Tabari
Back to surah 62, ayah 11

Tafseer of Friday · Al-Jumu'a · 62:11

وَإِذَا رَأَوْا۟ تِجَٰرَةً أَوْ لَهْوًا ٱنفَضُّوٓا۟ إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَآئِمًۭا ۚ قُلْ مَا عِندَ ٱللَّهِ خَيْرٌۭ مِّنَ ٱللَّهْوِ وَمِنَ ٱلتِّجَٰرَةِ ۚ وَٱللَّهُ خَيْرُ ٱلرَّٰزِقِينَ

But when they saw a transaction or a diversion, [O Muhammad], they rushed to it and left you standing. Say, "What is with Allah is better than diversion and than a transaction, and Allah is the best of providers."

Tabari (1 passage)

  1. Full Dutch translation of Tabari's text

    Hij, verheven is Zijn vermelding, zegt: En wanneer de gelovigen een handelskaravaan of vermaak zagen, (verspreidden zij zich daarheen) — dat wil zeggen: zij haastten zich naar de handel. (En lieten zij jou staan) Hij zegt tot de Profeet ﷺ: en zij lieten jou, o Mohammed, staande op de preekstoel achter. Dat was omdat de handel die zij zagen en waar het volk zich naartoe verspreidde, waarbij zij de Profeet ﷺ staande achterlieten, olie was waarmee Diḥya ibn Khalīfa uit Syrië was aangekomen.

    * Vermelding van wie dat heeft gezegd:

    Ibn Ḥumayd heeft ons verteld, hij zei: Mihrān heeft ons verteld, op gezag van Sufyān, op gezag van Ismāʿīl al-Suddī, op gezag van Abū Mālik, hij zei: Diḥya ibn Khalīfa kwam aan met een handel van olie uit Syrië, terwijl de Profeet ﷺ de preek hield op vrijdag. Toen zij hem zagen, stonden zij op en gingen naar hem bij al-Baqīʿ, omdat zij vreesden dat anderen hem vóór zouden zijn. Hij zei: Toen werd geopenbaard: (En wanneer zij een handel of vermaak zien, verspreiden zij zich daarheen en laten jou staan).

    Abū Kurayb heeft ons verteld, hij zei: Ibn Yamān heeft ons verteld, hij zei: Sufyān heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī, op gezag van Qurra: Wanneer wordt opgeroepen tot het gebed op de dag van vrijdag; hij zei: Diḥya al-Kalbī kwam met een handel terwijl de Profeet ﷺ stond in het gebed op de dag van vrijdag, en zij lieten de Profeet ﷺ achter en gingen naar hem toe. Toen werd geopenbaard: (En wanneer zij een handel of vermaak zien, verspreiden zij zich daarheen en laten jou staan), tot het einde van de sūra.

    Abū Ḥuṣayn ʿAbd Allāh ibn Aḥmad ibn Yūnus heeft mij verteld, hij zei: ʿAbthar heeft ons verteld, hij zei: Ḥuṣayn heeft ons verteld, op gezag van Sālim ibn Abī al-Jaʿd, op gezag van Jābir ibn ʿAbd Allāh, hij zei: "Wij waren met de Boodschapper van Allah ﷺ op de vrijdag, toen een karavaan voorbijtrok die voedsel vervoerde. Hij zei: Toen gingen de mensen naar buiten, op twaalf mannen na, en toen werd het vers van de vrijdag geopenbaard."

    Ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn Thawr heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, die zei: al-Ḥasan zei: De mensen van Medina werden getroffen door honger en hoge prijzen. Toen kwam er een karavaan aan terwijl de Profeet ﷺ de preek hield op de dag van vrijdag, en zij hoorden ervan, dus gingen zij naar buiten terwijl de Profeet ﷺ stond, zoals Allah, machtig en verheven is Hij, heeft gezegd.

    Yūnus heeft mij verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht, hij zei: Ibn Zayd zei over Zijn woord: (En wanneer zij een handel of vermaak zien, verspreiden zij zich daarheen en laten jou staan); hij zei: Er kwam een handel en zij wendden zich daartoe en lieten de Profeet ﷺ staan, en wanneer zij vermaak en spel zagen. (Zeg: wat bij Allah is, is beter dan het vermaak en dan de handel, en Allah is de beste der voorzieners).

