Tabari
Terug naar surah 54, ayah 20

Tafseer van De Maan · Al-Qamar · 54:20

تَنزِعُ ٱلنَّاسَ كَأَنَّهُمْ أَعْجَازُ نَخْلٍۢ مُّنقَعِرٍۢ

Die de mensen wegrukte alsof zij ontwortelde palmbomen waren.

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    En Zijn woord tanziʿu al-nāsa ka-annahum aʿjāzu nakhlin munqaʿir ("die de mensen wegrukte alsof zij ontwortelde palmstronken waren") — Hij zegt: zij rukte de mensen los en wierp hen vervolgens op hun hoofden neer, zodat hun nekken braken en van hun lichamen werden afgescheiden.

    Zoals Ibn Ḥumayd ons heeft verteld, hij zei: Salama heeft ons verteld, op gezag van Ibn Isḥāq, hij zei: toen de wind opstak, gingen zeven mannen van ʿĀd noordwaarts staan; onder hen waren er zes van de sterksten en grootste lijven van ʿĀd, onder wie ʿAmr ibn al-Ḥulayy, al-Ḥārith ibn Shaddād, al-Hilqām, de twee zonen van Tīqan, en Khaljān ibn Asʿad. Zij brachten de vrouwen en kinderen 's nachts onder in een bergkloof tussen twee bergen, en stelden zich vervolgens op bij de ingang van de kloof om de wind af te weren van wie zich in de kloof aan vrouwen en kinderen bevond. Maar de wind begon hen één voor één neer te slaan. Een vrouw van ʿĀd zei toen:

    De tijd heeft ʿAmr ibn / Ḥulayy weggevoerd, en de Hunayyāt,

    Daarna al-Ḥārith en al-Hil- / qām, de beklimmer der bergpassen,

    En hem die voor ons de wind / afsloot in de dagen der rampen.

    Al-ʿAbbās ibn al-Walīd al-Bayrūtī heeft ons verteld, hij zei: mijn vader heeft mij bericht, hij zei: Ismāʿīl ibn ʿAyyāsh heeft mij verteld, op gezag van Muḥammad ibn Isḥāq, hij zei: toen de wind opstak, gingen zeven mannen van ʿĀd staan en zeiden: wij zullen de wind afweren. Zij kwamen bij de monding van de kloof waaruit de wind kwam, en stelden zich daar op. De wind begon te waaien en drong onder ieder van hen één voor één, rukte hem van de grond los en wierp hem op zijn hoofd, zodat zijn nek brak. Zo deed zij met zes van hen, en liet hen achter zoals Allah heeft gezegd: aʿjāzu nakhlin munqaʿir ("ontwortelde palmstronken"). Khaljān bleef over en kwam bij Hūd en zei: O Hūd, wat is dat wat ik in de wolken zie, in de vorm van Bactrische kamelen? Hij zei: dat zijn de engelen van mijn Heer. Hij zei: wat heb ik te verwachten als ik mij overgeef? Hij zei: dan zul je behouden zijn. Hij zei: zal jouw Heer mij, als ik mij overgeef, vergelding (qiṣāṣ) verschaffen tegen dezen? Hij zei: wee jou! Heb je ooit een koning gezien die zijn eigen soldaten in vergelding overlevert? Hij zei: bij Zijn macht, ook als Hij het deed, zou ik er niet mee tevreden zijn. Hij zei: vervolgens wendde hij zich naar de flank van de berg, greep een uitsteeksel ervan vast en schudde eraan, en het bewoog in zijn hand. Toen begon hij te zeggen:

    Niets bleef over dan Khaljān zelf —

    O wat een rampspoed heeft mij zijn dag bezorgd!

    Met vaste tred, krachtig, zwaar van stamp;

    Was hij niet naar mij gekomen, ik was naar hem gegaan om hem te tarten.

    Hij zei: vervolgens stak de wind op en voegde hem bij zijn metgezellen.

    Muḥammad ibn Ibrāhīm heeft mij verteld, hij zei: Muslim ibn Ibrāhīm heeft ons verteld, hij zei: Nūḥ ibn Qays heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Sayf heeft ons verteld, op gezag van al-Ḥasan, hij zei: toen de wind naderde, stond het volk van ʿĀd ertegen op, en zij grepen elkaars handen vast zoals de niet-Arabieren (al-aʿājim) plegen te doen, en zij drukten hun voeten in de grond en zeiden: O Hūd, wie zal onze voeten van de grond losmaken, indien je waarachtig bent? Toen zond Allah de wind over hen en maakte hen alsof zij ontwortelde palmstronken waren.

