Tabari
Terug naar surah 4, ayah 26

Tafseer van De Vrouwen · An-Nisaa · 4:26

يُرِيدُ ٱللَّهُ لِيُبَيِّنَ لَكُمْ وَيَهْدِيَكُمْ سُنَنَ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ وَيَتُوبَ عَلَيْكُمْ ۗ وَٱللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌۭ

Allah wil jullie duidelijkheid verschaffen en jullie leiden op de wijze van degenen die jullie vooraf gingen on jullie berouw aanvaarden, on Allah is Alwetend, Alwijs.

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    Het woord over de uitleg van Zijn uitspraak: يُرِيدُ اللَّهُ لِيُبَيِّنَ لَكُمْ وَيَهْدِيَكُمْ سُنَنَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَيَتُوبَ عَلَيْكُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ (Allah wil het u duidelijk maken, en u leiden naar de gebruiken van hen die vóór u waren, en zich in vergeving tot u wenden; en Allah is Alwetend, Alwijs) (4:26).

    Abū Jaʿfar zei: Hij, verheven is Zijn lof, bedoelt met Zijn uitspraak: "Allah wil het u duidelijk maken" — namelijk wat Hij toegestaan en wat Hij verboden heeft — "en u leiden naar de gebruiken (sunan) van hen die vóór u waren" — hij zegt: en u op het rechte pad brengen [naar] "de gebruiken van hen die vóór u waren", dat wil zeggen: de wegen van hen die vóór u waren van de mensen die in Allah en Zijn profeten geloofden, en hun methoden inzake datgene wat Hij u verboden heeft, zoals het huwelijk met de moeders, de dochters, de zusters en al het overige dat Hij u verboden heeft in de twee verzen waarin Hij verduidelijkte wat aan vrouwen verboden is — "en zich in vergeving tot u wenden" — hij zegt: Allah wil u inzake dat terugbrengen tot Zijn gehoorzaamheid, na datgene waarin u verkeerde aan ongehoorzaamheid jegens Hem door dat te doen vóór de islam, en voordat Hij aan Zijn Profeet openbaarde wat Hij daarover openbaarde — "tot u" — opdat Hij u door uw berouw datgene zou kwijtschelden wat van u is voorgevallen aan het verwerpelijke daarvan, vóór uw inkeer en uw berouw — "en Allah is Alwetend" — hij zegt: en Allah bezit kennis van datgene wat voor Zijn dienaren heilzaam is in hun godsdienst en hun wereldse leven en hun overige aangelegenheden, en van datgene wat zij doen en nalaten van wat Hij hun heeft toegestaan of verboden, en Hij behoedt dit alles voor hen — "Alwijs" in Zijn beschikking over hen, in de wijze waarop Hij hen leidt in datgene waarin Hij hen leidt.

    * * *

    De taalkundigen verschilden van mening over de betekenis van Zijn uitspraak: "Allah wil het u duidelijk maken (li-yubayyina lakum)".

    Sommigen van hen zeiden: De betekenis daarvan is: Allah wil dit opdat Hij het u duidelijk maakt. En hij zei: Dit is zoals Hij zei: وَأُمِرْتُ لأَعْدِلَ بَيْنَكُمُ (En mij is bevolen om rechtvaardig tussen u te oordelen) [Surat al-Shūrā: 15] met een kasra op de "lām", omdat de betekenis daarvan is: mij is dit bevolen om die reden.

