Tabari
Back to surah 50, ayah 19

Tafseer of The letter Qaaf · Qaaf · 50:19

وَجَآءَتْ سَكْرَةُ ٱلْمَوْتِ بِٱلْحَقِّ ۖ ذَٰلِكَ مَا كُنتَ مِنْهُ تَحِيدُ

And the intoxication of death will bring the truth; that is what you were trying to avoid.

Tabari (1 passage)

  1. Full Dutch translation of Tabari's text

    De uitspraak over de uitleg van Zijn woord, de Verhevene: وَجَاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذَلِكَ مَا كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ ("En de bedwelming van de dood komt met de waarheid: dat is hetgeen waarvoor jij placht te wijken") (19).

    In Zijn woord وَجَاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ("En de bedwelming van de dood komt met de waarheid") zijn twee wijzen van uitleg. De eerste: en de bedwelming van de dood komt — dat is haar hevigheid en haar overweldiging van het verstand van de mens, zoals de bedwelming door slaap of door drank — met de waarheid omtrent de aangelegenheid van het Hiernamaals, zodat de mens die helder voor zich ziet, totdat zij hem standvastig maakt en hij haar erkent. En de tweede: en de bedwelming van de dood komt met de werkelijkheid van de dood.

    Er is overgeleverd van Abū Bakr al-Ṣiddīq, moge Allah tevreden met hem zijn, dat hij placht te reciteren: وَجَاءَتْ سَكْرَةُ الْحَقِّ بِالْمَوْتِ ("En de bedwelming van de waarheid komt met de dood").

    * Vermelding van de overlevering daarover:

    Muḥammad ibn al-Muthannā heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Jaʿfar heeft ons verteld, hij zei: Shuʿba heeft ons verteld, op gezag van Wāṣil, op gezag van Abū Wāʾil, hij zei: Toen Abū Bakr, moge Allah tevreden met hem zijn, op sterven lag, zei ʿĀʾisha, moge Allah tevreden met haar zijn, dit, zoals de dichter heeft gezegd:

    "Wanneer zij op een dag in de keel rochelt en de borst het benauwd krijgt."

    Daarop zei Abū Bakr, moge Allah tevreden met hem zijn: Zeg dat niet, maar het is zoals Allah, machtig en verheven, heeft gezegd: وَجَاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذَلِكَ مَا كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ . En er is overgeleverd dat het ook zo is in de recitatie van Ibn Masʿūd. Voor de recitatie van wie dat zo reciteert, zijn er twee wijzen van uitleg:

    De eerste: en de bedwelming van Allah komt met de dood, zodat "de waarheid" (al-Ḥaqq) Allah, de Verhevene, is. En de tweede: dat de bedwelming de dood zelf is, aan zichzelf toegevoegd, zoals gezegd is: إِنَّ هَذَا لَهُوَ حَقُّ الْيَقِينِ ("Voorwaar, dit is de werkelijke zekerheid"). En de uitleg van de uitdrukking is dan: en de ware bedwelming komt met de dood.

    En Zijn woord: ذَلِكَ مَا كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ ("dat is hetgeen waarvoor jij placht te wijken"), Hij zegt: deze bedwelming die met de waarheid tot jou gekomen is, o mens, is datgene waarvoor jij placht weg te vluchten en waarvoor jij placht uit te wijken.

    Voetnoten: (4) Dit is de tweede helft van een versregel; de eerste helft luidt, zoals in (al-Lisān: ḥ-sh-r-j): "Bij jouw leven, noch overvloed noch rijkdom baat." Hij zei: al-ḥashraja is het herhaalde geluid van de adem, het rochelen in de borst. En in de overlevering over ʿĀʾisha, dat zij bij haar vader binnentrad — moge Allah met hen beiden tevreden zijn — bij zijn dood, en zij reciteerde: "Bij jouw leven ... [de versregel]", waarop hij zei: Het is niet zo, maar: "En de bedwelming van de waarheid komt met de dood." En dat is een recitatie die aan hem toegeschreven wordt. En al-Farrāʾ zei in Maʿānī al-Qurʾān (folio 309) bij Zijn woord, de Verhevene: "En de bedwelming van de dood komt met de waarheid": en in de recitatie van ʿAbdallāh (Ibn Masʿūd); en als je wilt, maak je de bedwelming tot de dood zelf, haar aan zichzelf toevoegend, alsof je zegt: de bedwelming van de waarheid komt met de dood. Einde citaat. Ik [de corrector] zeg: deze versregel is van Ḥātim al-Ṭāʾī, en zijn lezing in zijn dīwān (Londen, jaar 1872, blz. 39) luidt:

    "O Māwiyya, wat baat de overvloed de jongeling wanneer hij op een dag in de keel rochelt en de borst het benauwd krijgt."