    Muḥammad ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld; en al-Ḥārith heeft mij verteld, hij zei: al-Ḥasan heeft ons verteld, hij zei: Warqāʾ heeft ons verteld — beiden — op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, betreffende Zijn woord: (En wanneer zij een handel of vermaak zien, verspreiden zij zich daarheen); hij zei: het waren mannen die opstonden om naar hun lastdieren en op reis te gaan, op zoek naar handel.

    Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, op gezag van Qatāda: "Terwijl de Boodschapper van Allah ﷺ de mensen toesprak op de dag van vrijdag, begonnen zij weg te glippen en op te staan totdat er nog een groepje van hen overbleef. Hij zei: Hoeveel zijn jullie? Zij telden zichzelf, en zie, het waren twaalf mannen en een vrouw. Vervolgens stond hij op in de tweede vrijdag en begon hen toe te spreken — Sufyān zei: Ik weet niet anders dan dat in zijn overlevering staat: en hen vermaande en herinnerde — en zij begonnen weg te glippen en op te staan totdat er nog een groepje van hen overbleef. Hij zei: Hoeveel zijn jullie? Zij telden zichzelf, en zie, het waren twaalf mannen en een vrouw. Vervolgens stond hij op in de derde vrijdag, en zij begonnen weg te glippen en op te staan totdat er nog een groepje van hen overbleef. Hij zei: Hoeveel zijn jullie? Zij telden zichzelf, en zie, het waren twaalf mannen en een vrouw. Toen zei hij: 'Bij Hem in Wiens hand mijn ziel is, als de laatsten van jullie de eersten zouden volgen, zou de vallei in vuur tegen jullie oplaaien.'" En Allah, machtig en verheven is Hij, openbaarde: (En wanneer zij een handel of vermaak zien, verspreiden zij zich daarheen en laten jou staan).

    Ibn ʿAbd al-Aʿlā heeft ons verteld, hij zei: Ibn Thawr heeft ons verteld, op gezag van Maʿmar, op gezag van Qatāda, betreffende Zijn woord: (zij verspreidden zich daarheen en lieten jou staan); hij zei: Als de laatsten van hen de eersten zouden volgen, zou de vallei in vuur tegen hen oplaaien.

    Hij zei: Ibn Thawr heeft ons verteld, Maʿmar zei, Qatāda zei: Er bleef op die dag niemand bij de Profeet ﷺ behalve twaalf mannen en een vrouw met hen.

    Muḥammad ibn ʿUmāra al-Rāzī heeft ons verteld, hij zei: Muḥammad ibn al-Ṣabbāḥ heeft ons verteld, hij zei: Hushaym heeft ons verteld, hij zei: Ḥuṣayn heeft ons bericht, op gezag van Sālim en Abī Sufyān, op gezag van Jābir, betreffende Zijn woord: (en lieten jou staan); hij zei: Er kwam een karavaan aan en zij verspreidden zich daarheen, en er bleef bij de Profeet ﷺ niemand over behalve twaalf mannen.

    ʿAmr ibn ʿAbd al-Ḥamīd al-Āmulī heeft ons verteld, hij zei: Jarīr heeft ons verteld, op gezag van Ḥuṣayn, op gezag van Sālim, op gezag van Jābir: "De Profeet ﷺ hield staande de preek op de dag van vrijdag, toen er een karavaan uit Syrië kwam, en de mensen keerden zich daarheen totdat er slechts twaalf mannen overbleven. Hij zei: Toen werd dit vers over de vrijdag geopenbaard: (En wanneer zij een handel of vermaak zien, verspreiden zij zich daarheen en laten jou staan)." Wat betreft het vermaak (lahw): men is het oneens over welke soort van vermaak het was. Sommigen zeiden: het waren trommels (kabar) en fluiten.

    * Vermelding van wie dat heeft gezegd:

    Muḥammad ibn Sahl ibn ʿAskar heeft ons verteld, hij zei: Yaḥyā ibn Ṣāliḥ heeft ons verteld, hij zei: Sulaymān ibn Bilāl heeft ons verteld, op gezag van Jaʿfar ibn Muḥammad, op gezag van zijn vader, op gezag van Jābir ibn ʿAbd Allāh, hij zei: Wanneer de jongelingen huwden, plachten zij voorbij te trekken met trommels en fluiten en lieten zij de Profeet ﷺ staande op de preekstoel achter en verspreidden zich daarheen. Toen openbaarde Allah: (En wanneer zij een handel of vermaak zien, verspreiden zij zich daarheen).

    En anderen zeiden: het was een trom.

