Tabari
Back to surah 11, ayah 6

Tafseer of Hud · Hud · 11:6

۞ وَمَا مِن دَآبَّةٍۢ فِى ٱلْأَرْضِ إِلَّا عَلَى ٱللَّهِ رِزْقُهَا وَيَعْلَمُ مُسْتَقَرَّهَا وَمُسْتَوْدَعَهَا ۚ كُلٌّۭ فِى كِتَٰبٍۢ مُّبِينٍۢ

And there is no creature on earth but that upon Allah is its provision, and He knows its place of dwelling and place of storage. All is in a clear register.

Tabari (1 passage)

  1. Full Dutch translation of Tabari's text

    De uitleg van de woorden van Allah de Verhevene: وَمَا مِنْ دَابَّةٍ فِي الأَرْضِ إِلا عَلَى اللَّهِ رِزْقُهَا وَيَعْلَمُ مُسْتَقَرَّهَا وَمُسْتَوْدَعَهَا كُلٌّ فِي كِتَابٍ مُبِينٍ (6)

    Abū Jaʿfar zei: Met Zijn woord bedoelt Allah de Verhevene: er is geen enkel kruipend wezen op aarde. De dābba is het actieve deelwoord van het werkwoord dabba (kruipen). إِلا عَلَى اللَّهِ رِزْقُهَا — er is geen wezen of de voorziening die het bereikt is van Allah; Hij heeft die op Zich genomen. Dat is zijn voedsel, zijn levensonderhoud, en datgene waarmee het leeft.

    In de richting van wat wij hierover gezegd hebben, spraken ook sommige uitleggers.

    17959. Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: Al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj, die zei: Mujāhid zei: Elke voorziening die het wezen bereikt is van Allah; het kan zijn dat Hij het geen voorziening schenkt totdat het van honger sterft, maar alles wat als voorziening gegeven wordt is van Allah.

    17960. Muḥammad ibn Saʿd heeft mij verteld: mijn vader heeft mij verteld: mijn oom heeft mij verteld: mijn vader heeft mij verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van Ibn ʿAbbās: elk kruipend wezen.

    17961. Al-Ḥusayn ibn al-Faraj zei: ik hoorde Abū Muʿādh zeggen: ʿUbayd ibn Sulaymān heeft ons ingelicht: ik hoorde al-Ḍaḥḥāk zeggen: elk kruipend wezen, waarbij de mensen daartoe behoren.

    Sommige taalgeleerden uit Basra beweerden dat elk bezit een dābba is, en dat "min" hier een overtollig voegsel is.

    وَيَعْلَمُ مُسْتَقَرَّهَا — de plaats waar het verblijft, het onderkomen waarnaar het des nachts of overdag terugkeert. وَمُسْتَوْدَعَهَا — de plaats die het als depot dient, hetzij doordat het daar sterft, hetzij doordat het daar begraven wordt.

    17962. Al-Ḥasan ibn Yaḥyā heeft ons verteld: ʿAbd al-Razzāq heeft ons ingelicht: Ibn al-Taymī heeft ons ingelicht, op gezag van Layth, op gezag van al-Ḥakam, op gezag van Miqsam, op gezag van Ibn ʿAbbās: مُسْتَقَرَّهَا — de plek waar het onderkomen zoekt; مُسْتَوْدَعَهَا — de plek waar het sterft.

    17963. Al-Muthanná heeft mij verteld: ʿAbd Allāh ibn Ṣāliḥ heeft ons verteld: Muʿāwiya heeft mij verteld, op gezag van ʿAlī, op gezag van Ibn ʿAbbās: مُسْتَقَرَّهَا — de plek waar het onderkomen zoekt; مُسْتَوْدَعَهَا — wanneer het sterft.

    17964. Ibn Wakīʿ heeft ons verteld: al-Muḥāribī heeft ons verteld, op gezag van Layth, op gezag van al-Ḥakam, op gezag van Miqsam, op gezag van Ibn ʿAbbās: al-mustaqarr is de plek waar het onderkomen zoekt; al-mustawdaʿ is de plek waar het sterft.

