Tabari
Terug naar surah 27, ayah 22

Tafseer van De Mier · An-Naml · 27:22

فَمَكَثَ غَيْرَ بَعِيدٍۢ فَقَالَ أَحَطتُ بِمَا لَمْ تُحِطْ بِهِۦ وَجِئْتُكَ مِن سَبَإٍۭ بِنَبَإٍۢ يَقِينٍ

Daarop bleef hij niet lang afwezig, en hij zei: "Ik weet iets waarvan jij nog niet weet. En ik breng jou uit Saba' overtuigende berichten.

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    Met Zijn woord فَمَكَثَ غَيْرَ بَعِيدٍ bedoelt de Verhevene: Sulayman verbleef niet lang nadat hij naar de hop had gevraagd, totdat de hop kwam.

    De Koranreciteerders verschilden van mening over de lezing van Zijn woord فَمَكَثَ. De algemene reciteerders van de grote steden, met uitzondering van ʿĀṣim, lazen het als "fa-makutha" met een damma op de kāf, terwijl ʿĀṣim het las met een fatḥa. Beide lezingen zijn naar onze mening correct, omdat het twee bekende dialectvormen zijn, al is de damma mij aangenamer, omdat het de bekendste en meest welsprekende van de twee vormen is.

    En Zijn woord فَقَالَ أَحَطتُ بِمَا لَمْ تُحِطْ بِهِ: hij zegt: de hop zei, toen Sulayman hem vroeg naar zijn achtergebleven zijn en zijn afwezigheid: ik heb kennis omvat van wat jij niet hebt omvat, o Sulayman.

    Zoals Yūnus mij heeft verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons ingelicht, hij zei: Ibn Zayd zei, betreffende Zijn woord أَحَطتُ بِمَا لَمْ تُحِطْ: wat jij niet weet.

    Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Salama heeft ons verteld, van Ibn Isḥāq, van een van de mensen van kennis, van Wahb ibn Munabbih: فَمَكَثَ غَيْرَ بَعِيدٍ — toen kwam de hop, en Sulayman zei tegen hem: wat heeft jou achtergehouden van je dienst? Hij zei: ik heb omvat wat jij niet hebt omvat.

    En Zijn woord وَجِئْتُكَ مِن سَبَإٍ بِنَبَإٍ يَقِينٍ: hij zegt: ik ben bij jou gekomen vanuit Sabaʾ met een zekere tijding.

    En dat is wat Ibn Ḥumayd ons heeft verteld, hij zei: Salama heeft ons verteld, van Ibn Isḥāq, van een van de mensen van kennis, van Wahb ibn Munabbih: وَجِئْتُكَ مِن سَبَإٍ بِنَبَإٍ يَقِينٍ — dat wil zeggen: ik heb een koninkrijk bereikt dat jouw koninkrijk niet heeft bereikt.

    De reciteerders verschilden van mening over de lezing van Zijn woord مِن سَبَإٍ. De algemene reciteerders van Medina en Kufa lazen het als مِن سَبَإٍ met declinatie (iǧrāʾ), met de betekenis dat het een man is die Sabaʾ heet. Sommige reciteerders van Mekka en Basra lazen het als مِن سَبَأَ zonder declinatie, met de opvatting dat het de naam is van een stam of van een vrouw.

    Het juiste standpunt hierover is te zeggen: het zijn twee bekende lezingen, en geleerde reciteerders hebben elk van beide gelezen. Wie van beiden ook leest, heeft het goed — zowel declinatie als niet-declinatie van Sabaʾ is correct. Want als Sabaʾ een man is, zoals de overlevering aangeeft, dan krijgt het declinatie wanneer men de naam van de man bedoelt; en als men de naam van de stam bedoelt, dan krijgt het geen declinatie, zoals de dichter zei in zijn gebruik van declinatie:

    "De aankomenden, en Taym in de luwte van Sabaʾ, — de huiden van de buffels hebben hun nekken gebeten."

    Er zijn twee overleveringen: dhirā en dhirā; en mij is verteld van al-Farrāʾ, van al-Ruʾāsī, dat hij Abū ʿAmr ibn al-ʿAlāʾ vroeg: waarom is Sabaʾ niet verbogen? Hij zei: ik weet niet wat het is. Het lijkt erop dat Abū ʿAmr het niet verboog omdat hij niet wist wat het was, zoals de Arabieren doen met onbekende namen die zij niet kennen — zij laten de declinatie achterwege. Van sommigen is overgeleverd: "Deze Abū Maʿrūr is gekomen" zonder declinatie, omdat hij het niet kende onder hun namen. En als Sabaʾ een berg is, dan krijgt het declinatie, omdat men daarmee de specifieke berg bedoelt; en als het geen declinatie krijgt, is dat omdat het de naam is voor de berg en zijn omgeving als landstreek.

