Tabari (1 passage)

1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

   De uitleg van de woorden van Allah de Verhevene: أَنِ اقْذِفِيهِ فِي التَّابُوتِ فَاقْذِفِيهِ فِي الْيَمِّ فَلْيُلْقِهِ الْيَمُّ بِالسَّاحِلِ يَأْخُذْهُ عَدُوٌّ لِي وَعَدُوٌّ لَهُ وَأَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِنِّي (20:39)

   (Dat u hem in de ark werpt en de ark in de rivier werpt; de rivier zal hem dan aan de oever gooien, en een vijand van Mij en een vijand van hem zal hem oppakken. En Ik heb op u een liefde van Mijzelf gelegd.)

   Allah de Verhevene zegt: Wij betoonden u weldaad, o Mozes, nog een andere keer, toen Wij uw moeder openbaarden dat zij uw zoon Mozes, nadat zij hem gebaard had, in de ark moest werpen. فَاقْذِفِيهِ فِي الْيَمِّ — met al-yamm (اليَمّ) wordt de Nijl bedoeld — فَلْيُلْقِهِ الْيَمُّ بِالسَّاحِلِ (laat de rivier hem dan op de oever werpen): dit wil zeggen: werp hem in de rivier, dan zal de rivier hem op de oever gooien. Het staat in de gebiedende wijs, alsof de rivier zelf de bevolene was, net als het woord van Allah de Verhevene: اتَّبِعُوا سَبِيلَنَا وَلْنَحْمِلْ خَطَايَاكُمْ (volg ons pad en wij zullen uw zonden dragen), dat wil zeggen: volg ons pad, dan zullen wij uw zonden van u dragen. Zijn moeder deed dit met hem, en de rivier wierp hem op de aanlegplaats van het huis van farao.

   Dit is zoals Ibn Ḥumayd ons heeft verteld, hij zei: Salama heeft ons verteld, op gezag van Ibn Isḥāq, die zei: toen de moeder van Mozes hem baarde, zoogde zij hem; maar toen farao beval de jongetjes uit dat jaar te doden, maakte zij een kleine ark, legde hem daarin op een bedje, begaf zich naar de Nijl en wierp hem daarin. Farao hield iedere morgen zitting aan de oever van de Nijl op een vaste plek; terwijl hij daar zat, dreef de Nijl de ark voorbij en wierp hem neer, terwijl zijn vrouw Āsiya bint Muzāḥim naast hem zat. Farao zei: er drijft iets in de rivier, breng het mij. Zijn helpers gingen op pad en brachten het. Zij openden de ark en daarin lag een kind in zijn wiegje. Allah legde op hem Zijn liefde en wendde zijn hart naar hem. Met de woorden يَأْخُذْهُ عَدُوٌّ لِي وَعَدُوٌّ لَهُ (een vijand van Mij en een vijand van hem zal hem oppakken) bedoelde Allah de Verhevene farao, die de vijand was van Allah en van Mozes.

   Moeza heeft ons verteld, hij zei: ʿAmr heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī, betreffende Zijn woord فَاقْذِفِيهِ فِي الْيَمِّ : dit is de zee, dat wil zeggen de Nijl.

   De uitleggers verschilden van mening over de betekenis van de liefde die Allah de Verhevene bedoelt met Zijn woord وَأَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِنِّي (en Ik heb op u een liefde van Mijzelf gelegd). Sommigen zeiden: hiermee bedoelde Hij dat Hij hem bemind deed zijn bij Zijn dienaren.

   Degenen die dit zeiden worden hieronder vermeld:

   Al-Ḥusayn ibn ʿAlī al-Ṣudāʾī en al-ʿAbbās ibn Muḥammad al-Dūrī hebben mij verteld, zij zeiden: al-Ḥusayn al-Juʿfī heeft ons verteld, op gezag van Mūsā ibn Qabūs al-Ḥaḍramī, op gezag van Salama ibn Kuhayl, betreffende het woord van Allah وَأَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِنِّي : al-ʿAbbās zei: "Ik maakte u bemind bij Mijn dienaren", en al-Ṣudāʾī zei: "Ik maakte u bemind bij Mijn schepselen."

   Anderen zeiden: de betekenis hiervan is dat Hij zijn uiterlijk verfraaide.

   Degenen die dit zeiden worden hieronder vermeld:

   Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ibrāhīm ibn Mahdī heeft mij verteld, op gezag van een man, op gezag van al-Ḥakam ibn Abān, op gezag van ʿIkrima, betreffende Zijn woord وَأَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِنِّي : hij zei: "schoonheid en bevalligheid."