    * Vermelding van wie dat heeft gezegd:

    Muḥammad ibn ʿAmr heeft mij verteld, hij zei: Abū ʿĀṣim heeft ons verteld, hij zei: ʿĪsā heeft ons verteld; en al-Ḥārith heeft mij verteld, hij zei: al-Ḥasan heeft ons verteld, hij zei: Warqāʾ heeft ons verteld — beiden — op gezag van Ibn Abī Najīḥ, op gezag van Mujāhid, hij zei: Het vermaak: de trom.

    Al-Ḥārith heeft mij verteld, hij zei: al-Ashyab heeft ons verteld, hij zei: Warqāʾ heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd Allāh ibn Abī Najīḥ vermeldde, op gezag van Ibrāhīm ibn Abī Bakr, op gezag van Mujāhid, dat het vermaak: de trom is.

    En wat het meest correct is in dit opzicht, is de overlevering die wij hebben overgeleverd op gezag van Jābir, want hij heeft de zaak van het volk en hun bijeenkomsten meegemaakt.

    En Zijn woord: (Zeg: wat bij Allah is, is beter dan het vermaak en dan de handel) — Hij, verheven is Zijn lof, zegt tot Zijn Profeet Mohammed ﷺ: Zeg hun, o Mohammed: dat wat bij Allah is aan beloning voor wie blijft zitten om de preek van de Boodschapper van Allah ﷺ en zijn vermaning te beluisteren op de dag van vrijdag, totdat de Boodschapper van Allah ﷺ daarmee klaar is, is beter voor hem dan het vermaak en dan de handel waar zij zich naartoe verspreiden. (En Allah is de beste der voorzieners) Hij zegt: En Allah is de beste voorziener, dus wendt jullie tot Hem in het zoeken naar jullie levensonderhoud, en vraagt Hem dat Hij ruim over jullie geeft uit Zijn gunst, en niemand anders.

