Tabari
Back to surah 25, ayah 65

Tafseer of The Criterion · Al-Furqaan · 25:65

وَٱلَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا ٱصْرِفْ عَنَّا عَذَابَ جَهَنَّمَ ۖ إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَامًا

And those who say, "Our Lord, avert from us the punishment of Hell. Indeed, its punishment is ever adhering;

Tabari (1 passage)

  1. Full Dutch translation of Tabari's text

    وَالَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا اصْرِفْ عَنَّا عَذَابَ جَهَنَّمَ (en degenen die zeggen: "Onze Heer, wend van ons de bestraffing van de hel af") — de Verhevene en Geprezen zegt: en degenen die Allah aanroepen om Zijn straf en Zijn bestraffing van hen af te wenden, uit vrees voor Hem en angst voor Hem. En zijn woord: إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَامًا (waarlijk, haar bestraffing is aanhoudend en verwoestend) — hij bedoelt: de bestraffing van de hel (jahannam) is een aanhoudend (muliḥḥan), blijvend (dā-iman), vastklevend (lāziman) en nimmer loslaten (ghayru mufāriqin) onheil voor wie door haar bestraft wordt van de ongelovigen (kuffār), en een vernietiging voor hem. Hiervan zegt men: "een man is mughram (schuldenaar)," van al-ghurm (schuld) en de schuld. En hiervan zegt men van de schuldeiser (gharīm): gharīm, vanwege zijn opeising van zijn recht en zijn aandringen bij zijn schuldenaar daarin. En hiervan zegt men van een man die bezeten is van vrouwen: "hij is mughram (betoverd door) vrouwen," en: "fulān is mughram (betoverd) door fulan": als hij het niet zonder hem kan stellen. Hiervan ook het woord van al-Ashaaf: "Als hij bestraft, is het een aanhoudend onheil (gharaman); en als hij overvloedig geeft - dan bekommert hij zich niet om critici." Hij bedoelt: als hij bestraft, is zijn bestraffing een aanhoudend onheil dat zijn drager nooit verlaat en hem vernietigtde. En het woord van Bishr ibn Abi Khazim: "En de dag van al-Nisar en de dag van al-Jifar waren bestraffing en aanhoudend onheil (gharaman)."

    En in overeenstemming met wat wij hierover gezegd hebben, spraken de mensen van de uitleggers.

    De overlevering van wie dat zei:

    Ali ibn al-Hasan al-Lani heeft mij verteld, hij zei: al-Muafi ibn Imran al-Mawsili heeft ons bericht, op gezag van Musa ibn Ubayda, op gezag van Muhammad ibn Kab, over zijn woord إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَامًا (waarlijk, haar bestraffing is een aanhoudend onheil): hij zei: "Allah vroeg de ongelovigen rekenschap voor Zijn gunsten, maar zij gaven ze niet terug aan Hem, dus liet Hij hen de boete betalen (aghramamahum) en deed hen de hel ingaan."

    Hij zei: al-Muafi heeft ons verteld, op gezag van Abu al-Ashhab, op gezag van al-Hasan, over zijn woord إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَامًا (waarlijk, haar bestraffing is een aanhoudend onheil): hij zei: "zij wisten dat iedere schuldeiser (gharim) uiteindelijk zijn schuldeiser loslaat, behalve de schuldeiser van de hel."

    Yunus heeft mij verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht, hij zei: Ibn Zayd zei over zijn woord إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَامًا (waarlijk, haar bestraffing is een aanhoudend onheil): hij zei: "al-gharam: het kwaad."

    Al-Qasim heeft ons verteld, hij zei: al-Husayn heeft ons verteld, hij zei: Hajjaj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj, over zijn woord إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَامًا (waarlijk, haar bestraffing is een aanhoudend onheil): hij zei: "het verlaat hem nooit."