   Abū Jaʿfar zegt: de opvatting die het dichtst bij de waarheid staat in deze kwestie is te zeggen: Allah legde Zijn liefde op Mozes, zoals Allah de Verhevene zei وَأَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِنِّي , en zo maakte Hij hem bemind bij Āsiya, de vrouw van farao, zodat zij hem adopteerde, hem voedde en grootbracht, en bij farao, zodat hij zijn vijandschap en zijn kwaad jegens hem bedwong. Er is ook gezegd: de reden dat men zegt "Ik heb op u een liefde van Mij gelegd" is dat Hij hem bemind maakte bij ieder die hem zag. De betekenis van وَأَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِنِّي is: Ik maakte u bij hen bemind. Men zegt bij een persoon die men liefheeft: "Ik heb mijn erbarmen op u geworpen", dat wil zeggen: mijn liefde.

   De uitleg van de woorden van Allah de Verhevene: وَلِتُصْنَعَ عَلَى عَيْنِي

   (En opdat u onder Mijn oog wordt grootgebracht.)

   De uitleggers verschilden van mening over de uitleg van Zijn woord وَلِتُصْنَعَ عَلَى عَيْنِي . Sommigen zeiden: de betekenis is: opdat u gevoed en grootgebracht wordt met Mijn liefde en naar Mijn wil.

   Degenen die dit zeiden worden hieronder vermeld:

   Al-Ḥasan ibn Yaḥyā heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons bericht, hij zei: het is zijn voeding — "opdat u onder Mijn oog gevoed wordt."

   Yūnus heeft mij verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht, hij zei: Ibn Zayd zei, betreffende Zijn woord وَلِتُصْنَعَ عَلَى عَيْنِي : "Hij plaatste hem in het paleis van de koning, waar hij werd verwend en in weelde grootgebracht met koninklijk voedsel — dat is de "ṣanʿa" (verzorging)."

   Anderen zeiden: de betekenis hiervan is: en jij bent in Mijn oog in al uw omstandigheden.

   Degenen die dit zeiden worden hieronder vermeld:

   Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj, op gezag van Mujāhid betreffende وَلِتُصْنَعَ عَلَى عَيْنِي : hij zei: "u bent in Mijn oog, van het moment dat uw moeder u in de ark legde, en vervolgens in de rivier, en إِذْ تَمْشِي أُخْتُكَ (terwijl uw zuster liep)." Ibn Nuhayk las وَلِتَصْنَعَ met een openstaande tā.

   Zo werd het ook uitgelegd, zoals Ibn Ḥumayd ons heeft verteld, hij zei: Yaḥyā ibn Wāḍiḥ heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Muʾmin heeft ons verteld, hij zei: ik hoorde Abā Nuhayk lezen وَلِتَصْنَعَ عَلَى عَيْنِي , en ik vroeg hem daarnaar, en hij zei: "opdat u handelt onder Mijn oog."

   Abū Jaʿfar zegt: de enige lezing die ik aanvaard is وَلِتُصْنَعَ met een gesloten tā, vanwege de overeenstemming van de gezaghebbende koranreciteurs hierover.

   Wanneer dit vaststaat, dan is van de twee uitlegopvattingen de meest passende die van Qatāda: وَأَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِنِّي en opdat u gevoed wordt onder Mijn oog — Ik heb de liefde van Mij op u gelegd. Met Zijn woord عَلَى عَيْنِي (onder Mijn oog) wordt bedoeld: in Mijn aanschijn, met Mijn liefde en naar Mijn wil.

