Tabari
Terug naar surah 12, ayah 15

Tafseer van Yoesoef (Jozef) · Yusuf · 12:15

فَلَمَّا ذَهَبُوا۟ بِهِۦ وَأَجْمَعُوٓا۟ أَن يَجْعَلُوهُ فِى غَيَٰبَتِ ٱلْجُبِّ ۚ وَأَوْحَيْنَآ إِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُم بِأَمْرِهِمْ هَٰذَا وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ

Toen zij met hem weggingen en overeenkwamen om hem op de bodem van de put te werpen, openbaarden Wij aan hem: "Jij zal hen zeker inlichten over die zaak van hun, terwijl zij het niet beseffen."

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    De uitleg van de woorden van Allah de Verhevene: فَلَمَّا ذَهَبُوا بِهِ وَأَجْمَعُوا أَنْ يَجْعَلُوهُ فِي غَيَابَةِ الْجُبِّ وَأَوْحَيْنَا إِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِأَمْرِهِمْ هَذَا وَهُمْ لا يَشْعُرُونَ (Maar toen zij hem meenamen en eenstemmig besloten hem in de verborgen diepte van de put te werpen, openbaarden Wij aan hem: "Jij zult hun zeker van deze daad berichten, terwijl zij het niet beseffen.") (vers 15)

    Abū Jaʿfar zegt: In de tekst is iets weggelaten dat niet vermeld wordt, omdat hetgeen wel vermeld is voldoende is als aanduiding van het weggelaten gedeelte. Dat weggelaten deel is: [nadat Yaʿqūb hem toestemming gaf te gaan met de woorden] "Zend hem met ons mee", waarna het vers zegt: (Maar toen zij hem meenamen en eenstemmig besloten) — dat wil zeggen: zij waren het eens en vastbesloten — (hem in de verborgen diepte van de put te werpen). Zoals:

    18831. Ibn Wakīʿ heeft ons verteld, hij zei: ʿAmr ibn Muḥammad heeft ons verteld, op gezag van Asbāṭ, op gezag van al-Suddī, over Zijn woord: إِنِّي لَيَحْزُنُنِي أَنْ تَذْهَبُوا بِهِ — hij zei: Hij zei: Ik zal hem niet met jullie meezenden; ik ben bang dat de wolf hem zal opeten terwijl jullie onachtzaam zijn. Zij zeiden: لَئِنْ أَكَلَهُ الذِّئْبُ وَنَحْنُ عُصْبَةٌ إِنَّا إِذًا لَخَاسِرُونَ . Zo zond hij hem met hen mee. Zij voerden hem weg terwijl hij bij hen in ere was. Maar zodra zij met hem naar de wildernis trokken, toonden zij openlijk vijandigheid jegens hem: zijn ene broer begon hem te slaan, en wanneer hij hulp inriep bij een ander, sloeg ook die hem — zodat hij niemand van hen barmhartig vond. Zij sloegen hem tot zij hem bijna doodden, terwijl hij riep: "O vader! O Yaʿqūb! Als jij eens wist wat de zonen van de slavinnen met jouw zoon doen!" Toen hij bijna sterving, zei Yahūdhā: "Hebben jullie mij niet de belofte gegeven hem niet te doden?" Zij gingen met hem naar de put om hem erin te werpen; terwijl zij hem naar beneden lieten zakken, klampte hij zich vast aan de rand. Zij bonden zijn handen en trokken zijn hemd uit. Hij zei: "O mijn broers! Geef mij mijn hemd terug, opdat ik mij daarmee kan bedekken in de put!" Zij zeiden: "Roep de zon en de maan en de elf sterren op om jou gezelschap te houden!" Hij zei: "Ik heb niets gezien [in mijn droom]." Zij lieten hem in de put zakken; toen hij halverwege was, lieten zij hem vallen met de bedoeling hem te laten sterven. In de put bevond zich water, zodat hij erin viel; vervolgens zocht hij toevlucht bij een rots daarin en stond hij erop. Toen zij hem in de put hadden geworpen, begon hij te huilen. Zij riepen hem, en hij dacht dat er medelijden in hen was ontwaakt en antwoordde hun; maar zij wilden hem met een steen verbrijzelen en doden. Yahūdhā stond op en weerhield hen, zeggende: "Jullie hebben mij beloofd hem niet te doden!" En het was Yahūdhā die hem voedsel bracht.

