Tafseer van De Mensen · An-Naas · 114:4
Tegen het kwaad van de wegsluipende influisteraar.
Wat Zijn woord betreft: مِنْ شَرِّ الْوَسْوَاسِ — dat wil zeggen: van het kwaad van de satan (al-waswās), الْخَنَّاسِ — die terugwijkt de ene keer en influistert de andere keer. Hij wijkt terug — zoals vermeld wordt — wanneer de dienaar zijn Heer gedenkt.
*Vermelding van wie dat zei:*
Abū Kurayb heeft ons verteld, hij zei: Yaḥyā ibn ʿĪsā heeft ons verteld, op gezag van Sufyān, op gezag van Ḥakīm ibn Jubayr, op gezag van Saʿīd ibn Jubayr, op gezag van Ibn ʿAbbās, die zei: "Elk pasgeboren kind heeft de influisteraar (al-waswās) op zijn hart; wanneer het tot verstand komt en Allah gedenkt, wijkt hij terug; en wanneer het achteloos wordt, fluistert hij in." Hij zei: dat is dan Zijn woord: الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ .
Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Jarīr heeft ons verteld, op gezag van Manṣūr, op gezag van Sufyān, op gezag van Ibn ʿAbbās, over Zijn woord الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ — hij zei: de satan zit neergehurkt op het hart van de zoon van Adam; wanneer hij achteloos en nalatig is, fluistert hij in; en wanneer hij Allah gedenkt, wijkt hij terug.
Hij zei: Mahrān heeft ons verteld, op gezag van ʿUthmān ibn al-Aswad, op gezag van Mujāhid: الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ — hij zei: hij breidt zich uit, maar wanneer Allah wordt gedacht, wijkt hij terug en trekt hij zich samen; en wanneer hij achteloos wordt, breidt hij zich opnieuw uit.
Muḥammad ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld; en al-Ḥārith heeft mij verteld, hij zei: al-Ḥasan heeft ons verteld, hij zei: Warqāʾ heeft ons verteld, beiden op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, over Zijn woord الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ — hij zei: de satan bevindt zich op het hart van de mens; wanneer hij Allah gedenkt, wijkt hij terug.
Ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Ibn Thawr heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van Qatāda, die zei: الْوَسْوَاسِ — hij zei: dat is de satan, en hij is ook al-khannās; wanneer de dienaar zijn Heer gedenkt wijkt hij terug, en hij fluistert in en wijkt terug.
Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda: مِنْ شَرِّ الْوَسْوَاسِ الْخَنَّاسِ — dat wil zeggen: de satan; hij fluistert in het binnenste van de zoon van Adam en wijkt terug wanneer Allah wordt gedacht.
Ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Ibn Thawr heeft ons verteld, op gezag van zijn vader, die zei: er werd mij meegedeeld dat de satan — of hij zei: de influisteraar — in het hart van de mens blaast bij droefheid en bij vreugde; maar wanneer Allah wordt gedacht, wijkt hij terug.
Yūnus heeft mij verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht, hij zei: Ibn Zayd heeft gezegd over Zijn woord: الْخَنَّاسِ — hij zei: al-khannās is degene die de ene keer influistert en de andere keer terugwijkt, uit de djinn en de mensen. Men placht te zeggen: de satan van de mensen is harder voor de mensen dan de satan van de djinn; de satan van de djinn fluistert in en je ziet hem niet, maar deze [satan van de mensen] kijkt je recht in het gezicht.
Van Ibn ʿAbbās — moge Allah hem genadig zijn — is overgeleverd dat hij over dit vers placht te zeggen: مِنْ شَرِّ الْوَسْوَاسِ — degene die in de harten van de mensen influistert om hen op te roepen tot gehoorzaamheid aan hem, totdat men hem daarin gehoorzaamt; wanneer men hem daarin gehoorzaamt, wijkt hij terug.
*Vermelding van wie dat zei:*
Muḥammad ibn Saʿd heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, hij zei: mijn oom heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van Ibn ʿAbbās, over Zijn woord الْوَسْوَاسِ — hij zei: dat is de satan die hem beveelt; wanneer men hem gehoorzaamt, wijkt hij terug.
De juiste mening in deze kwestie is naar mijn oordeel te zeggen: Allah heeft Zijn Profeet Muḥammad ﷺ bevolen toevlucht bij Hem te zoeken van het kwaad van een satan die de ene keer influistert en de andere keer terugwijkt. Hij heeft zijn influistering niet beperkt tot een bepaalde soort, noch zijn terugwijken tot een bepaalde vorm. Hij influistert soms door op te roepen tot ongehoorzaamheid aan Allah, en wanneer men hem daarin gehoorzaamt wijkt hij terug; en hij influistert soms door te verbieden gehoorzaam te zijn aan Allah, zodat wanneer de dienaar het bevel van zijn Heer gedenkt en Hem daarin gehoorzaamt en de satan ongehoorzaam is, hij terugwijkt. In beide gevallen is hij influisteraar en terugwijker, en dat is zijn eigenschap.