    Toon originele Arabische tekst
    يعني تعالى ذكره بقوله: (فَمَكَثَ غَيْرَ بَعِيدٍ ) فمكث سليمان غير طويل من حين سأل عن الهدهد, حتى جاء الهدهد. واختلف القرّاء في قراءة قوله: ( فَمَكَثَ ) فقرأت ذلك عامة قرّاء الأمصار سوى عاصم: " فَمَكُثَ" بضمّ الكاف, وقرأه عاصم بفتحها, وكلتا القراءتين عندنا صواب؛ لأنهما لغتان مشهورتان, وإن كان الضمّ فيها أعجب إليّ, لأنها أشهر اللغتين وأفصحهما. وقوله: (فَقَالَ أَحَطتُ بِمَا لَمْ تُحِطْ بِهِ ) يقول: فقال الهدهد حين سأله سليمان عن تخلفه وغيبته: أحطت بعلم ما لم تحط به أنت يا سليمان. كما حدثني يونس, قال: أخبرنا ابن وهب, قال: قال ابن زيد, في قوله: (أَحَطتُ بِمَا لَمْ تُحِطْ ) قال: ما لم تعلم. حدثنا ابن حميد, قال: ثنا سلمة, عن ابن إسحاق, عن بعض أهل العلم, عن وهب بن منبه: (فَمَكَثَ غَيْرَ بَعِيدٍ ) ثم جاء الهدهد, فقال له سليمان: ما خلَّفك عن نوبتك؟ قال: أحطت بما لم تحط به. وقوله: (وَجِئْتُكَ مِنْ سَبَإٍ بِنَبَإٍ يَقِينٍ ) يقول: وجئتك من سبإ بخبر يقين. وهو ما حدثنا ابن حميد, قال: ثنا سلمة, عن ابن إسحاق, عن بعض أهل العلم, عن وهب بن منبه: (وَجِئْتُكَ مِنْ سَبَإٍ بِنَبَإٍ يَقِينٍ ) أي أدركت ملكا لم يبلغه ملكك. واختلفت القرّاء في قراءة قوله: (مِنْ سَبَإٍ ) فقرأ ذلك عامة قرّاء المدينة والكوفة (مِنْ سَبَإٍ ) بالإجراء. المعنى أنه رجل اسمه سبأ. وقرأه بعض قرّاء أهل مكة والبصرة (مِنْ سَبَأَ ) بترك الإجراء, على أنه اسم قبيلة أو لامرأة. والصواب من القول في ذلك أن يُقال: إنهما قراءتان مشهورتان, وقد قرأ بكل واحدة منهما علماء من القرّاء, فبأيتهما قرأ القارئ فمصيب; فالإجراء في سبأ, وغير الإجراء صواب, لأن سبأ إن كان رجلا كما جاء به الأثر, فإنه إذا أريد به اسم الرجل &; 19-446 &; أجري, وإن أريد به اسم القبيلة لم يجر, كما قال الشاعر في إجرائه: الْــوَارِدُونَ وَتَيْــمٌ فِــي ذَرَا سَـبإٍ قَـدْ عَـضَّ أعْنـاقَهُمْ جِـلدُ الجَوَاميسِ (4) يروى: ذرا, وذرى, وقد حُدثت عن الفرّاء عن الرؤاسي أنه سأل أبا عمرو بن العلاء كيف لم يجر سبأ؟ قال: لست أدري ما هو; فكأن أبا عمرو ترك إجراءه إذ لم يدر ما هو, كما تفعل العرب بالأسماء المجهولة التي لا تعرفها من ترك الإجراء، حكي عن بعضهم: هذا أبو معرور قد جاء, فترك إجراءه إذ لم يعرفه في أسمائهم. وإن كان سبأ جبلا أجري؛ لأنه يُراد به الجبل بعينه، وإن لم يجر فلأنه يجعل اسما للجبل وما حوله من البقعة. ------------------------ الهوامش : (4) استشهد المؤلف بهذا البيت مرة قبل هذه في (الجزء 14: 117) وهو من شواهد الفراء في معاني القرآن (الورقة 172). ثم استشهد المؤلف به هنا مرة ثانية، على أن كلمة "سبأ" إن كان اسم قبيلة من اليمن، فهو ممنوع من الصرف، للعلمية والتأنيث. وإن لوحظ فيه أصله، وهو اسم أبي القبيلة، فهو مذكر مجرى.