   Toon originele Arabische tekst

   القول في تأويل قوله تعالى : أَنِ اقْذِفِيهِ فِي التَّابُوتِ فَاقْذِفِيهِ فِي الْيَمِّ فَلْيُلْقِهِ الْيَمُّ بِالسَّاحِلِ يَأْخُذْهُ عَدُوٌّ لِي وَعَدُوٌّ لَهُ وَأَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِنِّي (39) يقول تعالى ذكره: ولقد مننا عليك يا موسى مرّة أخرى حين أوحينا إلى أمك، أن اقذفي ابنك موسى حين ولدتك في التابوت ( فَاقْذِفِيهِ فِي الْيَمِّ ) يعني باليم: النيل (فليلقه اليم بالساحل) يقول: فاقذفيه في اليم، يلقه اليم بالساحل، وهو جزاء أخرج مخرج الأمر، كأن اليم هو المأمور، كما قال جلّ ثناؤه: اتَّبِعُوا سَبِيلَنَا وَلْنَحْمِلْ خَطَايَاكُمْ يعني: اتبعوا سبيلنا نحمل عنكم خطاياكم، ففعلت ذلك أمه به فألقاه اليم بمَشرّعة آل فرعون. كما حدثنا ابن حميد، قال: ثنا سلمة، عن ابن إسحاق، قال: لما ولدت موسى أمه أرضعته، حتى إذا أمر فرعون بقتل الولدان من سنته تلك عمدت إليه، فصنعت به ما أمرها الله تعالى، جعلته في تابوت صغير، ومهدت له فيه، ثم عمدت إلى النيل فقذفته فيه، وأصبح فرعون في مجلس له كان يجلسه على شفير النيل كلّ غداة، فبينا هو جالس، إذ مرّ النيل بالتابوت فقذف به وآسية ابنة مُزَاحم امرأته جالسة إلى جنبه، فقال: إن هذا لشيء في البحر، فأتوني به، فخرج إليه أعوانه حتى جاءوا به، ففتح التابوت فإذا فيه صبيّ في مهده، فألقى الله عليه محبته، وعطف عليه نفسه. وعنى جلّ ثناؤه بقوله (يَأْخُذْهُ عَدُوٌّ لِي وَعَدُوٌّ لَهُ) فرعون هو العدوّ، كان لله ولموسى. حدثنا موسى، قال: ثنا عمرو، قال: ثنا أسباط، عن السديّ، في قوله ( فَاقْذِفِيهِ فِي الْيَمِّ ) وهو البحر، وهو النيل. واختلف أهل التأويل في معنى المحبة التي قال الله جلّ ثناؤه ( وَأَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِنِّي ) فقال بعضهم: عنى بذلك أنه حببه إلى عباده. * ذكر من قال ذلك: حدثني الحسين بن عليّ الصدائي والعباس بن محمد الدوري، قالا ثنا حسين الجعفي عن موسى بن قبس الحضرمي، عن سلمة بن كهيل، في قول الله ( وَأَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِنِّي ) قال عباس: حببتك إلى عبادي، وقال الصُّدَاني: حببتك إلى خلقي. وقال آخرون: بل معنى ذلك: أي حسنت خلقك. * ذكر من قال ذلك: حدثنا القاسم، قال: ثنا الحسين، قال: ثني إبراهيم بن مهدي، عن رجل، عن الحكم بن أبان، عن عكرمة، قوله ( وَأَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِنِّي ) قال: حسنا وملاحة. قال أبو جعفر: والذي هو أولى بالصواب من القول في ذلك أن يقال: إن الله ألقى محبته على موسى، كما قال جلّ ثناؤه ( وَأَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِنِّي ) فحببه إلى آسية امرأة فرعون، حتى تبنَّته وغذّته وربَّته، و إلى فرعون، حتى كفّ عنه عاديته وشرّه ، وقد قيل: إنما قيل: وألقيت عليك محبة مني، لأنه حببه إلى كل من رآه. ومعنى ( وَأَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِنِّي ) حببتك إليهم، يقول الرجل لآخر إذا أحبه: ألقيت عليك رحمتي: أي محبتي. القول في تأويل قوله تعالى : وَلِتُصْنَعَ عَلَى عَيْنِي اختلف أهل التأويل في تأويل قوله ( وَلِتُصْنَعَ عَلَى عَيْنِي ) فقال بعضهم: معناه: ولتغذى وتربى على محبتي وإرادتي. * ذكر من قال ذلك: حدثنا الحسن بن يحيى، قال: أخبرنا عبد الرزاق، قال: هو غذاؤه، ولتغذى على عيني. حدثني يونس، قال: أخبرنا ابن وهب، قال: قال ابن زيد، في قوله ( وَلِتُصْنَعَ عَلَى عَيْنِي ) قال: جعله في بيت الملك ينعم ويترف غذاؤه عندهم غذاء الملك، فتلك الصنعة. وقال آخرون: بل معنى ذلك: وأنت بعيني في أحوالك كلها. * ذكر من قال ذلك: حدثنا القاسم، قال: ثنا الحسين، قال: ثني حجاج، عن ابن جُرَيج ( وَلِتُصْنَعَ عَلَى عَيْنِي ) قال: أنت بعيني إذ جعلتك أمك في التابوت، ثم في البحر، و ( إِذْ تَمْشِي أُخْتُكَ ). وقرأ ابن نهيك ( وَلِتَصْنَعَ) بفتح التاء. وتأوّله كما حدثنا ابن حميد، قال: ثنا يحيى بن واضح، قال: ثنا عبد المؤمن، قال: سمعت أبا نهيك يقرأ ( وَلِتَصْنَعَ عَلَى عَيْنِي) فسألته عن ذلك، فقال: ولتعمل على عيني. قال أبو جعفر: والقراءة التي لا أستجيز القراءة بغيرها(وَلِتُصْنَعَ) بضم التاء، لإجماع الحجة من القرّاء عليها. وإذا كان ذلك كذلك، فأولى التأويلين به، التأويل الذي تأوله قَتادَة، وهو ( وَأَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِنِّي ) ولتغذى على عيني، ألقيت عليك المحبة مني ، وعني بقوله (عَلى عَيْنِي) بمرأى مني ومحبة وإرادة.