    * * *

    Anderen zeiden: De betekenis daarvan is: Allah wil het u duidelijk maken en u leiden naar de gebruiken van hen die vóór u waren. En zij zeiden: Het is de gewoonte van de Arabieren om af te wisselen tussen "kay" en de "lām van kay" en "an", en elk van hen te plaatsen op de plaats van elk der andere, tezamen met "ik wilde (aradtu)" en "mij is bevolen (umirtu)". Zo zeggen zij: "ik heb je bevolen dat je gaat (an tadhhaba), en opdat je gaat (li-tadhhaba)", en "ik wilde dat je gaat (an tadhhaba) en opdat je gaat (li-tadhhaba)", zoals Allah, verheven is Zijn lof, zei: وَأُمِرْنَا لِنُسْلِمَ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ (En ons is bevolen ons te onderwerpen aan de Heer der werelden) [Surat al-Anʿām: 71], en op een andere plaats zei Hij: قُلْ إِنِّي أُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَسْلَمَ (Zeg: Mij is bevolen de eerste te zijn die zich onderwerpt) [Surat al-Anʿām: 14], en zoals Hij zei: يُرِيدُونَ لِيُطْفِئُوا نُورَ اللَّهِ (Zij willen het licht van Allah doven) [Surat al-Ṣaff: 8], en vervolgens zei Hij op een andere plaats: يُرِيدُونَ أَنْ يُطْفِئُوا (Zij willen doven) [Surat al-Tawba: 32]. En zij beriepen zich, bij hun toepassing van "an" met "ik werd bevolen" en "ik wilde" in de betekenis van "kay", en de toepassing van "kay" daarbij in de betekenis van "an", erop dat "ik wilde" en "ik werd bevolen" om de toekomstige tijd vragen, en dat het verleden daarbij niet passend is — men zegt niet: "ik heb je bevolen dat je opstond (an qumta)", noch "ik wilde dat je opstond (an qumta)". Zij zeiden: Aangezien "an" wél met het verleden kan voorkomen bij iets anders dan "ik wilde" en "ik werd bevolen", versterkten zij daarvoor de betekenis van de toekomende tijd met datgene waarbij in geen geval een verleden werkwoord kan voorkomen, namelijk "kay" en de "lām" die de betekenis van "kay" heeft. Zij zeiden: En zo hebben de Arabieren ze soms tezamen gebruikt in één enkele zin, zoals een van hen zei in de samenvoeging:

    "Je wilde, opdat (li-kaymā an) je met mijn waterzak zou wegvliegen, om die als een versleten lap achter te laten in een verlaten woestenij."

    Zo voegde hij ze samen, vanwege de overeenstemming van hun betekenissen en het verschil van hun bewoordingen, zoals een ander zei:

    "Soms verwerft de lompe, ruwe man het bezit zonder (bi-ghayr) enig (lā) zwoegen en zonder geldzucht."

    Zo voegde hij "ghayr" en "lā" samen, ter versterking van de ontkenning. Zij zeiden: Het is slechts toegestaan om "an" op de plaats van "kay" te zetten, en "kay" op de plaats van "an", in die gevallen waarin het woord dat het inleidt niet vergezeld gaat van een verleden werkwoord of iets anders dan de toekomende tijd. Wat echter wél vergezeld gaat van een verleden werkwoord of iets anders dan de toekomende tijd — daarbij is dat niet toegestaan. Het is volgens hen niet toegestaan te zeggen: "ik meende opdat hij zou opstaan (li-yaqūma)", noch "ik meen opdat hij zou opstaan (li-yaqūma)" in de betekenis van: ik meen dat hij opstaat (an yaqūma) — omdat ["an"], die met "menen" (al-ẓann) wordt gebruikt, samen kan gaan met het verleden van het werkwoord; men zegt: "ik meen dat Zayd waarlijk al is opgestaan (an qad qāma Zayd)", en met de toekomende tijd, en met de naamwoorden.

    * * *

    Abū Jaʿfar zei: En de juiste van de twee opvattingen daarin is naar mijn mening de opvatting van hem die zei: dat de "lām" in Zijn uitspraak: "Allah wil het u duidelijk maken (li-yubayyina lakum)" de betekenis heeft van: Allah wil het u duidelijk maken (an yubayyina lakum), vanwege de grond die ik genoemd heb van hem die zei dat het zo is.