    Muḥammad ibn Ibrāhīm heeft mij verteld, hij zei: Muslim heeft ons verteld, hij zei: Nūḥ ibn Qays heeft ons verteld, hij zei: Ashʿath ibn Jābir heeft ons verteld, op gezag van Shahr ibn Ḥawshab, op gezag van Abū Hurayra, hij zei: een man van het volk van ʿĀd maakte van steen de twee deurvleugels zodanig dat, al zouden vijfhonderd man van deze gemeenschap zich erop verzamelen, zij die niet zouden kunnen dragen; en een van hen drukte zijn voet in de grond, en die zonk in de grond weg. En Hij zei: ka-annahum aʿjāzu nakhlin ("alsof zij palmstronken waren"); en de betekenis van de zin is: zo liet Hij hen achter alsof zij ontwortelde palmstronken waren. Het noemen van "zo liet Hij hen achter" is weggelaten, omdat de strekking van de zin daar voldoende op wijst. En er is gezegd: Hij vergeleek hen slechts met ontwortelde palmstronken omdat hun hoofden van hun lichamen werden afgescheiden, zodat daardoor hun nekken verdwenen en hun lichamen overbleven.

    * Vermelding van wie dat heeft gezegd:

    Al-Ḥasan ibn ʿArafa heeft ons verteld, hij zei: Khalaf ibn Khalīfa heeft ons verteld, op gezag van Hilāl ibn Khabbāb, op gezag van Mujāhid, over Zijn woord ka-annahum aʿjāzu nakhlin munqaʿir: hij zei: hun hoofden vielen af als tentdoeken, en hun nekken raakten verspreid — of: gescheiden (Abū Jaʿfar zei: ik twijfel) — en zo vergeleek Hij hen met ontwortelde palmstronken.

    Muḥammad ibn Saʿd heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, hij zei: mijn oom heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van Ibn ʿAbbās, over Zijn woord tanziʿu al-nāsa ka-annahum aʿjāzu nakhlin munqaʿir: hij zei: dat is het volk van ʿĀd toen de wind hen neervelde, zodat zij als gespleten palmstronken waren.

    ---------------------

    Voetnoten:

    (4) Deze verzen zijn van een vrouw van ʿĀd, het volk van Hūd — vrede zij met hem — (kanttekening van al-Qurṭubī 17:136). De auteur heeft de verzen vermeld in het verhaal van ʿĀd, toen Allah de wind over hen liet losbreken. Allah weet het best wie ze heeft gezegd en wie ze heeft overgeleverd. Het woord ("ʿalaynā", "over ons") is een toevoeging ter herstel van het metrum, en ontbreekt in het origineel.

    (5) Deze twee verzen behoren tot de gedichten die de vertellers van overleveringen hebben overgeleverd in het verhaal van de ondergang van ʿĀd, het volk van Hūd, door de wind. Al-Thaʿlabī, de uitlegger, heeft ze aangehaald in zijn beroemde boek Qiṣaṣ al-anbiyāʾ, bekend als ʿArāʾis al-majālis, blz. 64 van de uitgave van al-Ḥalabī. Einde.