    Over Zijn woord (Maar toen zij hem meenamen en eenstemmig besloten) — de wāw is ingevoegd in de antwoordzin, evenals Imruʾ al-Qays zei:

    "Maar toen wij de woonstee van de stam doorkruisten, en het dal van Khabt ons trok naar zijn rotsige diepten" —

    waarbij hij de wāw invoegde in het antwoord van "lammā", terwijl de eigenlijke zin is: "Toen wij de woonstee doorkruisten, trok het ons." Evenzo is het hier: (Maar toen zij hem meenamen en eenstemmig besloten), want "zij besloten" is het antwoord.

    Over Zijn woord: (En Wij openbaarden aan hem: "Jij zult hun zeker van deze daad berichten") — dat wil zeggen: Wij openbaarden aan Yūsuf dat jij jouw broers zeker zult inlichten (over deze daad van hen), dat wil zeggen: over wat zij jou aangedaan hebben (terwijl zij het niet beseffen) — dat wil zeggen: terwijl zij het niet weten en zich er niet van bewust zijn.

    De uitleggers verschilden vervolgens van mening over de betekenis die Allah de Almachtige beoogde met Zijn woord: (terwijl zij het niet beseffen).

    Sommigen zeiden: daarmee bedoelde Allah dat Hij aan Yūsuf openbaarde dat Yūsuf zijn broers zou inlichten over hun handelingen jegens hem — zijn in de put werpen, zijn verkoop, en al het overige dat zij hem hadden aangedaan — terwijl zijn broers niet wisten van Allahs openbaring aan hem over dit alles.

    Vermelding van degenen die dit zeiden:

    18832. Muḥammad ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid: (En Wij openbaarden aan hem) — dat is: aan Yūsuf.

    18833. Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Abū Ḥudhayfa heeft ons verteld, hij zei: Shubl heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid: (En Wij openbaarden aan hem: "Jij zult hun zeker van deze daad berichten, terwijl zij het niet beseffen") — hij zei: Wij openbaarden aan Yūsuf: "Jij zult jouw broers zeker inlichten."

    18834. Hij zei: Isḥāq heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd Allāh heeft ons verteld, op gezag van Warqāʾ, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, over Zijn woord: (En Wij openbaarden aan hem: "Jij zult hun zeker van deze daad berichten, terwijl zij het niet beseffen") — hij zei: Wij openbaarden aan Yūsuf terwijl hij in de put was dat hij hen zou inlichten over wat zij gedaan hadden, terwijl zij niets wisten van die openbaring.

    18835. Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj — hij zei: Mujāhid zei: (En Wij openbaarden aan hem) — hij zei: aan Yūsuf.

    Anderen zeiden: de betekenis is: Wij openbaarden aan Yūsuf wat zijn broers hem zouden aandoen, terwijl zijn broers niet wisten dat Allah hem dit had laten weten.

    Vermelding van degenen die dit zeiden:

    18836. Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, over Zijn woord: (En Wij openbaarden aan hem: "Jij zult hun zeker van deze daad berichten, terwijl zij het niet beseffen") — dat wil zeggen: vanwege hetgeen Allah Yūsuf had laten weten over hun doen en laten, terwijl hij in de put was.

    18837. Muḥammad ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Thawr heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van Qatāda: (En Wij openbaarden aan hem: "Jij zult hun zeker van deze daad berichten, terwijl zij het niet beseffen") — hij zei: Allah openbaarde aan Yūsuf terwijl hij in de put was dat hij hen zou inlichten over wat zij hem hadden aangedaan, terwijl zij niets wisten van die openbaring.

