Tafseer of The Morning Hours · Ad-Dhuhaa · 93:3
Your Lord has not taken leave of you, [O Muhammad], nor has He detested [you].
Zijn woord: مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى ("Jouw Heer heeft jou niet verlaten en niet veracht") — dit is het antwoord op de eed, en de betekenis ervan is: jouw Heer heeft jou, o Mohammed, niet in de steek gelaten en jou niet gehaat. Er is gezegd: وَمَا قَلَى ("en Hij heeft niet veracht"), en de betekenis ervan is: en Hij heeft jou niet veracht, waarbij men volstaat met het begrip van de toehoorder voor de betekenis, omdat eraan voorafging Zijn woord مَا وَدَّعَكَ ("Hij heeft jou niet verlaten"), zodat daaruit bekend werd dat degene tot wie het gericht is de Profeet van Allah ﷺ is.
En in overeenstemming met wat wij hierover hebben gezegd, hebben de uitleggers gesproken.
* Vermelding van wie dat gezegd heeft:
ʿAlī heeft mij verteld, hij zei: Abū Ṣāliḥ heeft ons verteld, hij zei: Muʿāwiya heeft mij verteld, op gezag van ʿAlī, op gezag van Ibn ʿAbbās, over Zijn woord مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى , hij zei: het betekent: jouw Heer heeft jou niet verlaten en jou niet gehaat.
Yūnus heeft mij verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht, hij zei: Ibn Zayd zei over Zijn woord مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى : hij zei: jouw Heer heeft jou niet veracht en jou niet gehaat; hij zei: en de "qālī" is degene die haat.
En er is vermeld dat deze surah aan de Boodschapper van Allah ﷺ werd geopenbaard als een logenstraffing door Allah van de Quraysh, vanwege hun zeggen tegen de Boodschapper van Allah, toen de openbaring uitbleef: "Mohammeds Heer heeft hem verlaten en veracht."
* Vermelding van de overlevering daarover:
ʿAlī ibn ʿAbd Allāh al-Dahhān heeft mij verteld, hij zei: Mufaḍḍal ibn Ṣāliḥ heeft ons verteld, op gezag van al-Aswad ibn Qays al-ʿAbdī, op gezag van Ibn ʿAbd Allāh, hij zei: toen Jibrīl achterbleef bij de Boodschapper van Allah ﷺ, zei een vrouw uit zijn familie, of uit zijn volk: "De duivel heeft Mohammed verlaten", waarop Allah hem openbaarde: وَالضُّحَى ... tot aan Zijn woord مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى .
Abū Jaʿfar zei: "Ibn ʿAbd Allāh" is Jundub ibn ʿAbd Allāh al-Bajalī.
Muḥammad ibn ʿĪsā al-Dāmaghānī en Muḥammad ibn Hārūn al-Qaṭṭān hebben mij verteld, zij beiden zeiden: Sufyān heeft ons verteld, op gezag van al-Aswad ibn Qays, die Jundub al-Bajalī hoorde zeggen: Jibrīl bleef achter bij de Profeet ﷺ totdat de polytheïsten (mushrikīn) zeiden: "Mohammeds Heer heeft hem verlaten", waarop Allah openbaarde: وَالضُّحَى * وَاللَّيْلِ إِذَا سَجَى * مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى .
Ibn al-Muthannā heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Jaʿfar heeft ons verteld, hij zei: Shuʿba heeft ons verteld, op gezag van al-Aswad ibn Qays, dat hij Jundub al-Bajalī hoorde zeggen: een vrouw zei tegen de Boodschapper van Allah ﷺ: "Ik zie dat jouw metgezel je waarlijk in de steek heeft gelaten", waarop dit vers werd geopenbaard: مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى .
Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Mihrān heeft ons verteld, op gezag van Sufyān, op gezag van al-Aswad ibn Qays, hij zei: ik hoorde Jundub ibn ʿAbd Allāh zeggen: een vrouw kwam bij de Profeet ﷺ en zei: "Ik zie dat jouw duivel je waarlijk heeft verlaten", waarop werd geopenbaard: وَالضُّحَى * وَاللَّيْلِ إِذَا سَجَى * مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى .
Ibn Abī al-Shawārib heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Wāḥid ibn Ziyād heeft ons verteld, hij zei: Sulaymān al-Shaybānī heeft ons verteld, op gezag van ʿAbd Allāh ibn Shaddād, dat Khadīja tegen de Profeet ﷺ zei: "Ik zie dat jouw Heer je waarlijk heeft veracht", waarop Allah openbaarde: وَالضُّحَى * وَاللَّيْلِ إِذَا سَجَى * مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى .
Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda, over مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى , hij zei: Jibrīl, vrede zij met hem, bleef bij hem achter met de openbaring, waarop sommige mensen — en zij waren toentertijd in Mekka — zeiden: "Wij zien dat jouw metgezel je waarlijk heeft veracht en verlaten", waarop Allah openbaarde wat je hoort: مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى .
Ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Ibn Thawr heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van Qatāda, over Zijn woord مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى , hij zei: Jibrīl bleef bij hem achter, waarop de polytheïsten (mushrikīn) zeiden: "Zijn Heer heeft hem veracht en verlaten", waarop Allah openbaarde: مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى .
Mij is verteld op gezag van al-Ḥusayn, hij zei: ik hoorde Abū Muʿādh zeggen: ʿUbayd heeft ons verteld, hij zei: ik hoorde al-Ḍaḥḥāk zeggen over Zijn woord مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى : Jibrīl bleef weg bij Mohammed ﷺ, waarop de polytheïsten (mushrikīn) zeiden: "Zijn Heer heeft hem verlaten en veracht", waarop Allah dit vers openbaarde.
Muḥammad ibn Saʿd heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, hij zei: mijn oom heeft mij verteld, hij zei: mijn vader heeft mij verteld, op gezag van zijn vader, op gezag van Ibn ʿAbbās, over مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى , hij zei: toen de Koran aan hem was geopenbaard, bleef Jibrīl enkele dagen bij hem weg, waarop hem dat werd verweten, en de polytheïsten (mushrikīn) zeiden: "Zijn Heer heeft hem verlaten en veracht", waarop Allah openbaarde: مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى .
Abū Kurayb heeft ons verteld, hij zei: Wakīʿ heeft ons verteld, op gezag van Hishām ibn ʿUrwa, op gezag van zijn vader, hij zei: Jibrīl bleef achter bij de Profeet ﷺ, waarop hij hevig bedroefd werd, en Khadīja zei: "Ik zie dat jouw Heer je waarlijk heeft veracht, gezien de bedroefdheid die wij bij je zien", hij zei: waarop werd geopenbaard: وَالضُّحَى وَاللَّيْلِ إِذَا سَجَى مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى ... tot aan het einde ervan.