    Toon originele Arabische tekst
    وقوله ( تَنزعُ النَّاسَ كَأَنَّهُمْ أَعْجَازُ نَخْلٍ مُنْقَعِرٍ ) يقول: تقتلع الناس ثم ترمي بهم على رءوسهم, فتندقّ رقابهم, وتبين من أجسامهم. كما حدثنا ابن حُميد, قال: ثنا سلمة, عن ابن إسحاق, قال: لما هاجت الريح قام نفر من عاد سبعة شَماليَّا, منهم ستة من أشدّ عاد وأجسمها, منهم عمرو بن الحُلَيِّ والحارث بن شداد والهلقام وابنا تيقن وخَلَجان بن أسعد, فأدلجوا العيال في شعب بين جبلين, ثم اصطفوا على باب الشعب ليردّوا الريح عمن بالشِّعب من العِيال, فجعلت الريح تخفقُهم رجلا رجلا فقالت امرأة من عاد: ذَهَـــبَ الدَّهْـــرُ بعَمْـــرِو بْ نِ حُــــــلَيٍّ والهَنيَّــــــاتِ ثُــــمَّ بالحــــارِثِ والهِـــلْ قــــامِ طَــــلاعِ الثَّنيَّـــاتِ وَالَّـــذِي سَـــدَّ عَلَيْنــا الــرّ يـــــحَ أيَّــــامَ البَلِيَّــــاتِ (4) حدثنا العباس بن الوليد البيروتي, قال: أخبرني أبي, قال: ثني إسماعيل بن عياش, عن محمد بن إسحاق قال: لما هبَّت الريح قام سبعة من عاد, فقالوا: نردّ الريح, فأتوا فم الشعب الذي يأتي منه الريح, فوقفوا عليه, فجعلت الريح تهبّ, فتدخل تحت واحد واحد, فتقتلعه من الأرض فترمي به على رأسه, فتندقّ رقبته, ففعلت ذلك بستة منهم, وتركتهم كما قال الله ( أَعْجَازُ نَخْلٍ مُنْقَعِرٍ ) وبقي الخلجان فأتى هودا فقال: يا هود ما هذا الذي أرى في السحاب كهيئة البخاتيّ؟ قال: تلك ملائكة ربي, قال: ما لي إن أسلمت ؟ قال: تَسْلَم, قال: أيُقيدني ربك إن أسلمت من هؤلاء؟ فقال: ويلك أرأيت ملكا يقيد جنوده؟ فقال: وعزّته لو فعل ما رضيت. قال: ثم مال إلى جانب الجبل, فأخذ بركن منه فهزّه, فاهتز في يده, ثم جعل يقول: لَــمْ يَبْــقَ إلا الخَلَجــانُ نَفْسُــهُ يــا لَــكَ مِــنْ دَهــانِي أمْسُـهُ بِثــابِتِ الــوَطْءِ شَــدِيدٍ وَطْسُـهُ لَــوْ لَــمْ يَجِــئْني جِئْتُـهُ أحُسُّـهُ (5) قال: ثم هبت الريح فألحقته بأصحابه. حدثني محمد بن إبراهيم, قال: ثنا مسلم بن إبراهيم, قال: ثنا نوح بن قيس, قال: ثنا محمد بن سيف, عن الحسن, قال: لما أقبلت الريح قام إليها قوم عاد, فأخذ بعضهم بأيدي بعض كما تفعل الأعاجم, وغمزوا أقدامهم في الأرض وقالوا: يا هود من يزيل أقدامنا عن الأرض إن كنت صادقا, فأرسل الله عليهم الريح فصيرتهم كأنهم أعجاز نخل مُنْقَعر. حدثني محمد بن إبراهيم, قال: ثنا مسلم, قال: ثنا نوح بن قيس, قال: ثنا أشعث بن جابر, عن شهر بن حوشب, عن أبي هريرة, قال: إن كان الرجل من قوم عاد ليتخذ المصراعين من حجارة, لو اجتمع عليها خمس مئة من هذه الأمة لم يستطيعوا أن يحملوها, وإن كان الرجل منهم ليغمز قدمه في الأرض, فتدخل في الأرض, وقال: " كأنهم أعجاز نخل " ; ومعنى الكلام: فيتركهم كأنهم أعجاز نخل منقعر, فترك ذكر فيتركهم استغناء بدلالة الكلام عليه. وقيل: إنما شبههم بأعجاز نخل منقعر, لأن رءوسهم كانت تبين من أجسامهم, فتذهب لذلك رِقابهم, وتبقى أجسادهم. * ذكر من قال ذلك: حدثنا الحسن بن عرفة, قال: ثنا خلف بن خليفة, عن هلال بن خباب عن مجاهد, في قوله ( كَأَنَّهُمْ أَعْجَازُ نَخْلٍ مُنْقَعِرٍ ) قال: سقطت رءوسهم كأمثال الأخبية, وتفرّدت, أو وتَفَرّقت أعناقهم وقال " أبو جعفر: أنا أشك ", فشبهها بأعجاز نخل منقعر. حدثني محمد بن سعد, قال: ثني أبي, قال: ثني عمي, قال: ثني أبي, عن أبيه, عن ابن عباس, قوله ( تَنزعُ النَّاسَ كَأَنَّهُمْ أَعْجَازُ نَخْلٍ مُنْقَعِرٍ ) قال: هم قوم عاد حين صرعتهم الريح, فكأنهم فلق نخل منقعر . --------------------- الهوامش : (4) هذه الأبيات لامرأة من عاد قوم هود عليه السلام ( هامش القرطبي 17 : 136 ) . وقد ذكر المؤلف الأبيات في قصة عاد حينما سلط الله عليهم الريح . والله أعلم بمن قالها وبمن رواها . وقوله ( علينا ) . زيادة لإصلاح الوزن ، وهي ساقطة من الأصل . (5) وهذان البيتان من الأشعار التي رواها أهل القصص في قصة هلاك عاد قوم هود بالريح . وقد أوردها الثعلبي المفسر في كتابه قصص الأنبياء المشهور بعرائس المجالس ص 64 من طبعة الحلبي أ . هـ.