    18838. Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Suwayd heeft ons verteld, hij zei: Ibn al-Mubārak heeft ons bericht, op gezag van Maʿmar, op gezag van Qatāda, met gelijke strekking — behalve dat hij zei: "dat hij hen zou inlichten."

    Weer anderen zeiden: de betekenis is veeleer dat Yūsuf hen zou inlichten over hun handelingen, terwijl zij niet beseffen dat hij Yūsuf is.

    Vermelding van degenen die dit zeiden:

    18839. Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj, over Zijn woord: (terwijl zij het niet beseffen) — hij zei: terwijl zij niet beseffen dat hij Yūsuf is.

    18840. Al-Ḥārith heeft mij verteld, hij zei: ʿAbd al-ʿAzīz heeft ons verteld, hij zei: Ṣadaqa ibn ʿAbāda al-Asadī heeft ons verteld, op gezag van zijn vader, die zei: Ik hoorde Ibn ʿAbbās zeggen: Toen de broers van Yūsuf bij hem binnengingen en hij hen herkende terwijl zij hem niet herkenden, liet hij de meetbeker brengen, plaatste hem in zijn hand en klopte erop zodat hij klonk. Vervolgens zei hij: "Deze beker bericht mij dat jullie een broer hadden van dezelfde vader, genaamd Yūsuf — hij was jullie bij jullie vader nader dan enig ander — en dat jullie hem meenamen en hem in de verborgen diepte van de put wierpen!" Daarna klopte hij erop zodat hij klonk, en zei: "Jullie gingen naar jullie vader en zeiden hem dat de wolf hem had opgegeten, en jullie brachten zijn hemd met leugenachtig bloed!" Sommigen zeiden onder elkaar: "Deze beker deelt hem onze berichten mee!" Ibn ʿAbbās zei: "Wij zien dit vers niet als neergedaald tenzij met betrekking tot hen: (Jij zult hun zeker van deze daad berichten, terwijl zij het niet beseffen)."

