك حين لا ينفع نفسا إيمانها لم تكن آمنت من قبل , أو كسبت في إيمانها خيرا " . 11063 - حدثنا الحسن بن يحيى , قال : أخبرنا عبد الرزاق , قال : أخبرنا معمر , عن أيوب , عن ابن سيرين , عن أبي هريرة , قال : قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : " من تاب قبل أن تطلع الشمس من مغربها قبل منه " . 11064 - حدثني المثنى , قال : ثنا فهد , قال : ثنا حماد , عن يونس بن عبيد , عن إبراهيم بن يزيد التيمي , عن أبي ذر , أن رسول الله صلى الله عليه وسلم , قال : " إن الشمس إذا غربت , أتت تحت العرش فسجدت , فيقال لها : اطلعي من حيث غربت ! " ثم قرأ هذه الآية : { هل ينظرون إلا أن تأتيهم الملائكة } . .. إلى آخر الآية . 11065 - حدثني المثنى , قال : ثنا يزيد بن هارون , عن سفيان بن حسين , عن الحكم , عن إبراهيم التيمي , عن أبيه , عن أبي ذر , قال : كنت ردف النبي صلى الله عليه وسلم ذات يوم على حمار , فنظر إلى الشمس حين غربت , فقال : " إنها تغرب في عين حمئة , تنطلق حتى تخر لربها ساجدة تحت العرش حتى يأذن لها , فإذا أراد أن يطلعها من مغربها حبسها , فتقول : يا رب إن مسيري بعيد , فيقول لها : اطلعي من حيث غربت ! فذلك حين لا ينفع نفسا إيمانها لم تكن آمنت من قبل " . - حدثنا ابن وكيع , قال : ثنا عبدة , عن موسى بن المسيب , عن إبراهيم التيمي , عن أبيه , عن أبي ذر قال : نظر النبي صلى الله عليه وسلم يوما إلى الشمس فقال : " يوشك أن تجيء حتى تقف بين يدي الله , فيقول : ارجعي من حيث جئت ! فعند ذلك لا ينفع نفسا إيمانها لم تكن آمنت من قبل , أو كسبت في إيمانها خيرا " . 11066 - حدثني محمد بن سعد , قال : ثني أبي , قال : ثني عمي , قال : ثني أبي , عن أبيه , عن ابن عباس , قوله : { يوم يأتي بعض آيات ربك لا ينفع نفسا إيمانها لم تكن آمنت من قبل أو كسبت في إيمانها خيرا } فهو أنه لا ينفع مشركا إيمانه عند الآيات , وينفع أهل الإيمان عند الآيات إن كانوا اكتسبوا خيرا قبل ذلك . قال ابن عباس : خرج رسول الله صلى الله عليه وسلم عشية من العشيات , فقال لهم : " يا عباد الله , توبوا إلى الله ! فإنكم توشكون أن تروا الشمس من قبل المغرب , فإذا فعلت ذلك حبست التوبة وطوي العمل وختم الإيمان " . فقال الناس : هل لذلك من آية يا رسول الله ؟ فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم : " إن آية تلكم الليلة أن تطول كقدر ثلاث ليال , فيستيقظ الذين يخشون ربهم فيصلون له , ثم يقضون صلاتهم والليل مكانه لم ينقض , ثم يأتون مضاجعهم فينامون , حتى إذا استيقظوا والليل مكانه , فإذا رأوا ذلك خافوا أن يكون ذلك بين يدي أمر عظيم , فإذا أصبحوا وطال عليهم طلوع الشمس . فبينا هم ينتظرونها إذ طلعت عليهم من قبل المغرب , فإذا فعلت ذلك , لم ينفع نفسا إيمانها لم تكن آمنت من قبل " . - حدثنا القاسم , قال : ثنا الحسين , قال : ثني حجاج , عن ابن جريج , عن صالح مولى التوأمة , عن أبي هريرة , أنه سمعه يقول : قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : " لا تقوم الساعة حتى تطلع الشمس من مغربها , فإذا طلعت ورآها الناس آمنوا كلهم أجمعون , فيومئذ لا ينفع نفسا إيمانها " . .. الآية . 