Tabari
Terug naar surah 11, ayah 101

Tafseer van Hoed · Hud · 11:101

وَمَا ظَلَمْنَٰهُمْ وَلَٰكِن ظَلَمُوٓا۟ أَنفُسَهُمْ ۖ فَمَآ أَغْنَتْ عَنْهُمْ ءَالِهَتُهُمُ ٱلَّتِى يَدْعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ مِن شَىْءٍۢ لَّمَّا جَآءَ أَمْرُ رَبِّكَ ۖ وَمَا زَادُوهُمْ غَيْرَ تَتْبِيبٍۢ

En Wij hebben hun geen onrecht aangedaan, maar zij hebben zichzelf onrecht aangedaan. En hun goden die zij naast Allah aanriepen, baatten hun niets tom het bevel van jouw Heer kwam. En zij vermeerderden voor hen niets dan vernietiging.

Tabari (1 passage)

  1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

    De uitleg van de woorden van Allah de Verhevene: وَمَا ظَلَمْنَاهُمْ وَلَكِنْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَمَا أَغْنَتْ عَنْهُمْ آلِهَتُهُمُ الَّتِي يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ لَمَّا جَاءَ أَمْرُ رَبِّكَ وَمَا زَادُوهُمْ غَيْرَ تَتْبِيبٍ (101) (Wij hebben hen geen onrecht aangedaan, maar zij deden zichzelf onrecht aan. Hun goden, die zij naast Allah aanriepen, baatten hun niets toen het bevel van jouw Heer kwam, en zij brachten hun slechts verderf.)

    Abū Jaʿfar zei: Allah de Verhevene zegt: Wij hebben de bewoners van die dorpen, waarvan Wij jou het bericht hebben verteld, o Muḥammad, niet bestraft zonder dat zij onze bestraffing verdiend hadden, zodat Wij daarmee onze bestraffing op een plaats zouden hebben gelegd waar zij niet thuishoort. وَلَكِنْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ — maar zij deden zichzelf onrecht aan — dat wil zeggen: maar zij hebben door hun ongehoorzaamheid aan Allah en hun ongeloof in Hem voor zichzelf zijn bestraffing en zijn kwelling verplicht gesteld, en hebben daarmee over zichzelf gebracht wat zij niet over zichzelf hadden mogen brengen, en hebben voor zichzelf verplicht gesteld wat zij voor zichzelf niet hadden mogen verplichten. فَمَا أَغْنَتْ عَنْهُمْ آلِهَتُهُمُ الَّتِي يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ — Hun goden, die zij naast Allah aanriepen, baatten hun niets — dat wil zeggen: hun goden die zij naast Allah aanriepen en als heren aanriepen, keerden de bestraffing van Allah en zijn kwelling van hen af niet — ook niet het geringste deel ervan — toen hun Heer die over hen liet neerdalen. لَمَّا جَاءَ أَمْرُ رَبِّكَ — toen het bevel van jouw Heer kwam — o Muḥammad — dat wil zeggen: toen het besluit van jouw Heer tot hun bestraffing was gevallen, zijn straf over hen was bevestigd en zijn toorn op hen was neergedaald. وَمَا زَادُوهُمْ غَيْرَ تَتْبِيبٍ — en zij brachten hun slechts verderf — dat wil zeggen: hun goden brachten deze polytheïsten (mushrikīn) bij het komen van het bevel van jouw Heer met de bestraffing van Allah niets anders dan verlies, verderf en ondergang.

    * * *

    Men zegt in dit verband: "tabbabtuh utabbibuhu tatbīban" — ik bracht hem verderf, ik breng hem verderf, als verderfen. Vandaar ook de uitdrukking die men over een man zegt: "tabban laka" — "verderf over jou!" Jarīr zei:

    ʿArādah is een overblijfsel van het volk van Lūṭ — ja, verderf over wat zij deden, een totaal verderf!

    * * *

    En in gelijke zin als wat wij hierover gezegd hebben, spraken de uitleggers van de Koran (ahl al-taʾwīl).

    Vermelding van wie dat gezegd heeft:

    18553 — De Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Saʿīd ibn Salām Abū al-Ḥasan al-Baṣrī heeft ons verteld, hij zei: Sufyān heeft ons verteld, op gezag van Nusayr ibn Dhuʿlūq, op gezag van Ibn ʿUmar, met betrekking tot de woorden وَمَا زَادُوهُمْ غَيْرَ تَتْبِيبٍ — hij zei: anders dan verlies (takhsīr).