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله تعالى : فَلَمَّا ذَهَبُوا بِهِ وَأَجْمَعُوا أَنْ يَجْعَلُوهُ فِي غَيَابَةِ الْجُبِّ وَأَوْحَيْنَا إِلَيْهِ لَتُنَبِّئَنَّهُمْ بِأَمْرِهِمْ هَذَا وَهُمْ لا يَشْعُرُونَ (15) قال أبو جعفر : وفي الكلام متروكٌ حذف ذكره، اكتفاءً بما ظهر عما ترك ، وهو: أَرْسِلْهُ مَعَنَا ، ( فلما ذهبوا به وأجمعوا) ، يقول: وأجمع رأيهم، (1) وعزموا على (أن يجعلوه في" غيابة الجب " (2) ) . كما:- 18831- حدثنا ابن وكيع قال، حدثنا عمرو بن محمد ، عن أسباط ، عن السدي ، قوله: إِنِّي لَيَحْزُنُنِي أَنْ تَذْهَبُوا بِهِ ، الآية ، قال، قال: لن أرسله معكم ، إني أخاف أن يأكله الذئب وأنتم عنه غافلون ، قَالُوا لَئِنْ أَكَلَهُ الذِّئْبُ وَنَحْنُ عُصْبَةٌ إِنَّا إِذًا لَخَاسِرُونَ ، فأرسله معهم ، فأخرجوه وبه عليهم كرامة، فلما برزوا به إلى البرية أظهروا له العداوة، وجعل أخوه يضربه ، فيستغيث بالآخر فيضربه ، فجعل لا يرى منهم رحيمًا ، (3) فضربوه حتى كادوا يقتلونه ، فجعل يصيح ويقول: يا أبتاه! يا يعقوب! لو تعلم ما صنع بابنك بنو الإماء ! فلما كادوا يقتلونه، قال يهوذا (4) أليس قد أعطيتموني موثقًا أن لا تقتلوه؟ فانطلقوا به إلى الجبّ ليطرحوه ، فجعلوا يدلونه في البئر فيتعلّق بشَفير البئر. فربطوا يديه، ونـزعوا قميصه ، فقال: يا إخوتاه! ردوا عليّ قميصي أتوارى به في الجبّ ! فقالوا: ادعُ الشمسَ والقمرَ والأحد عشر كوكبًا تؤنسك ! قال: إني لم أر شيئًا ، فدلوه في البئر، حتى إذا بلغ نصفها ألقوه إرادةَ أن يموت. وكان في البئر ماءٌ فسقط فيه ، ثم أوَى إلى صخرة فيها فقام عليها . قال: فلما ألقوه في البئر، جعل يبكي ، فنادوه ، فظنّ أنها رحمة أدركتهم ، فلبَّاهم ، فأرادوا أن يرضخوه بصخرة فيقتلوه ، فقام يهوذا فمنعهم ، وقال: قد أعطيتموني موثقًا أن لا تقتلوه! وكان يهوذا يأتيه بالطعام. * * * وقوله: (فلما ذهبوا به وأجمعوا) فأدخلت " الواو " في الجواب ، كما قال امرؤ القيس: فَلَمَّـا أجَزْنَـا سَـاحَةَ الحَـيِّ وانْتَحَـى بِنـا بَطْـنُ خَـبْتٍ ذِي قِفـاف عَقَنْقَل (5) فأدخل الواو في جواب " لما " ، وإنما الكلام: فلما أجزنا ساحة الحي، انتحى بنا ، وكذلك: (فلما ذهبوا وأجمعوا) ، لأن قوله: " أجمعوا " هو الجواب. * * * وقوله: (وأوحينا إليه لتنبِّئنهم بأمرهم) ، يقول: وأوحينا إلى يوسف لتخبرنَّ إخوتك ، ( بأمرهم هذا) يقول: بفعلهم هذا الذي فعلوه بك (وهم لا يشعرون) يقول: وهم لا . يعلمون ولا يدرُون (6) . * * * ثم اختلف أهل التأويل في المعنى الذي عناه الله عز وجل بقوله: (وهم لا يشعرون) . فقال بعضهم: عنى بذلك: أن الله أوحى إلى يوسف أنّ يوسف سينبئ إخوته بفعلهم به ما فعلوه: من إلقائه في الجب ، وبيعهم إياه ، وسائر ما صنعوا به من صنيعهم ، وإخوته لا يشعرون بوحي الله إليه بذلك . *ذكر من قال ذلك: 18832- حدثني محمد بن عمرو قال، حدثنا أبو عاصم قال، حدثنا عيسى ، عن ابن أبي نجيح ، عن مجاهد: (وأوحينا إليه) إلى يوسف. 18833- حدثني المثنى قال، حدثنا أبو حذيفة قال، حدثنا شبل، عن ابن أبي نجيح، عن مجاهد: (وأوحينا إليه لتنبئنهم بأمرهم هذا) قال: أوحينا إلى يوسف: لتنبئن إخوتك. 18834- ...