Tabari
Back to surah 14, ayah 35

Tafseer of Abraham · Ibrahim · 14:35

وَإِذْ قَالَ إِبْرَٰهِيمُ رَبِّ ٱجْعَلْ هَٰذَا ٱلْبَلَدَ ءَامِنًۭا وَٱجْنُبْنِى وَبَنِىَّ أَن نَّعْبُدَ ٱلْأَصْنَامَ

And [mention, O Muhammad], when Abraham said, "My Lord, make this city [Makkah] secure and keep me and my sons away from worshipping idols.

Tabari (1 passage)

  1. Full Dutch translation of Tabari's text

    Allah de Verhevene zegt: En gedenk, o Muḥammad, wa-idh qāla Ibrāhīmu rabbi ijʿal hādhā al-balada āminan — Hij bedoelt het Heiligdom (al-Ḥaram), een stad wier bewoners en inwoners veilig zijn — wa-ijnibnī wa-baniyya an naʿbuda al-aṣnāma — Men zegt hiervan: "janabtuhu al-sharra fa-anā ajnubuhu janban" (ik hield hem van het kwaad verwijderd) en "jannabtuhu al-sharra fa-anā ujannibuhū tajnīban" (ik hield hem ver van het kwaad) en "ajnabtuhū dhālika fa-anā ujnibuhū ijnāban" (ik verwijderde hem daar ver van). Van de vorm "janabtu" stamt het dichtersvers:

    Zij schudt zijn wieg bewogen door bezorgdheid voor hem, en houdt hem ver van onze jonge, wilde kamelen.

    De betekenis is: verwijder mij en mijn zonen van de aanbidding van de afgodsbeelden. "Al-aṣnām" is het meervoud van "ṣanam" (afgodsbeeld), en "al-ṣanam" is de beeldende figuur — zoals Ruʾba ibn al-ʿAjjāj zei in zijn beschrijving van een vrouw:

    Een tedere, lijzige vrouw als een afgodsbeeld dat opgepoetst wordt, lachend met blanke, frisse lippen die men kan kussen.

    Dit was ook de opvatting van Mujāhid: Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Abū Ḥudhayfa heeft ons verteld, hij zei: Shibl heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid: wa-idh qāla Ibrāhīmu rabbi ijʿal hādhā al-balada āminan wa-ijnibnī wa-baniyya an naʿbuda al-aṣnāma — hij zei: "Aldus verhoorde Allah het gebed van Ibrāhīm voor zijn nageslacht, en niemand van zijn nageslacht aanbad na zijn gebed nog een afgodsbeeld." En "al-ṣanam" is de beeldende figuur; wat geen afgodsbeeld is, is een verafgode steen (wathan). Hij zei: "En Allah verhoorde het van hem, en maakte dit land veilig, voorzag zijn bewoners van vruchten, maakte hem tot voorganger (imām), maakte van zijn nakomelingschap mensen die het gebed verrichten, aanvaardde zijn gebed, toonde hem de bedevaartrites, en aanvaardde zijn berouw."

    Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Jarīr heeft ons verteld, op gezag van Mughīra, die zei: Ibrāhīm al-Taymī placht te onderwijzen en in zijn lessen te zeggen: "Wie is nog veilig voor de beproeving na de vriend van Allah, Ibrāhīm, wanneer hij zegt: Heer, ijnibnī wa-baniyya an naʿbuda al-aṣnāma ?"

    Zijn woord rabbi innahunna aḍlalna kathīran min al-nāsi — Hij zegt: O Heer, de afgodsbeelden hebben — dat wil zeggen: zij hebben afgeleid en doen dwalen — velen van de mensen van de weg van de leiding en het rechte pad, totdat zij hen aanbaden en U verwierpen.

    Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, over zijn woord innahunna aḍlalna kathīran min al-nāsi : hij zei: "dat wil zeggen de afgodstukken."