    Anderen zeiden: مُسْتَقَرَّهَا — in de baarmoeder; مُسْتَوْدَعَهَا — in de lendenen.

    17965. Al-Muthanná heeft ons verteld: Abū Ḥudhayfa heeft ons verteld: Shibl heeft ons verteld, op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid: مُسْتَقَرَّهَا — in de baarmoeder; مُسْتَوْدَعَهَا — in de lendenen, zoals in Sūrat al-Anʿām.

    17966. Muḥammad ibn Saʿd heeft mij verteld: mijn vader heeft mij verteld: mijn oom heeft mij verteld: mijn vader heeft mij verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van Ibn ʿAbbās: al-mustaqarr is wat zich in de baarmoeder bevindt, en al-mustawdaʿ is wat zich in de lendenen bevindt.

    17967. Al-Ḥusayn ibn al-Faraj zei: ik hoorde Abū Muʿādh zeggen: ʿUbayd heeft ons ingelicht: ik hoorde al-Ḍaḥḥāk zeggen: مُسْتَقَرَّهَا — in de baarmoeder; مُسْتَوْدَعَهَا — in de lendenen.

    Weer anderen zeiden: al-mustaqarr is in de baarmoeder; al-mustawdaʿ is de plek waar het sterft.

    17968. Ibn Wakīʿ heeft ons verteld: mijn vader en Yaʿlā en Ibn Fuḍayl hebben ons verteld, op gezag van Ismāʿīl, op gezag van Ibrāhīm, op gezag van ʿAbd Allāh: mustaqarruhā — de baarmoeder; mustawdaʿuhā — de aarde waar het sterft.

    17969. ʿUbayd Allāh heeft ons verteld, op gezag van Isrāʾīl, op gezag van al-Suddī, op gezag van Murra, op gezag van ʿAbd Allāh: al-mustaqarr is de baarmoeder, en al-mustawdaʿ is de plek waar het sterft.

    Anderen zeiden: مُسْتَقَرَّهَا — de dagen van zijn leven; مُسْتَوْدَعَهَا — de plek waar het sterft.

    17970. Al-Muthanná heeft mij verteld: Isḥāq heeft ons verteld: ʿAbd al-Raḥmān ibn Saʿd heeft ons verteld: Abū Jaʿfar heeft ons ingelicht, op gezag van al-Rabīʿ ibn Anas: مُسْتَقَرَّهَا — de dagen van zijn leven; مُسْتَوْدَعَهَا — de plek waar het sterft en vanwaar het zal worden opgewekt.

    Abū Jaʿfar zei: Wij kozen de mening die wij kozen omdat Allah de Verhevene heeft medegedeeld dat elke voorziening die de levende wezens ontvangen van Hem afkomstig is. Het meest passend daarbij is kennis van hun verblijfplaatsen en rustplaatsen, niet een mededeling over Zijn kennis van wat de lendenen en baarmoeder inhouden.

    Met Zijn woord: كُلٌّ فِي كِتَابٍ مُبِينٍ bedoelt Hij: het aantal van elk levend wezen, de omvang van hun voorzieningen, de duur van hun verblijf op hun rustplaats, en de duur van hun bestaan op hun opslagplaats — dit alles staat bij Allah in een Boek vastgelegd en opgeschreven. مُبِينٍ maakt duidelijk aan wie het leest dat dit vastgelegd en opgeschreven is, voordat Hij deze wezens schiep en bestaan gaf.

    Dit is een mededeling van Allah de Verhevene aan degenen die hun borsten plooien om zich voor Hem te verbergen, dat Hij alle dingen kende en ze in een Boek bij Hem vastlegde voordat Hij hen schiep en bestaan gaf. Hij zegt tot hen: Wie van hen al voor hun bestaan bekend was, hoe zou dan voor Hem verborgen zijn wat hun zielen verbergen wanneer zij hun borsten plooien en hun kleding over zich optrekken?