11067 - وبه قال : حدثني حجاج , قال : قال ابن جريج : أخبرني ابن أبي عتيق , أنه سمع عبيد بن عمير يتلو : { يوم يأتي بعض آياته ربك لا ينفع نفسا إيمانها } قال : يقول : نتحدث والله أعلم أنها الشمس تطلع من مغربها . قال ابن جريج : وأخبرني عمرو بن دينار , أنه سمع عبيد بن عمير يقول ذلك . قال ابن جريج : وأخبرني عبد الله بن أبي مليكة , أنه سمع عبد الله بن عمرو يقول : إن الآية التي { لا ينفع نفسا إيمانها } إذا طلعت الشمس من مغربها . قال ابن جريج : وقال مجاهد ذلك أيضا . 11068 - حدثنا ابن وكيع , قال : ثنا أبي , عن شعبة , عن قتادة , عن زرارة بن أوفى , عن ابن مسعود : { يوم يأتي بعض آيات ربك لا ينفع نفسا إيمانها } قال : طلوع الشمس من مغربها . - حدثنا محمد بن بشار ومحمد بن المثنى , قالا : ثنا محمد بن جعفر , قال : ثنا شعبة , قال : سمعت قتادة يحدث عن زرارة بن أوفى , عن عبد الله بن مسعود في هذه الآية : { يوم يأتي بعض آيات ربك } قال : طلوع الشمس من مغربها . 11069 - حدثنا ابن بشار , قال : ثنا ابن أبي عدي وعبد الوهاب بن عوف , عن ابن سيرين , قال : ثني أبو عبيدة بن عبد الله بن مسعود , قال : كان عبد الله بن مسعود يقول : ما ذكر من الآيات فقد مضين غير أربع : طلوع الشمس من مغربها , ودابة الأرض , والدجال , وخروج يأجوج ومأجوج . والآية التي تختم بها الأعمال : طلوع الشمس من مغربها , ألم تر أن الله قال : { يوم يأتي بعض آيات ربك لا ينفع نفسا إيمانها لم تكن آمنت من قبل أو كسبت في إيمانها خيرا } ؟ قال : فهي طلوع الشمس من مغربها . - حدثنا ابن بشار , قال : ثنا ابن أبي عدي , عن شعبة , عن سليمان , عن أبي الضحى , عن مسروق , قال : قال عبد الله : { يوم يأتي بعض آيات ربك لا ينفع نفسا إيمانها } قال : طلوع الشمس من مغربها مع القمر , كأنهما بعيران مقرونان . * قال شعبة : وحدثنا قتادة , عن زرارة , عن عبد الله بن مسعود : { يوم يأتي بعض آيات ربك } قال : طلوع الشمس من مغربها . - حدثنا ابن وكيع , قال : ثنا جرير , عن الأعمش , عن أبي الضحى , عن مسروق , عن عبد الله بن مسعود : { يوم يأتي بعض آيات ربك } قال : طلوع الشمس من مغربها مع القمر كالبعيرين المقترنين . - حدثنا ابن وكيع , قال : ثنا أبي , عن سفيان , عن منصور والأعمش , عن أبي الضحى , عن مسروق عن عبد الله : { يوم يأتي بعض آيات ربك لا ينفع نفسا إيمانها } قال : طلوع الشمس من مغربها مع القمر كالبعيرين القرينين . 11070 - وقال : ثنا أبي , عن إسرائيل وأبيه , عن أشعث بن أبي الشعثاء , عن أبيه , عن عبد الله , قال : التوبة مبسوطة ما لم تطلع الشمس من مغربها . 