    Al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Isḥāq heeft ons verteld, hij zei: Hishām heeft ons verteld, op gezag van ʿAmr, op gezag van Saʿīd, op gezag van Qatāda: innahunna aḍlalna kathīran min al-nāsi — hij zei: "De afgodsbeelden."

    Zijn woord fa-man tabiʿanī fa-innahū minnī — Hij zegt: wie mij volgde in datgene waartoe ik behoor — namelijk het geloof in U en het uitsluitend verrichten van aanbidding voor U en het opgeven van de aanbidding van afgodstukken — die is van mij: dat wil zeggen: hij volgt mijn weg en handelt gelijk aan mijn daad. Wa-man ʿaṣānī fa-innaka ghafūrun raḥīmun — Hij zegt: wie mijn bevel weigerde en niet aanvaardde wat ik hem opriep, en U deelgenoten toekende — dan bent U de vergevende van de zonden van de zondaren en de fouten begijnen, door Uw gunst, en de barmhartige jegens Uw dienaren, Die vergeeft wie U wilt van hen.

    Zoals Bishr ons vertelde, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, over zijn woord fa-man tabiʿanī fa-innahū minnī wa-man ʿaṣānī fa-innaka ghafūrun raḥīmun : "Luister naar het woord van de vriend van Allah Ibrāhīm — nee bij Allah, zij waren noch beschuldigers noch vloekenden; en men placht te zeggen: tot de slechtste dienaren van Allah behoren elke beschuldiger en vloekende." En de profeet van Allah, de zoon van Maria, zei: in tuʿadhdhibhum fa-innahum ʿibāduka wa-in taghfir lahum fa-innaka anta al-ʿAzīzu al-Ḥakīmu .