    18554 — Muḥammad ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid: غَيْرَ تَتْبِيبٍ — hij zei: verlies (takhsīr).

    18555 — De Muthannā heeft ons verteld, hij zei: Abū Ḥudhayfa heeft ons verteld, hij zei: Shibl heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid — hetzelfde.

    18556 — Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda: غَيْرَ تَتْبِيبٍ — hij zegt: anders dan verlies (takhsīr).

    18557 — Muḥammad ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Thawr heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van Qatāda: غَيْرَ تَتْبِيبٍ — hij zei: anders dan verlies (takhsīr).

    * * *

    Abū Jaʿfar zei: Dit bericht van Allah de Verhevene — ook al is het een bericht over de volkeren die vóór ons voorbijgegaan zijn — is een bedreiging van Allah, glorieus zijn lof, gericht aan ons, deze gemeenschap (umma): dat wanneer wij de weg bewandelen van de volkeren vóór ons, door Hem en zijn gezant ongehoorzaam te zijn, Hij met ons de weg zal bewandelen die Hij met hen bewandelde in de bestraffing. En het is een mededeling van Hem dat Hij niemand van zijn schepping onrecht aandoet, en dat de dienaren degenen zijn die zichzelf onrecht aandoen — zoals:

    18558 — Yūnus heeft mij verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht, hij zei: Ibn Zayd zei: Onze Heer, glorieus zijn lof, heeft zich verontschuldigd — dat wil zeggen: hij verantwoordde zich tegenover zijn schepping — en zei: وَمَا ظَلَمْنَاهُمْ — voor wat Wij vermeld hebben van de bestraffing van de volkeren die Wij bestraft hebben — وَلَكِنْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَمَا أَغْنَتْ عَنْهُمْ آلِهَتُهُمْ — tot aan: وَمَا زَادُوهُمْ غَيْرَ تَتْبِيبٍ — hij zei: degenen die zij aanbaden, brachten hun niets anders dan verderf (tatbīb).