    Show original Arabic
    القول في تأويل قوله تعالى : وَمَا مِنْ دَابَّةٍ فِي الأَرْضِ إِلا عَلَى اللَّهِ رِزْقُهَا وَيَعْلَمُ مُسْتَقَرَّهَا وَمُسْتَوْدَعَهَا كُلٌّ فِي كِتَابٍ مُبِينٍ (6) قال أبو جعفر : يعني تعالى ذكره بقوله: ( وما من دابّة في الأرض إلا على الله رزقها ) ، وما تدبّ دابّة في الأرض . * * * و " الدابّة " " الفاعلة " ، من دبّ فهو يدبّ، وهو دابٌّ، وهي دابّة. (1) * * * (إلا على الله رزقها ) ، يقول: إلا ومن الله رزقها الذي يصل إليها ، هو به متكفل، وذلك قوتها وغذاؤها وما به عَيْشُها. * * * وبنحو الذي قلنا في ذلك قال بعض أهل التأويل. *ذكر من قال ذلك: 17959- حدثنا القاسم قال ، حدثنا الحسين، قال، حدثني حجاج، عن ابن جريج قال، قال مجاهد، في قوله: ( وما من دابة في الأرض إلا على الله رزقها ) ، قال: ما جاءها من رزقٍ فمن الله، وربما لم يرزقها حتى تموت جوعًا، ولكن ما كان من رزقٍ فمن الله. 17960- حدثني محمد بن سعد قال، حدثني أبي قال، حدثني عمي قال ، حدثني أبي، عن أبيه، عن ابن عباس قوله: ( وما من دابة في الأرض إلا على الله رزقها ) ، قال: كل دابة 17961- حدثت عن الحسين بن الفرج قال، سمعت أبا معاذ يقول، أخبرنا عبيد بن سليمان قال، سمعت الضحاك يقول في قوله: ( وما من دابة في الأرض إلا على الله رزقها ) ، يعني: كلّ دابة ، والناسُ منهم. * * * وكان بعض أهل العلم بكلام العرب من أهل البصرة يزعم أن كل مالٍ فهو " دابة " (2) ، وأن معنى الكلام: وما دابة في الأرض ، وأن " من " زائدة. (3) * * * وقوله: ( ويعلم مستقرها ) ، حيث تستقر فيه، وذلك مأواها الذي تأوي إليه ليلا أو نهارًا ، (ومستودعها) الموضع الذي يودعها، إما بموتها ، فيه ، أو دفنها . (4) * * * وبنحو الذي قلنا في ذلك قال جماعة من أهل التأويل. *ذكر من قال ذلك: 17962- حدثنا الحسن بن يحيى قال، أخبرنا عبد الرزاق قال، أخبرنا ابن التيمي، عن ليث، عن الحكم، عن مقسم، عن ابن عباس قال: ( مستقرها ) حيث تأوي ، ( ومستودعها ) ، حيث تموت. 17963- حدثني المثنى قال ، حدثنا عبد الله بن صالح قال، حدثني معاوية، عن علي، عن ابن عباس قوله: ( ويعلم مستقرها ) ، يقول: حيث تأوى ، ( ومستودعها ) ، يقول: إذا ماتت. 17964- حدثنا ابن وكيع قال ، حدثنا المحاربي، عن ليث، عن الحكم، عن مقسم، عن ابن عباس: (يعلم مستقرها ومستودعها) ، قال: " المستقر "، حيث تأوي ، و " المستودع "، حيث تموت. * * * وقال آخرون: ( مستقرّها ) ، في الرحم ، (ومستودعها ) ، في الصلب. *ذكر من قال ذلك: 17965- حدثنا المثنى قال ، حدثنا أبو حذيفة قال ، حدثنا شبل، عن ابن أبي نجيح، عن مجاهد: ( ويعلم مستقرها ) ، في الرحم ، ( ومستودعها ) ، في الصلب، مثل التي في " الأنعام ". (5) 17966- حدثني محمد بن سعد قال، حدثني أبي قال، حدثني عمي قال، حدثني أبي، عن أبيه عن ابن عباس، قوله: ( ويعلم مستقرها ومستودعها)، فالمستقر ما كان في الرحم، والمستودع ما كان في الصلب. 