قال، حدثنا إسحاق قال، حدثنا عبد الله ، عن ورقاء ، عن ابن أبي نجيح ، عن مجاهد ، في قوله: (وأوحينا إليه لتنبئنهم بأمرهم هذا وهم لا يشعرون) قال: أوحى إلى يوسف وهو في الجبّ أنْ سينبئهم بما صنعوا ، وهم لا يشعرون بذلك الوحي 18835- حدثنا القاسم قال، حدثنا الحسين قال: حدثني حجاج ، عن ابن جريج قال ، قال مجاهد: (وأوحينا إليه) ، قال: إلى يوسف. * * * وقال آخرون: معنى ذلك: وأوحينا إلى يوسف بما إخوته صانعون به ، وإخوته لا يشعرون بإعلام الله إيّاه بذلك . *ذكر من قال ذلك: 18836- حدثنا بشر قال ، حدثنا يزيد قال، حدثنا سعيد، عن قتادة ، قوله: (وأوحينا إليه لتنبئنهم بأمرهم هذا وهم لا يشعرون) ، بما أطلع الله عليه يوسف من أمرهم، وهو في البئر. 18837- حدثنا محمد بن عبد الأعلى ، قال: حدثنا محمد بن ثور ، عن معمر ، عن قتادة: (وأوحينا إليه لتنبئنهم بأمرهم هذا وهم لا يشعرون)، قال: أوحى الله إلى يوسف وهو في الجب أن ينبئهم بما صنعوا به ، وهم لا يشعرون بذلك الوحي. 18838- حدثني المثنى قال، حدثنا سويد ، قال: أخبرنا ابن المبارك ، عن معمر ، عن قتادة، بنحوه ، إلا أنه قال: أن سينبئهم . * * * وقال آخرون: بل معنى ذلك: أن يوسف سينبئهم بصنيعهم به، وهم لا يشعرون أنه يوسف . *ذكر من قال ذلك: 18839-حدثنا القاسم قال ، حدثنا الحسين قال، حدثني حجاج ، عن ابن جريج ، قوله: (وهم لا يشعرون) يقول: وهم لا يشعرون أنه يوسف. 18840- حدثني الحارث قال، حدثنا عبد العزيز قال، حدثنا صدقة بن عبادة الأسدي، عن أبيه، قال: سمعت ابن عباس يقول: لما دخل إخوة يوسف فعرفهم وهم له منكرون ، قال: جيء بالصُّوَاع، فوضعه على يده، ثم نقره فطنَّ، فقال: إنه ليخبرني هذا الجامُ أنه كان لكم أخٌ من أبيكم يقال له يوسف، يدنيه دونكم ، وإنكم انطلقتم به فألقيتموه في غيابة الجب! قال: ثم نقره فطنَّ ، فأتيتم أباكم فقلتم: إن الذئب أكله، وجئتم على قميصه بدَمٍ كذب! قال: فقال بعضهم لبعض: إن هذا الجام ليخبره بخبركم! قال ابن عباس: فلا نرى هذه الآية نـزلت إلا فيهم: (لتنبئهم بأمرهم هذا وهم لا يشعرون). (7) * * * ---------------------- الهوامش: (1) انظر تفسير" الإجماع" فيما سلف ص : 147 ، 148 . (2) انظر تفسير" غيابة الجب" فيما سلف ص : 565 ، 566 . (3) انظر ما قلته في" جعل" وأشباهها ، وأنها أفعال استعانة ، لها مكان في التعبير لا يغني مكانها شيء غيرها . انظر ج 11 تعليق : 1 . (4) انظر ما سلف ص : 565 ، تعليق : 1 في اسم هذا القائل ، وأنه" روبيل" أو" شمعون" ، ولم يذكر هناك" يهوذا" . (5) معلقته المشهورة ، وسيأتي في التفسير 17 : 73 ( بولاق ) ، وكان في المطبوعة :" ذي حقاف" ، وأثبت روايته هذه من المخطوطة . (6) انظر تفسير" شعر" فيما سلف 12 : 576 ، تعليق : 3 ، والمراجع هناك . (7) الأثر : 18840 -" صدقة بن عبادة بن نشيط الأسدي" ، روى عن أبيه عن ابن عباس . روى عنه أبو داود الطيالسي ، وموسى بن إسماعيل ، وغيرهما ، مترجم في الكبير 2 / 2 / 298 ، وابن أبي حاتم 2 / 1 / 433 . /8 وأبوه" عبادة بن نشيط الأسدي" ، روى عن ابن عباس ، روى عنه ابنه صدقة ، مترجم في ابن أبي حاتم 3 / 1 / 96 . ولم يذكروا فيه ولا في ابنه جرحًا . ومع ذلك فالخبر عندي غير مستقيم . وكفاه اختلالا أنه مخالف لصريح القرآن ، ولو وافقه لكان أولى به أن يكون قال لهم ذلك ، لما دخلوا عليه فقال لهم :" هل علمتم ما فعلتم بيوسف وأخيه إذ أنتم جاهلون" ، في آخر السورة .