    (5) Wellicht is het "de bedwelming van de waarheid met de dood", want dat is de recitatie van al-Ṣiddīq, moge Allah tevreden met hem zijn, tenzij de andere recitatie eveneens van hem is overgeleverd.

    Show original Arabic
    القول في تأويل قوله تعالى : وَجَاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذَلِكَ مَا كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ (19) وفي قوله ( وَجَاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ) وجهان من التأويل, أحدهما: وجاءت سكرة الموت وهي شدّته وغلبته على فهم الإنسان, كالسكرة من النوم أو الشراب بالحقّ من أمر الآخرة, فتبينه الإنسان حتى تثبته وعرفه. والثاني: وجاءت سكرة الموت بحقيقة الموت. وقد ذُكر عن أبي بكر الصدّيق رضي الله عنه أنه كان يقرأ ( وَجاءَتْ سَكْرَةُ الحَقّ بالمَوْتِ ). * ذكر الرواية بذلك: حدثنا محمد بن المثنى, قال: ثنا محمد بن جعفر, قال: ثنا شعبة, عن واصل, عن أبي وائل, قال: لما كان أبو بكر رضي الله عنه يقضي, قالت عائشة رضي الله عنها هذا, كما قال الشاعر: إذَا حَشْرَجَتْ يَوْما وَضَاقَ بِها الصَّدْرُ (4) فقال أبو بكر رضي الله عنه : لا تقولي ذلك, ولكنه كما قال الله عزّ وجلّ : ( وَجَاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذَلِكَ مَا كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ ) (5) . وقد ذُكر أن ذلك كذلك في قراءة ابن مسعود. ولقراءة من قرأ ذلك كذلك من التأويل وجهان: أحدهما: وجاءت سكرة الله بالموت, فيكون الحقّ هو الله تعالى ذكره. والثاني: أن تكون السكرة هي الموت أُضيفت إلى نفسها, كما قيل : إِنَّ هَذَا لَهُوَ حَقُّ الْيَقِينِ . ويكون تأويل الكلام: وجاءت السكرةُ الحق بالموت. وقوله ( ذَلِكَ مَا كُنْتَ مِنْهُ تَحِيدُ ) يقول: هذه السكرة التي جاءتك أيها الإنسان بالحقّ هو الشيء الذي كنت تهرب منه, وعنه تروغ. -------------------------- الهوامش : (4) هذا عجز بيت، وصدره كما في ( اللسان : حشرج ) * لعمـرك ما يغني الثراء ولا الغنى * قال : الحشرجة : تردد صوت النفس وهو الغرغرة في الصدور . وفي حديث عائشة ودخلت على أبيها - رضي الله عنهما - عند موته ، فأنشدت : " لعمرك ... البيت " فقال : ليس كذلك ، ولكن : " وجاء سكرة الحق بالموت ". وهي قراءة منسوبة إليه وقال الفراء في معاني القرآن ( الورقة 309 ) عند قوله تعالى : " وجاءت سكرة الموت بالحق " : وفي قراءة عبد الله ( ابن مسعود ) وإن شئت جعلت السكرة هي الموت ، أضفتها إلى نفسها كأنك قلت : جاءت سكرة الحق بالموت أ هـ . قلت : ض وهذا البيت لحاتم الطائي ، وروايته في ديوانه ( لندن سنة 1872 ص 39 ) : أمـاوِيَّ مـا يُغْنِـي الـثَّرَاءُ عنِ الفَتَى إذا حَشْـرَجَتْ يوْما وَضَاقَ بها الصَّدْرُ (5) لعله سكرة الحق بالموت فإنها قراءة الصديق رضي الله عنه إلا أن تكون القراءة الأخرى رويت عنه أيضًا .