    Show original Arabic
    ( وَالَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا اصْرِفْ عَنَّا عَذَابَ جَهَنَّمَ ) يقول تعالى ذكره: والذين يدعون الله أن يصرف عنهم عقابه وعذابه حذرا منه ووجلا . وقوله: ( إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَامًا ) يقول: إن عذاب جهنم كان غراما ملحا دائما لازما غير مفارق من عذِّب به من الكفار, ومهلكا له. ومنه قولهم: رجل مُغْرم, من الغُرْم والدَّين. ومنه قيل للغريم غَريم لطلبه حقه, وإلحاحه على صاحبه فيه. ومنه قيل للرجل المولع للنساء: إنه لمغرَم بالنساء, وفلان مغرَم بفلان: إذا لم يصبر عنه; ومنه قول الأعشى: إنْ يُعَــاقِب يَكُـنْ غَرَامـا وَإِنْ يُـعْـ ـطِ جَـــزِيلا فَإِنَّـــهُ لا يبـــالي (5) يقول: إن يعاقب يكن عقابه عقابا لازما, لا يفارق صاحبه مهلكا له، وقول بشر بن أبي خازم: وَيــوْمَ النِّســارِ وَيَــوْمَ الجِفــا رِ كَــانَ عِقَابًــا وَكَــانَ غَرَامـا (6) وبنحو الذي قلنا في ذلك قال أهل التأويل. * ذكر من قال ذلك: حدثني علي بن الحسن اللاني, قال: أخبرنا المعافي بن عمران الموصلي, عن موسى بن عبيدة, عن محمد بن كعب في قوله: ( إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَامًا ) قال: إن الله سأل الكفار عن نعمه, فلم يردّوها إليه, فأغرمهم, فأدخلهم النار. قال: ثنا المعافي, عن أبي الأشهب, عن الحسن, في قوله: ( إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَامًا ) قال: قد علموا أن كلّ غريم مفارق غريمه إلا غريم جهنم. حدثني يونس, قال: أخبرنا ابن وهب, قال: قال ابن زيد, في قوله: ( إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَامًا ) قال: الغرام: الشرّ. حدثنا القاسم, قال: ثنا الحسين, قال: ثني حجاج, عن ابن جُرَيج, في قوله: ( إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَامًا ) قال: لا يفارقه. ------------------------ الهوامش : (5) البيت لأعشى بني قيس بن ثعلبة ( ديوانه طبع القاهرة ، بشرح الدكتور محمد حسين ، ص 9 ) وهو من قصيدة يمدح بها الأسود بن المنذر اللخمي ، وأولها مــا بكــاء الكبــير بــالأطلال والغرام الشر الدائم ، ومنه قوله تعالى { إن عذابها كان غرامًا } أي هلاكًا ولزامًا لهم . يقول : إن عاقب كان غرامًا ، وإن أعطى لم يبال العذال. (6) البيت لبشر بن أبي خازم كما قال المؤلف . وفي اللسان نسبه للطرماح . قال : والغرام : اللازم من العذاب ، والشر الدائم ، والبلاء ، والحب ، والعشق ، وما لا يستطاع أن يتفصى منه ، وقال الزجاج : هو أشد العذاب في اللغة . قال الله عز وجل : { إن عذابها كان غرامًا } ، وقال الطرماح : " ويوم النسار .. . " البيت . وقوله عز وجل : { إن عذابها كان غرامًا } : أي ملحًا دائمًا ملازمًا . وفي معجم ما استعجم للبكري (طبعة القاهرة ص 385) الجفار : بكسر أوله ، وبالراء المهملة : موضع بنجد ، وهو الذي عنى بشر بن أبي خازم بقوله : " ويوم الجفار .. . " البيت . وقال أبو عبيدة : الجفار : في بلاد بني تميم . وقال البكري في رسم النسار : النسار ، بكسر أوله : على لفظ الجمع ، وهي أجبل صغار ، شبهت بأنسر واقعة ، وذكر ذلك أبو حاتم . وقال في موضع آخر : هي ثلاث قارات سود ، تسمى الأنسر . وهناك أوقعت طيئ وأسد وغطفان ، وهم حلفاء لبني عامر وبني تميم ، ففرت تميم ، وثبتت بنو عامر ، فقتلوهم قتلا شديدًا ؛ فغضبت بنو تميم لبني عامر ، فتجمعوا ولقوهم يوم الجفار ، فلقيت أشد مما لقيت بنو عامر ، فقال بشر ابن أبي خازم : غَضِبَــتْ تَمِيــمٌ أنْ تُقْتَّـلَ عَـامِر يَــوْمَ النِّسَــارِ فَـأُعْقِبُوا بِـالصَّيْلَمِ قلت : الصيلم : الداهية المستأصلة . وفي رواية : فأعتبوا