    Show original Arabic
    يقول تعالى ذكره: ( و) اذكر يا محمد (وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّ اجْعَلْ هَذَا الْبَلَدَ آمِنًا) يعني الحَرَم ، بلدا آمنا أهله وسكانه (وَاجْنُبْنِي وَبَنِيَّ أَنْ نَعْبُدَ الأَصْنَامَ) يقال منه: جَنَبْته الشرّ فأنا أَجْنُبُه جَنْبا وجَنَّبته الشر ، فأنا أجَنِّبُه تجنيبا ، وأجنبته ذلك فأنا أُجْنِبه إجنابا ، ومن جَنَبْتُ قول الشاعر: وَتَنْفُــضُ مَهْــدَهُ شَــفَقا عَلَيْــه وَتَجْنِبُـــهُ قَلائِصَنـــا الصِّعابَــا (1) ومعنى ذلك: أبعدْني وبنيّ من عبادة الأصنام ، والأصنام: جمع صنم ، والصنم: هو التمثال المصوّر ، كما قال رُؤبة بن العجَّاج في صفة امرأة: وَهْنانَــةٌ كــالزُّونِ يُجْـلَى صَنَمُـهْ تَضْحَـكُ عـن أشْـنَبَ عَـذْبٍ مَلْثَمُـهْ (2) وكذلك كان مجاهد يقول:حدثني المثنى ، قال : ثنا أبو حُذيفة ، قال : ثنا شبل ، عن ابن أبي نجيح ، عن مجاهد (وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّ اجْعَلْ هَذَا الْبَلَدَ آمِنًا وَاجْنُبْنِي وَبَنِيَّ أَنْ نَعْبُدَ الأَصْنَامَ) قال: فاستجاب الله لإبراهيم دعوته في ولده ، قال : فلم يعبد أحد من ولده صنما بعد دعوته. والصنم: التمثال المصوّر ، ما لم يكن صنما فهو وثَن ، قال: واستجاب الله له ، وجعل هذا البلد آمنا ، ورزق أهله من الثمرات ، وجعله إماما ، وجعل من ذرّيته من يقيم الصلاة ، وتقبَّل دعاءه ، فأراه مناسِكَة ، وتاب عليه. حدثنا ابن حميد ، قال : ثنا جرير ، عن مغيرة ، قال : كان إبراهيم التيميّ يقصُّ ويقول في قَصَصه: من يأمن من البلاء بعد خليل الله إبراهيم ، حين يقول: ربّ( اجْنُبْنِي وَبَنِيَّ أَنْ نَعْبُدَ الأَصْنَامَ ) . وقوله ( رَبِّ إِنَّهُنَّ أَضْلَلْنَ كَثِيرًا مِنَ النَّاسِ ) يقول: يا ربّ إن الأصنام أضللن: يقول: أزلن كثيرا من الناس عن طريق الهُدى وسبيل الحق حتى عبدوهنّ ، وكفروا بك. حدثنا بشر ، قال : ثنا يزيد ، قال : ثنا سعيد ، عن قتادة ، قوله ( إِنَّهُنَّ أَضْلَلْنَ كَثِيرًا مِنَ النَّاسِ ) يعني الأوثان. حدثني المثنى ، قال : ثنا إسحاق ، قال : ثنا هشام ، عن عمرو ، عن سعيد ، عن قتادة ( إِنَّهُنَّ أَضْلَلْنَ كَثِيرًا مِنَ النَّاسِ ) قال: الأصنام. وقوله ( فَمَنْ تَبِعَنِي فَإِنَّهُ مِنِّي ) يقول: فمن تبعني على ما أنا عليه من الإيمان بك وإخلاص العبادة لك وفراق عبادة الأوثان ، فإنه مني: يقول: فإنه مستنّ بسنَّتِي ، وعامل بمثل عملي ( وَمَنْ عَصَانِي فَإِنَّكَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ) يقول: ومن خالف أمري فلم يقبل مني ما دعوته إليه ، وأشرك بك ، فإنه غفور لذنوب المذنبين الخَطائين بفضلك ، ورحيم بعبادك تعفو عمن تشاء منهم . كما حدثنا بشر ، قال : ثنا يزيد ، قال : ثنا سعيد ، عن قتادة قوله ( فَمَنْ تَبِعَنِي فَإِنَّهُ مِنِّي وَمَنْ عَصَانِي فَإِنَّكَ غَفُورٌ رَحِيمٌ ) اسمعوا إلى قول خليل الله إبراهيم لا والله ما كانوا طَعَّانين ولا لعَّانين ، وكان يقال: إنّ من أشرّ عباد الله كلّ طعان لعان ، قال نبيّ الله ابن مريم عليه السلام إِنْ تُعَذِّبْهُمْ فَإِنَّهُمْ عِبَادُكَ وَإِنْ تَغْفِرْ لَهُمْ فَإِنَّكَ أَنْتَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ . ------------------------ الهوامش: (1) البيت في ( مجاز القرآن لأبي عبيدة 1 : 342 ) قال : جنبت الرجل الأمر ، وهو يجنب أخاه الشر ، وجنبته ( بتشديد النون ) واحد ، وأنشد البيت ، وشدده ذو الرمة فقال : وشــعر قــد أرقــت لـه بليـل أجنبـــه المســـاند والمحـــالا يريد أن المرأة تشفق على طفلها ، فتنفض فراشه خوفا عليه مما يؤذيه ، ولا تركب به النوق الفتية ، وهي القلائص ، لأن نشاطها في السير يؤذيه ، وقال الفراء في معاني القرآن ، ( الورقة 164 ) أهل الحجاز يقولون : جنبني ، خفيفة ، وأهل نجد يقولون : أجنبني شره ، وجنبني شره . (2) البيت لرؤبة من . أرجوزة له مطلعها : " قلت لزير لم تصله مريمة " ، وقوله " وهنانة " : صفة لأروى في البيت قبله وهو : " إذا حب أروى همه وسدمه ". والزون : الصنم . وملثمة : مقبلة . وقد شبه أروى بالصنم المجلو في البهاء والحسن . والوهنانة كما في اللسان : الكسل عن العمل تنعما . قال أبو عبيدة : الوهنانة التي فيها فترة .