11071 - حدثنا بشر , قال : ثنا يزيد , قال : ثنا سعيد , عن قتادة , قال : ذكر لنا أن ابن أم عبد كان يقول : لا يزال باب التوبة مفتوحا حتى تطلع الشمس من مغربها , فإذا رأى الناس ذلك آمنوا , وذلك حين لا ينفع نفسا إيمانها لم تكن آمنت من قبل أو كسبت في إيمانها خيرا . - حدثنا بشر , قال : ثنا عبد الله بن جعفر , قال : ثنا العلاء بن عبد الرحمن , عن أبيه , عن أبي هريرة , قال : قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : " لا تقوم الساعة حتى تطلع الشمس من مغربها , فإذا طلعت آمن الناس كلهم , فيومئذ لا ينفع نفسا إيمانها لم تكن آمنت من قبل , أو كسبت في إيمانها خيرا " . - حدثنا ابن وكيع , قال : ثنا ابن عيينة , عن عمرو بن دينار , عن عبيد بن عمير : { يوم يأتي بعض آيات ربك } قال : طلوع الشمس من مغربها . 11072 - وقال : حدثنا أبي , عن الحسن بن عقبة أبي كبران , عن الضحاك : { يوم يأتي بعض آيات ربك لا ينفع نفسا إيمانها } قال : طلوع الشمس من مغربها . - حدثنا الحسن بن يحيى , قال : أخبرنا عبد الرزاق , قال : أخبرنا إسرائيل , قال : أخبرني أشعث بن أبي الشعثاء , عن أبيه , عن ابن مسعود , في قوله : { لا ينفع نفسا إيمانها لم تكن آمنت من قبل } قال : لا تزال التوبة مبسوطة ما لم تطلع الشمس من مغربها . 11073 - حدثني محمد بن عمرو , قال : ثنا أبو عاصم , قال : ثنا عيسى , عن ابن أبي نجيح , عن مجاهد , في قول الله : { يوم يأتي بعض آيات ربك } قال : طلوع الشمس من مغربها . 11074 - حدثني يونس بن عبد الأعلى , قال : أخبرنا ابن وهب , قال : أخبرني أبو صخر , عن القرظي أنه كان يقول في هذه الآية : { يوم يأتي بعض آيات ربك لا ينفع نفسا إيمانها لم تكن آمنت من قبل } يقول : إذا جاءت الآيات لم ينفع نفسا إيمانها , يقول : طلوع الشمس من مغربها . - حدثني الحارث , قال : ثنا عبد العزيز , قال : ثنا سفيان الثوري , عن عاصم بن أبي النجود , عن زر بن حبيش , عن صفوان بن عسال : { يوم يأتي بعض آيات ربك } قال : طلوع الشمس من مغربها . - حدثني الحارث , قال : ثنا عبد العزيز , قال : ثنا إسرائيل , عن أبي إسحاق , عن وهب بن جابر , عن عبد الله بن عمرو : { يوم يأتي بعض آيات ربك } قال : طلوع الشمس من مغربها . وقال آخرون : بل ذلك بعض الآيات الثلاثة : الدابة , ويأجوج ومأجوج , وطلوع الشمس من مغربها . ذكر من قال ذلك : 11075 - حدثنا ابن وكيع , قال : ثنا جعفر بن عون , عن المسعودي , عن القاسم , قال : قال عبد الله : التوبة معروضة على ابن آدم إن قبلها ما لم تخرج إحدى ثلاث : ما لم تطلع الشمس من مغربها , أو الدابة , أو فتح يأجوج ومأجوج . - حدثني يعقوب , قال : ثنا ابن علية , قال : ثنا المسعودي , عن القاسم بن عبد الرحمن , قال : قال عبد الله : التوبة معروضة على ابن آدم إن قبلها ما لم تخرج إحدى ثلاث : الدابة , وطلوع الشمس من مغربها , وخروج يأجوج ومأجوج . 11076 - حدثنا ابن وكيع , قال : ثنا أبي , عن سفيان , عن منصور , عن عامر , عن عائشة , قالت : إذا خرج أول الآيات طرحت الأقلام , وحبست الحفظة , وشهدت الأجساد على الأعمال . 11077 - حدثنا أبو كريب , قال : ثنا ابن فضيل , عن أبيه , عن أبي حازم , عن أبي هريرة , قال : قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : ثلاث إذا خرجت لا ينفع نفسا إيمانها لم تكن آمنت من قبل أو كسبت في إيمانها خيرا : طلوع الشمس من مغربها , والدجال , ودابة الأرض " . 