17967- حدثت عن الحسين بن الفرج قال، سمعت أبا معاذ يقول، أخبرنا عبيد قال، سمعت الضحاك يقول في قوله: ( ويعلم مستقرها) ، يقول: في الرحم ، (ومستودعها) ، في الصلب. * * * وقال آخرون: " المستقر " في الرحم ، و " المستودع " ، حيث تموت. *ذكر من قال ذلك: 17968- حدثنا ابن وكيع قال ، حدثنا أبي ويعلى، وابن فضيل، عن إسماعيل، عن إبراهيم، عن عبد الله: ( ويعلم مستقرها ومستودعها ) ، قال: " مستقرها " ، الأرحام ، و " مستودعها ": الأرض التي تموت فيها. 17969-. . . . قال، حدثنا عبيد الله، عن إسرائيل، عن السدي، عن مرة، عن عبد الله: ( ويعلم مستقرها ومستودعها ) ، " المستقر " الرحم، و " المستودع " المكان الذي تموت فيه. * * * وقال آخرون : ( مستقرها ) ، أيام حياتها ، ( ومستودعها ) ، حيث تموت فيه. * ذكر من قال ذلك: 17970- حدثني المثنى قال ، حدثنا إسحاق قال ، حدثنا عبد الرحمن بن سعد قال أخبرنا أبو جعفر، عن الربيع بن أنس قوله: ( ويعلم مستقرها ومستودعها )، قال: (مستقرها) ، أيام حياتها، و (مستودعها): حيث تموت ، ومن حيث تبعث. * * * قال أبو جعفر: وإنما اخترنا القول الذي اخترناه فيه، لأن الله جل ثناؤه أخبر أن ما رزقت الدواب من رزق فمنه، فأولى أن يتبع ذلك أن يعلم مثواها ومستقرها دون الخبر عن علمه بما تضمنته الأصلاب والأرحام. * * * ويعني بقوله: (كل في كتاب) ، [مبين] ، عدد كل دابة، (6) ومبلغ أرزاقها ، وقدر قرارها في مستقرها، ومدة لبثها في مستودعها. كل ذلك في كتاب عند الله مثبت مكتوب ، (مبين)، يبين لمن قرأه أن ذلك مثبت مكتوب قبل أن يخلقها ويوجدها. (7) وهذا إخبارٌ من الله جل ثناؤه الذين كانوا يثنون صدورهم ليستخفوا منه ، أنه قد علم الأشياء كلها، وأثبتها في كتاب عنده قبل أن يخلقها ويوجدها ، يقول لهم تعالى ذكره: فمن كان قد علم ذلك منهم قبل أن يوجدهم، فكيف يخفى عليه ما تنطوي عليه نفوسهم إذا ثنوا به صدورهم ، واستغشوا عليه ثيابهم؟ ------------------------ الهوامش : (1) انظر تفسير " الدابة " فيما سلف 14 : 21 ، تعليق : 1 ، والمراجع هناك . (2) في المطبوعة : " كل ماش فهو دابة " ، والذي أثبته هو نص المخطوطة ، و " المال " عند العرب ، الإبل والأنعام ، وسائر الحيوان مما يقتنى . وهذا وجه . ولكن الذي في مجاز القرآن ، وهذا نص كلامه ، فهو " كل آكل " ، ولا قدرة لي على الفصل في صواب ما قاله أبو عبيدة ، لأن نسخة المجاز المطبوعة ، ربما وجد فيها خلاف لما نقل عن أبي عبيدة في الكتب الأخرى . (3) هذا نص أبي عبيدة في مجاز القرآن 1 : 285 . (4) انظر تفسير " المستقر " ، و " المستودع " فيما سلف 1 : 539 / 11 : 434 ، 562 - 572 / 12 : 358 ، 359 . (5) انظر تفسير " سورة الأنعام " 11 : 562 - 572 . والآثار هناك . (6) زدت ما بين القوسين ، لأني رجحت أنه حق الكلام ، وأن الناسخ ظن أنه تكرار فتركه . (7) انظر تفسير " مبين " فيما سلف من فهارس اللغة ( بين ) .