    Toon originele Arabische tekst
    القول في تأويل قوله تعالى : وَمَا ظَلَمْنَاهُمْ وَلَكِنْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَمَا أَغْنَتْ عَنْهُمْ آلِهَتُهُمُ الَّتِي يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ لَمَّا جَاءَ أَمْرُ رَبِّكَ وَمَا زَادُوهُمْ غَيْرَ تَتْبِيبٍ (101) قال أبو جعفر: يقول تعالى ذكره: وما عاقبنا أهل هذه القرى التي اقتصَصنا نبأها عليك ، يا محمد ، بغير استحقاق منهم عقوبتنا، فنكون بذلك قد وضعنا عقوبتنا إياهُمْ في غير موضعها ، (ولكن ظلموا أنفسهم) ، يقول: ولكنهم أوجبوا لأنفسهم بمعصيتهم الله وكفرهم به، عقوبتَه وعذابه، فأحلوا بها ما لم يكن لهم أن يحلوه بها، وأوجبوا لها ما لم يكن لهم أن يوجبوه لها ، (فما أغنت عنهم آلهتهم التي يدعون من دون الله من شيء) ، يقول: فما دفعت عنهم آلهتهم التي يدعونها من دون الله ، (9) ويدعونها أربابًا من عقاب الله وعذابه إذا أحله بهم ربُّهم من شيء ، ولا ردَّت عنهم شيئًا منه ، (لما جاء أمر ربك) ، يا محمد، يقول: لما جاء قضاء ربك بعذابهم، فحقّ عليهم عقابه ، ونـزل بهم سَخَطه ، (وما زادوهم غير تتبيب) ، يقول: وما زادتهم آلهتهم عند مجيء أمر ربك هؤلاء المشركين بعقاب الله غير تخسيرٍ وتدميرٍ وإهلاك. * * * يقال منه: " تبَّبْتُه أتبِّبُه تَتْبيبًا "، ومنه قولهم للرجل: " تبًّا لك "، قال جرير: عَــرَادَةُ مِــنْ بَقِيَّــةِ قَـوْمِ لُـوطٍ أَلا تَبًّـــا لِمَـــا فَعَلُــوا تَبَابًــا (10) * * * وبنحو الذي قلنا في ذلك قال أهل التأويل. *ذكر من قال ذلك : 18553- حدثني المثني قال ، حدثنا سعيد بن سلام أبو الحسن البصري قال ، حدثنا سفيان، عن نسير بن ذعلوق، عن ابن عمر في قوله: (وما زادوهم غير تتبيب) ، قال: غير تخسير. (11) 18554- حدثني محمد بن عمرو قال ، حدثنا أبو عاصم قال ، حدثنا عيسى، عن ابن أبي نجيح، عن مجاهد: (غير تتبيب) ، قال: تخسير. 18555- حدثنا المثني قال ، حدثنا أبو حذيفة قال ، حدثنا شبل، عن ابن أبي نجيح، عن مجاهد، مثله. 18556-حدثنا بشر قال ، حدثنا يزيد قال حدثنا سعيد، عن قتادة: (غير تتبيب) ، يقول: غير تخسير. 18557- حدثنا محمد بن عبد الأعلى قال ، حدثنا محمد بن ثور، عن معمر، عن قتادة: (غير تتبيب) ، قال: غير تخسير. * * * قال أبو جعفر: وهذا الخبر من الله تعالى ذكره، وإن كان خبرًا عمَّن مَضَى من الأمم قبلنا، فإنه وعيدٌ من الله جلّ ثناؤه لنا أيتها الأمة ، أنا إن سلكنا سبيلَ الأمم قبلَنا في الخلاف عليه وعلى رسوله، سلك بنا سبيلهم في العُقوبة ، وإعلام منه لما أنه لا يظلم أحدًا من خلقه، وأن العباد هم الذين يظلمون أنفسهم، كما:- 18558- حدثني يونس قال، أخبرنا ابن وهب قال، قال ابن زيد قال، اعتذر ، يعني ربنا جل ثناؤه ، إلى خلقه فقال: (وما ظلمناهم) ، مما ذكرنا لك من عذاب من عذبنا من الأمم ، (ولكن ظلموا أنفسهم فما أغنت عنهم آلهتهم) ، حتى بلغ: (وما زادوهم غير تتبيب) ، قال: ما زادهم الذين كانوا يعبدونهم غير تتبيب. ---------------------- الهوامش : (9) انظر تفسير " أغني عنه " فيما سلف ص : 215 ، تعليق : 1 ، والمراجع هناك . (10) ديوانه : 72 ، من قصيدته المشهورة في هجاء الراعي النميري ، وكان سببها أن " عرادة النميري " ، وهو رواية الراعي كان نديمًا للفرزدق ، فقدم الراعي البصرة ، فدعاه عرادة فأطعمه وسقاه وقال : فضل الفرزدق على جرير ! فأبى . فلما أخذ فيه الشراب ، لم يزل به حتى قال : يــا صَـاحِبَيَّ دَنـا الـرَّواحُ فَسِـيرَا غَلَـبَ الفَـرَزْدَقُ فـي الهِجَـاءِ جريرَا فهاج الهجاء بينهما ، فكان مما ذكر به عرادة قوله : أتَــانِي عَـنْ عَـرَادَةَ قَـوْلُ سُـوءٍ فَــلاَ وَأَبِــي عُـرَادَةَ مَـا أَصَابَـا وَكَـمْ لَـكَ يَـا عُـرَادَةُ مِـنْ أُمِّ سُوءٍ بَــأَرْضِ الطَّلْــحِ تَحْـتَبِلُ الزَّبابَـا لَبِئْــسَ الْكَسْـبُ تَكْسِــبُهُ نُمَــيْرٌ إِذَا اسْــتَأْنَوْكَ وانْتَظَــروا الإِيابَـا وكان في المخطوطة والمطبوعة : " عرابة " ، وهو خطأ صرف . (11) الأثر : 18553 - " سعيد بن سلام ، أبو الحسن البصري العطار الثوري الأعور " ، منكر الحديث ، كذاب يحدث عن الثوري ، لا يكتب حديثه ، مترجم في الكبير 2 / 1 / 441 ، وابن أبي حاتم 2 / 1 / 31 ، ولسان الميزان 3 : 31 ، وميزان الاعتدال 1 : 382 . " ونسير بن ذعلوق الثوري " ، ثقة ، مضى برقم : 5491 ، 13488 .