Tafseer of The letter Qaaf · Qaaf · 50:21
And every soul will come, with it a driver and a witness.
Uitleg van de woorden van de Verhevene: وَجَاءَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَعَهَا سَائِقٌ وَشَهِيدٌ ("En iedere ziel komt, met haar een drijver en een getuige") (50:21).
De Verhevene, wiens lof verheven is, zegt: en op de dag dat op de bazuin wordt geblazen komt iedere ziel tot haar Heer, met haar een drijver (sāʾiq) die haar naar Allah drijft, en een getuige (shahīd) die tegen haar getuigt over wat zij in het wereldse leven aan goeds of kwaads heeft gedaan.
En in de geest van wat wij hierover hebben gezegd, hebben de uitleggers (ahl al-taʾwīl) gesproken.
* Vermelding van wie dat zei:
Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Mihrān heeft ons verteld, op gezag van Ismāʿīl ibn Abī Khālid, op gezag van Yaḥyā ibn Rāfiʿ, een vrijgelatene van Thaqīf, hij zei: ik hoorde ʿUthmān ibn ʿAffān — moge Allah tevreden over hem zijn — een preek houden, en hij reciteerde dit vers وَجَاءَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَعَهَا سَائِقٌ وَشَهِيدٌ ("En iedere ziel komt, met haar een drijver en een getuige"); hij zei: een drijver die haar naar Allah drijft, en een getuige die tegen haar getuigt over wat zij heeft gedaan.
Hij zei: Ḥukkām heeft ons verteld, op gezag van Ismāʿīl, op gezag van Abū ʿĪsā, hij zei: ik hoorde ʿUthmān ibn ʿAffān — moge Allah tevreden over hem zijn — een preek houden, en hij reciteerde dit vers وَجَاءَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَعَهَا سَائِقٌ وَشَهِيدٌ ("En iedere ziel komt, met haar een drijver en een getuige"); hij zei: de drijver drijft haar naar het gebod van Allah, en de getuige getuigt tegen haar over wat zij heeft gedaan.
Muḥammad ibn Saʿd heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, hij zei: mijn oom heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van Ibn ʿAbbās, over Zijn woorden وَجَاءَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَعَهَا سَائِقٌ وَشَهِيدٌ ("En iedere ziel komt, met haar een drijver en een getuige"), hij zei: de drijver is van de engelen, en de getuige is een getuige tegen hem vanuit hemzelf.
Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Sufyān heeft ons verteld, op gezag van Mihrān, op gezag van Khaṣīf, op gezag van Mujāhid: سَائِقٌ وَشَهِيدٌ ("een drijver en een getuige"): een drijver die haar naar het gebod van Allah drijft, en een getuige die tegen haar getuigt over wat zij heeft gedaan.
Muḥammad ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld; en al-Ḥārith heeft mij verteld, hij zei: al-Ḥasan heeft ons verteld, hij zei: Warqāʾ heeft ons verteld — beiden — op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid: سَائِقٌ وَشَهِيدٌ ("een drijver en een getuige"): een drijver die haar naar het gebod van Allah drijft, en een getuige die tegen haar getuigt over wat zij heeft gedaan.
Muḥammad ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld; en al-Ḥārith heeft mij verteld, hij zei: al-Ḥasan heeft ons verteld, hij zei: Warqāʾ heeft ons verteld — beiden — op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, over het woord van Allah سَائِقٌ وَشَهِيدٌ ("een drijver en een getuige"), hij zei: de twee engelen: een schrijver en een getuige.
Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, over Zijn woorden وَجَاءَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَعَهَا سَائِقٌ وَشَهِيدٌ ("En iedere ziel komt, met haar een drijver en een getuige"), hij zei: een drijver die haar naar haar Heer drijft, en een getuige die tegen haar getuigt met haar daad.
Ibn Bashshār heeft ons verteld, hij zei: Sulaymān ibn Ḥarb heeft ons verteld, hij zei: Abū Hilāl heeft ons verteld, hij zei: Qatāda heeft ons verteld, over Zijn woorden وَجَاءَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَعَهَا سَائِقٌ وَشَهِيدٌ ("En iedere ziel komt, met haar een drijver en een getuige"), hij zei: een drijver die haar naar haar afrekening drijft, en een getuige die tegen haar getuigt over wat zij heeft gedaan.
Ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Ibn Thawr heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van al-Ḥasan: مَعَهَا سَائِقٌ وَشَهِيدٌ ("met haar een drijver en een getuige"), hij zei: een drijver die haar drijft, en een getuige die tegen haar getuigt met haar daad.
Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Mihrān heeft ons verteld, op gezag van Abū Jaʿfar, op gezag van al-Rabīʿ ibn Anas: سَائِقٌ وَشَهِيدٌ ("een drijver en een getuige"), hij zei: een drijver die haar drijft, en een getuige die tegen haar getuigt met haar daad.
En mij is verteld op gezag van al-Ḥusayn, hij zei: ik hoorde Abū Muʿādh zeggen: ʿUbayd heeft ons bericht, hij zei: ik hoorde al-Ḍaḥḥāk zeggen over Zijn woorden وَجَاءَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَعَهَا سَائِقٌ وَشَهِيدٌ ("En iedere ziel komt, met haar een drijver en een getuige"): de drijver is van de engelen, en de getuige is vanuit henzelf: de handen en de voeten; en de engelen zijn eveneens getuigen tegen hen.