    * * *

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله : يُرِيدُ اللَّهُ لِيُبَيِّنَ لَكُمْ وَيَهْدِيَكُمْ سُنَنَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَيَتُوبَ عَلَيْكُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ (26) قال أبو جعفر: يعني جل ثناؤه بقوله: " يريد الله ليبين لكم "، حلاله وحرامَه =" وَيهديكم سُنن الذين من قبلكم "، يقول: وليسددكم (101) =" سُنن الذين من قبلكم "، يعني: سُبل من قبلكم من أهل الإيمان بالله وأنبيائه، ومناهجهم فيما حرّم عليكم من نكاح الأمهات والبنات والأخوات وسائر ما حرم عليكم في الآيتين اللتين بَيَّن فيهما ما حرّم من النساء (102) =" ويتوب عليكم "، يقول: يريد الله أن يرجع بكم إلى طاعته في ذلك، مما كنتم عليه من معصيته في فعلكم ذلك قبلَ الإسلام، وقبل أن يوحي ما أوحىَ إلى نبيه من ذلك =" عليكم "، ليتجاوز لكم بتوبتكم عما سلف منكم من قبيح ذلك قبل إنابتكم وتوبتكم =" والله عليم "، يقول: والله ذو علم بما يصلح عباده في أدْيانهم ودنياهم وغير ذلك من أمورهم، وبما يأتون ويذَرون مما أحل أو حرم عليهم، حافظ ذلك كله عليهم =" حكيم " بتدبيره فيهم، في تصريفهم فيما صرّفهم فيه. (103) * * * واختلف أهل العربية في معنى قوله: " يريد الله ليبين لكم ". فقال بعضهم: معنى ذلك: يريد الله هذا من أجل أن يبين لكم. وقال: ذلك كما قال: وَأُمِرْتُ لأَعْدِلَ بَيْنَكُمُ [سورة الشورى: 15] بكسر " اللام "، لأن معناه: أمرت بهذا من أجل ذلك. * * * وقال آخرون: معنى ذلك: يريد الله أنْ يُبين لكم ويهديكم سُنن الذين من قبلكم. وقالوا: من شأن العرب التعقيبُ بين " كي" و " لام كي" و " أن "، ووضْعُ كل واحدة منهن موضع كلِّ واحدة من أختها معَ" أردت " و " أمرت ". فيقولون: " أمرتكَ أن تذهب، ولتذهب "، و " أردت أن تذهب ولتذهب "، كما قال الله جل ثناؤه: وَأُمِرْنَا لِنُسْلِمَ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ [سورة الأنعام: 71]، وقال في موضع آخر: قُلْ إِنِّي أُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَسْلَمَ [سورة الأنعام: 14]، (104) وكما قال: يُرِيدُونَ لِيُطْفِئُوا نُورَ اللَّهِ [سورة الصف: 8]، ثم قال في موضع آخر، يُرِيدُونَ أَنْ يُطْفِئُوا [سورة التوبة: 32]. واعتلوا في توجيههم " أن " مع " أمرت " و " أردت " إلى معنى " كي"، وتوجيه " كي" مع ذلك إلى معنى " أن "، لطلب " أردت " و " أمرت " الاستقبال، وأنها لا يصلح معها الماضي، (105) لا يقال: " أمرتك أن قمت "، ولا " أردت أن قمت ". قالوا: فلما كانت " أن " قد تكون مع الماضي في غير " أردت " و " أمرت "، وَكَّدُوا لها معنى الاستقبال بما لا يكون معه ماض من الأفعال بحال، (106) من " كي" و " اللام " التي في معنى " كي". قالوا: وكذلك جمعت العرب بينهن أحيانًا في الحرف الواحد، فقال قائلهم في الجمع: (107) أَرَدْتَ لِكَيْمَــا أَنْ تَطِــيرَ بِقِــرْبَتِي فَتَتْرُكَهَــا شَــنًّا بِبَيْــدَاءَ بَلَقْــعِ (108) فجمع بينهن، لاتفاق معانيهن واختلاف ألفاظهن، كما قال الآخر: (109) قَـدْ يَكْسِـبُ المَـالَ الهِـدَانُ الجَـافِي بِغَــيْرِ لا عَصْــفٍ وَلا اصْطِـرَافِ (110) فجمع بين " غير " و " لا "، توكيدًا للنفي. قالوا: إنما يجوز أن يجعل " أن " مكان " كي"، و " كي" مكان " أن "، في الأماكن التي لا يَصْحب جالبَ ذلك ماض من الأفعال أو غير المستقبل. فأما ما صحبه ماض من الأفعال وغير المستقبل، فلا يجوز ذلك. لا يجوز عندهم أن يقال: " طننت ليقوم "، ولا " أظن ليقوم "، بمعنى: أظن أن يقوم = لأنّ [" أنْ"]، (111) التي تدخل مع الظن تكون مع الماضي من الفعل، يقال: " أظن أن قد قام زيد "، ومع المستقبل، ومع الأسماء. (112) * * * قال أبو جعفر: وأولى القولين في ذلك بالصواب عندي، قولُ من قال: إن " اللام " في قوله: " يريد الله ليبين لكم "، بمعنى: يريد الله أنْ يبين لكم، لما ذكرتُ من علة من قال إنّ ذلك كذلك. * * * --------------- (101) انظر تفسير"الهدى" فيما سلف من فهارس اللغة. (102) انظر تفسير"السنة" فيما سلف 7: 230 ، 231 ، وانظر مجاز القرآن لأبي عبيدة 1: 124. (103) انظر تفسير سائر ألفاظ الآية فيما سلف ، في فهارس اللغة. (104) في المخطوطة والمطبوعة: "وأمرت أن أكون" ، وهو سهو من الناسخ ، وأثبت نص التلاوة. (105) في المطبوعة: "وأيهما" ، وهي في المخطوطة غير منقوطة ، وكأنها خطأ مطبعي. (106) في المطبوعة: "ذكروا لها معنى الاستقبال..." ، وهو كلام لا معنى له ، صوابه ما أثبته من المخطوطة ، والظاهر أن الناشر استنكر عبارة أبي جعفر فغيرها. وعبارة الفراء في معاني القرآن: "استوثقوا لمعنى الاستقبال". (107) لا يعرف قائله. (108) معاني القرآن للفراء 1: 262 ، الإنصاف: 242 ، الخزانة 3: 585 ، والعيني (هامش الخزانة) 4: 405 ، وغيرها ، كما قال صاحب الخزانة: "وهذا بيت قلما خلا منه كتاب نحوي". "الشن": الخلق البالي: و"البيداء": المفازة المهلكة ، و"البلقع": الأرض القفر التي لا شيء بها. يقول: إنما أردت بذلك هلاكي وضياعي في قفرة مهلكة. (109) ينسب إلى العجاج ، وإلى رؤبة ، وليس في ديوانه ، وانظر التعليق التالي. (110) ديوان العجاج: 40 ، 82 ، معاني القرآن للفراء 1: 262 ، الإنصاف: 242. واللسان (صرف) (عصف) (هدن) ، والبيت التالي ، هو الوارد في شعر العجاج: قَــالَ الَّـذِي جَـمَّعْتَ لِـي صَـوَافِي مِـنْ غَـيْرِ لا عَصْـفٍ وَلا اصْطِرَافِ وهو من قصيدة يعاتب فيها ولده رؤبة ، فرد عليه ولده رؤبة بقصيدة في ديوانه: 99. فظاهر أن هذا هو سبب الخلط في نسبة هذا الشعر ، والصواب أنه للعجاج ، لأنه من معنى عتابه ولده حين كبر وأرعش ، وظن أن ابنه طمع في ماله ورجا هلاكه ، وختم قصيدته بقوله: لَيْسَ كَـــذَاكُمْ وَلَـــدُ الأَشْــرَافِ أَعْجَــلَنِي المَــوْتَ وَلَــمْ يُكًـافِ سَـــوْفَ يُجَــازيك مَلِيـــكٌ وَافِ بِــالأَخْذِ إنْ جَــازَاكَ، أَوْ يُعــافِي و"الهدان": الجبان ، أو الوخم الثقيل النوام الذي لا يبكر في حاجة. و"عصف يعصف" و"اعتصف": طلب وكسب واحتال. و"العصف": الكسب والاحتيال. و"صرفت الرجل في أمري ، فتصرف واصطرف": أي احتال في طلب الكسب. (111) الزيادة بين القوسين لا بد منها ، استظهرتها من السياق ، ومن معاني القرآن للفراء. (112) ومثالهما عند الفراء 1: 263 ما نصه"ومع المستقبل ، فتقول: أظن أن سيقوم زيد = ومع الأسماء فتقول: أظن أنك قائم" وهذا الذي مضى هو مختصر مقالة الفراء في معاني القرآن 1: 261-263.