Tabari (1 passage)

1. Volledige NL-vertaling van Tabari's tekst

   (Mozes zei) tot hen: (Zegt gij over de waarheid, toen die tot u gekomen is) van bij Allah, (is dit toverij?)

   * * *

   De geleerden van de Arabische taal verschilden van mening over de reden waarom de vragende alif is ingevoegd in Zijn woord: أَسِحْرٌ هَذَا (Is dit toverij?). Sommige grammatici van de school van Basra zeiden: zij werd daarin ingevoegd als weergave (hikāya) van wat dezen gezegd hadden, want zij hadden gezegd: أَسِحْرٌ هَذَا — en zo zei hij: "Zegt gij: is dit toverij?"

   * * *

   Sommige grammatici van de school van Kūfa zeiden: zij hadden gezegd "dit is toverij" — zonder de alif — want het merendeel van de overlevering is zonder alif. Men zou dan vragen: waarom is de alif dan ingevoegd? Het antwoord is: het is mogelijk dat dit tot hun uitspraak behoort, terwijl zij weten dat het toverij is — zoals een man zegt over een geschenk dat hem gebracht wordt: "Is dit werkelijkheid?" terwijl hij reeds weet dat het werkelijkheid is. Men zei ook: het is mogelijk dat de alif een uitdrukking van hun verbazing is — "Is dit toverij? Hoe geweldig is het toch!"

   * * *

   Abū Jaʿfar zei: Het meest juiste van dat alles in mijn ogen is dat het lijdend voorwerp is weggelaten, en dat zijn woord أَسِحْرٌ هَذَا afkomstig is van Mozes, als verwerping van het feit dat Farao en zijn hovelingen zeiden over de waarheid toen die tot hen gekomen was: "het is toverij." De betekenis van de woorden is dan: Mozes zei tot hen: (Zegt gij over de waarheid, toen die tot u gekomen is) — en dat zijn de tekenen die hij hun van bij Allah gebracht had als bewijs voor zijn oprechtheid — "toverij"? Is deze waarheid die gij ziet dan toverij? Zo is het eerste woord "toverij" weggelaten, in de wetenschap dat het bedoeld is door Mozes' woord أَسِحْرٌ هَذَا — net zoals Dhū al-Rumma zei:

   En toen zij de nacht hadden aangetrokken, of op het tijdstip dat hij

   haar oren voor hem oprichtte terwijl hij reeds neeg

   Hij bedoelt: of op het tijdstip dat hij naderde — en liet dat dan weg, volstaan met de aanwijzing die de context biedt. Evenzo zei Allah, Zijn lof zij verheven: فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ لِيَسُوءُوا وُجُوهَكُمْ [Surah Al-Isrāʾ: 7] — de betekenis is: "Wij zonden hen om uw gezichten te ontsieren" — en dat werd weggelaten omdat de context erop wijst, evenals bij talrijke vergelijkbare gevallen die vermoeiend zouden zijn om allemaal op te sommen.

   * * *

   En Zijn woord: وَلَا يُفْلِحُ السَّاحِرُونَ (en de tovenaars zullen niet slagen) — dat wil zeggen: de tovenaars zullen niet gedijen en zullen niet standhouden.

   Toon originele Arabische tekst

   (قال موسى) ، لهم: ، (أتقولون للحق لما جاءكم) ، من عند الله ، (أسحر هذا) ؟ . * * * واختلف أهل العربية في سبب دخول ألف الاستفهام في قوله: (أسحر هذا) ؟ فقال بعض نحويي البصرة: أدخلت فيه على الحكاية لقولهم ، لأنهم قالوا: (أسحر هذا)؟ فقال: أتقولون: (أسحر هذا)؟ * * * وقال بعض نحويي الكوفة: إنهم قالوا : " هذا سحر "، ولم يقولوه بالألف، لأن أكثر ما جاء بغير ألف. قال: فيقال: فلم أدخلت الألف؟ فيقال: قد يجوز أن تكون من قِيلهم وهم يعلمون أنه سحر، كما يقول الرجل للجائزة إذا أتته: أحقٌّ هذا؟ وقد علم أنه حق. قال: وقد يجوز أن تكون على التعجّب منهم: أسحر هذا؟ ما أعظمه! (33) * * * قال أبو جعفر: وأولى ذلك في هذا بالصواب عندي أن يكون المفعولُ محذوفًا، ويكون قوله: (أسحر هذا)، من قيل موسى ، منكرًا على فرعون وملئه قولَهم للحق لما جاءهم: " سحر " ، فيكون تأويل الكلام حينئذ: قال موسى لهم: (أتقولون للحق لما جاءكم) ، وهي الآيات التي أتاهم بها من عند الله حجة له على صدقه ، سحرٌ، أسحرٌ هذا الحقّ الذي ترونه؟ فيكون " السحر " الأوّل محذوفًا ، اكتفاءً بدلالة قول موسى (أسحر هذا) ، على أنه مرادٌ في الكلام، كما قال ذو الرمة. فَلَمَّـا لَبِسْـنَ اللَّيْـلَ , أَوْ حِينَ نَصَّبَت لَـهُ مِـنْ خَـدَا آذَانِهَـا وَهْـوَ جَـانِحُ (34) يريد: أو حين أقبل، ثم حذف اكتفاءً بدلالة الكلام عليه، وكما قال جل ثناؤه: فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ الآخِرَةِ لِيَسُوءُوا وُجُوهَكُمْ [سورة الإسراء: 7] ، والمعنى: بعثناهم لِيَسُوءُوا وُجُوهَكُمْ ، فترك ذلك اكتفاء بدلالة الكلام عليه، في أشباه لما ذكرنا كثيرة ، يُتْعب إحصاؤها. * * * وقوله: (ولا يفلح الساحرون) ، يقول: ولا ينجح الساحرون ولا يَبْقون. (35) ---------------------- الهوامش : (33) انظر معاني القرآن للفراء 1 : 474 . (34) مضى البيت وتخريجه وشرحه فيما سلف 1 : 327 ، تعليق : 2 . (35) انظر تفسير " الفلاح " فيما سلف ص : 146 ، تعليق : 3 ، والمراجع هناك .