Yūnus heeft mij verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht, hij zei: Ibn Zayd zei, over Zijn woorden سَائِقٌ وَشَهِيدٌ ("een drijver en een getuige"), hij zei: een engel die ermee belast is zijn daad tegen hem op te tekenen, en een engel die hem naar zijn verzamelplaats drijft, totdat hij op de Dag der Opstanding bij zijn verzamelplaats aankomt.
De uitleggers (ahl al-taʾwīl) verschilden van mening over wie met deze verzen wordt bedoeld. Sommigen van hen zeiden: ermee wordt de Profeet ﷺ bedoeld. En sommigen zeiden: ermee worden de afgodendienaren (ahl al-shirk) bedoeld. En sommigen zeiden: ermee wordt eenieder bedoeld.
* Vermelding van wie dat zei:
Yūnus heeft mij verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht, hij zei: Yaʿqūb ibn ʿAbd al-Raḥmān al-Zuhrī heeft mij verteld, hij zei: ik vroeg Zayd ibn Aslam over het woord van Allah وَجَاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ("En de bedwelming van de dood komt met de waarheid")... het vers, tot aan Zijn woorden سَائِقٌ وَشَهِيدٌ ("een drijver en een getuige"). Ik zei tegen hem: wie wordt hiermee bedoeld? Hij zei: de Boodschapper van Allah ﷺ. Ik zei tegen hem: de Boodschapper van Allah? Hij zei: wat ontken je daaraan? Allah, machtig en verheven is Hij, zei: أَلَمْ يَجِدْكَ يَتِيمًا فَآوَى * وَوَجَدَكَ ضَالًّا فَهَدَى ("Heeft Hij jou niet als wees gevonden en onderdak geboden? En Hij vond jou dwalend en leidde jou"). Hij zei: vervolgens vroeg ik Ṣāliḥ ibn Kaysān hierover, en hij zei tegen mij: heb je iemand gevraagd? Ik zei: ja, ik heb hierover Zayd ibn Aslam gevraagd. Hij zei: wat zei hij tegen je? Ik zei: vertel mij liever wat jij zegt. Hij zei: ik zal je zeker mijn mening vertellen waarop mijn opvatting berust, maar vertel mij eerst wat hij tegen je zei. Ik zei: hij zei: hiermee wordt de Boodschapper van Allah ﷺ bedoeld. Hij zei: en wat wist Zayd? Bij Allah, hij is niet van hoge leeftijd, en heeft geen welsprekende tong, noch kennis van de taal van de Arabieren; hiermee wordt slechts de ongelovige (al-kāfir) bedoeld. Daarna zei hij: lees wat erna komt, dan zal het je daarop wijzen. Hij zei: vervolgens vroeg ik Ḥusayn ibn ʿAbd Allāh ibn ʿUbayd Allāh ibn ʿAbbās, en hij zei tegen mij hetzelfde als wat Ṣāliḥ zei: heb je iemand gevraagd, vertel het mij dan? Ik zei: ik heb Zayd ibn Aslam en Ṣāliḥ ibn Kaysān gevraagd. Hij zei tegen mij: wat zeiden zij tegen je? Ik zei: vertel mij liever jouw opvatting. Hij zei: ik zal je zeker mijn opvatting vertellen, maar vertel mij wat zij tegen je zeiden. Ik vertelde hem wat zij beiden tegen mij hadden gezegd. Hij zei: ik verschil van hen beiden van mening; ermee worden de vrome en de zondaar bedoeld. Allah zei: وَجَاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذَلِكَ مَا كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ ("En de bedwelming van de dood komt met de waarheid; dat is datgene waarvoor jij placht te vluchten") فَكَشَفْنَا عَنْكَ غِطَاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ ("En Wij hebben jouw sluier van jou weggenomen, zodat jouw blik vandaag scherp is"). Hij zei: en de sluier werd weggenomen van de vrome en de zondaar, zodat ieder van hen zag waar hij heen zou gaan.
Mij is verteld op gezag van al-Ḥusayn, hij zei: ik hoorde Abū Muʿādh zeggen: ʿUbayd heeft ons bericht, hij zei: ik hoorde al-Ḍaḥḥāk zeggen over Zijn woorden وَجَاءَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَعَهَا سَائِقٌ وَشَهِيدٌ ("En iedere ziel komt, met haar een drijver en een getuige"): hij bedoelt de polytheïsten (al-mushrikīn).
En de meest juiste van de uitspraken daarover is naar mijn mening de uitspraak van wie zei: ermee worden de vrome en de zondaar bedoeld, want Allah liet op deze verzen volgen Zijn woorden وَلَقَدْ خَلَقْنَا الإِنْسَانَ وَنَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ ("En voorzeker, Wij hebben de mens geschapen, en Wij weten wat zijn ziel hem influistert"), en "de mens" (al-insān) heeft op deze plaats de betekenis van: alle mensen, zonder dat een deel van hen ter uitsluiting van een ander deel wordt bedoeld. Het is dus bekend dat, als dat zo is, de betekenis van Zijn woorden وَجَاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ("En de bedwelming van de dood komt met de waarheid") is: en tot jou, o mens, komt de bedwelming van de dood met de waarheid ذَلِكَ مَا كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ ("dat is datgene waarvoor jij placht te vluchten"). En wanneer dat zo is, dan is de juistheid van wat wij hebben gezegd helder en duidelijk.