11078 - حدثنا بشر بن معاذ , قال : ثنا معاوية بن عبد الكريم , قال : ثنا الحسن , قال : قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : " بادروا بالأعمال ستا : طلوع الشمس من مغربها , والدجال والدخان , ودابة الأرض , وخويصة أحدكم , وأمر العامة " . 11079 - حدثنا بشر , قال : ثنا يزيد , قال : ثنا سعيد , عن قتادة , قال : ذكر أن نبي الله صلى الله عليه وسلم يقول , فذكر نحوه . وأولى الأقوال بالصواب في ذلك , ما تظاهرت به الأخبار عن رسول الله صلى الله عليه وسلم أنه قال : " ذلك حين تطلع الشمس من مغربها " . وأما قوله : { أو كسبت في إيمانها خيرا } فإنه يعني : أو عملت في تصديقها بالله خيرا من عمل صالح تصدق قيله , وتحققه من قبل طلوع الشمس من مغربها , لا ينفع كافرا لم يكن آمن بالله قبل طلوعها , كذلك إيمانه بالله إن آمن وصدق بالله ورسله , لأنها حالة لا تمتنع نفس من الإقرار بالله العظيم لهول الوارد عليهم من أمر الله , فحكم إيمانهم كحكم إيمانهم عند قيام الساعة ; وتلك حال لا يمتنع الخلق من الإقرار بوحدانية الله لمعاينتهم من أهوال ذلك اليوم ما ترتفع معه حاجتهم إلى الفكر والاستدلال والبحث والاعتبار , ولا ينفع من كان بالله وبرسله مصدقا ولفرائض الله مضيعا غير مكتسب بجوارحه لله طاعة إذا هي طلعت من مغربها أعماله إن عمل , وكسبه إن اكتسب , لتفريطه الذي سلف قبل طلوعها في ذلك . كما : 11080 - حدثني محمد بن الحسين , قال : ثنا أحمد بن المفضل , قال : ثنا أسباط , عن السدي { يوم يأتي بعض آيات ربك لا ينفع نفسا إيمانها لم تكن آمنت من قبل أو كسبت في إيمانها خيرا } يقول : كسبت في تصديقها خيرا عملا صالحا , فهؤلاء أهل القبلة . وإن كانت مصدقة ولم تعمل قبل ذلك خيرا فعملت بعد أن رأت الآية لم يقبل منها . وإن عملت قبل الآية خيرا ثم عملت بعد الآية خيرا , قبل منها . 11081 - حدثت عن الحسين بن الفرج , قال : سمعت أبا معاذ , قال : ثنا عبيد بن سليمان , قال : سمعت الضحاك يقول , في قوله : { يوم يأتي بعض آيات ربك لا ينفع نفسا إيمانها } قال : من أدركه بعض الآيات وهو على عمل صالح مع إيمانه قبل الله منه العمل بعد نزول الآية كما قبل منه قبل ذلك .قل انتظروا إنا منتظرون القول في تأويل قوله تعالى : { قل انتظروا إنا منتظرون } . يقول تعالى لنبيه محمد صلى الله عليه وسلم : قل يا محمد لهؤلاء العادلين بربهم الأوثان والأصنام : انتظروا أن تأتيكم الملائكة بالموت , فتقبض أرواحكم , أو أن يأتي ربك لفصل القضاء بيننا وبينكم في موقف القيامة , أو أن يأتيكم طلوع الشمس من مغربها , فتطوى صحائف الأعمال , ولا ينفعكم إيمانكم حينئذ إن آمنتم , حتى تعلموا حينئذ المحق منا من المبطل , والمسيء من المحسن , والصادق من الكاذب , وتتبينوا عند ذلك بمن يحيق عذاب الله وأليم نكاله , ومن الناجي منا ومنكم ومن الهالك , إنا منتظرو ذلك , ليجزل الله لنا ثوابه على طاعتنا إياه , وإخلاصنا العبادة له , وإفرادناه بالربوبية دون ما سواه , ويفصل بيننا وبينكم بالحق , وهو خير الفاصلين .