    Show original Arabic
    يقول تعالى ذكره: وإذا رأى المؤمنون عير تجارة أو لهوًا( انْفَضُّوا إِلَيْهَا ) يعني أسرعوا إلى التجارة ( وَتَرَكُوكَ قَائِمًا ) يقول للنبيّ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّم: وتركوك يا محمد قائمًا على المنبر؛ وذلك أن التجارة التي رأوها فانفضّ القوم إليها ، وتركوا النبيّ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّم قائما كانت زيتًا قدم به دحية بن خليفة من الشام. * ذكر من قال ذلك : حدثنا ابن حُمَيْد، قال: ثنا مهران، عن سفيان، عن إسماعيل السديّ، عن أَبي مالك، قال: قدم دحية بن خليفة بتجارة زيت من الشام، والنبيّ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّم يخطب يوم الجمعة، فلما رأوه قاموا إليه بالبقيع خشوا أن يسبقوا إليه، قال: فنـزلت ( وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا ) . حدثنا أبو كُرَيب، قال: ثنا ابن يمان، قال: ثنا سفيان، عن السدّي ، عن قرة إِذَا نُودِيَ لِلصَّلاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِ قال: جاء دحية الكلبي بتجارة والنبيّ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّم قائم في الصلاة يوم الجمعة، فتركوا النبيّ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّم وخرجوا إليه، فنـزلت ( وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا ) حتى ختم السورة. حدثني أبو حصين عبد الله بن أحمد بن يونس، قال: ثنا عبثر، قال: ثنا حصين، عن سالم بن أَبي الجعد، عن جابر بن عبد الله، قال: " كنا مع رسول الله صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّم في الجمعة، فمرّت عير تحمل الطعام، قال: فخرج الناس إلا اثني عشر رجلا فنـزلت آية الجمعة ". حدثنا ابن عبد الأعلى، قال : ثنا محمد بن ثور، عن معمر، قال، قال الحسن: إن أهل المدينة أصابهم جوع وغلاء سعر، فقدمت عير والنبيّ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّم يخطب يوم الجمعة، فسمعوا بها، فخرجوا والنبيّ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّم قائم، كما قال الله عزّ وجلّ. حدثني يونس، قال: أخبرنا ابن وهب، قال: قال ابن زيد في قوله: ( وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا ) قال: جاءت تجارة فانصرفوا إليها، وتركوا النبي صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّم قائمًا وإذا رأوا لهوا ولعبا( قُلْ مَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ مِنَ اللَّهْوِ وَمِنَ التِّجَارَةِ وَاللَّهُ خَيْرُ الرَّازِقِينَ ) . حدثني محمد بن عمرو، قال: ثنا أبو عاصم ، قال: ثنا عيسى؛ وحدثني الحارث، قال: ثنا الحسن، قال : ثنا ورقاء جميعًا، عن ابن أَبي نجيح، عن مجاهد في قوله: ( وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا ) قال: رجال كانوا يقومون إلى نواضحهم وإلى السفر يبتغون التجارة. حدثنا بشر، قال: ثنا يزيد، قال: ثنا سعيد، عن قتادة: " بينما رسول الله صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّم يخطب الناس يوم الجمعة، فجعلوا يتسللون ويقومون حتى بقيت منهم عصابة، فقال: كم أنتم؟ فعدّوا أنفسهم فإذا اثنا عشر رجلا وامرأة؛ ثم قام في الجمعة الثانية فجعل يخطبهم؛ قال سفيان: ولا أعلم إلا أن في حديثه ويعظهم ويذكرهم، فجعلوا يتسللون ويقومون حتى بقيت منهم عصابة، فقال: كم أنتم، فعدّوا أنفسهم، فإذا اثنا عشر رجلا وامرأة؛ ثم قام في الجمعة الثالثة فجعلوا يتسللون ويقومون حتى بقيت منهم عصابة، فقال كم أنتم؟ فعدّوا أنفسهم، فإذا اثنا عشر رجلا وامرأة، فقال: " وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوِ اتَّبَعَ آخِرُكمْ أوَّلَكُمْ لالْتَهَبَ عَلَيْكُمُ الْوَادِي نَارًا " ، وأنـزل الله عزّ وجلّ: ( وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا ) . حدثنا ابن عبد الأعلى، قال: ثنا ابن ثور، عن معمر، عن قتادة، في قوله: ( انْفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا ) قال: لو اتبع آخرهم أوّلهم لالتهب عليهم الوادي نارًا. قال: ثنا ابن ثور، قال معمر، قال قتادة: لم يبق مع النبيّ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّم يومئذ إلا اثنا عشر رجلا وامرأة معهم. حدثنا محمد بن عمارة الرازي، قال: ثنا محمد بن الصباح، قال: ثنا هشيم، قال: أخبرنا حصين، عن سالم وأبي سفيان، عن جابر، في قوله: ( وَتَرَكُوكَ قَائِمًا ) قال: قدمت عير فانفضّوا إليها، ولم يبق مع النبيّ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّم إلا اثنا عشر رجلا. حدثنا عمرو بن عبد الحميد الآمُلي، قال: ثنا جرير، عن حصين، عن سالم، عن جابر " أن النبيّ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّم كان يخطب قائمًا يوم الجمعة، فجاءت عير من الشام، فانفتل الناس إليها حتى لم يبق إلا اثنا عشر رجلا قال: فنـزلت هذه الآية في الجمعة ( وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا وَتَرَكُوكَ قَائِمًا ) وأما اللهو، فإنه اختُلف من أيّ أجناس اللهو كان، فقال بعضهم: كان كَبَرًا (1) ومزامير. * ذكر من قال ذلك : حدثنا محمد بن سهل بن عسكر، قال: ثنا يحيى بن صالح، قال: ثنا سليمان بن بلال، عن جعفر بن محمد، عن أبيه، عن جابر بن عبد الله، قال (2) كان الجواري إذا نكحوا كانوا يمرّون بالكبر والمزامير ويتركون النبيّ صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّم قائمًا على المنبر، وينفضون إليها، فأنـزل الله ( وَإِذَا رَأَوْا تِجَارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضُّوا إِلَيْهَا ) وقال آخرون: كان طبلا. * ذكر من قال ذلك: حدثني محمد بن عمرو، قال: ثنا أَبو عاصم، قال: ثنا عيسى؛ وحدثني الحارث، قال: ثنا الحسن، قال: ثنا ورقاء جميعًا، عن ابن أَبي نجيح، عن مجاهد قال: اللهو: الطبل. حدثني الحارث، قال: ثنا الأشيب، قال: ثنا ورقاء، قال: ذكر عبد الله بن أَبي نجيح، عن إبراهيم بن أَبي بكر، عن مجاهد أن اللهو: هو الطبل. والذي هو أولى بالصواب في ذلك الخبر الذي رويناه عن جابر، لأنه قد أدرك أمر القوم ومشاهدهم. وقول: ( قُلْ مَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ مِنَ اللَّهْوِ وَمِنَ التِّجَارَةِ ) يقول جلّ ثناؤه لنبيه محمد صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّم: قل لهم يا محمد الذي عند الله من الثواب، لمن جلس مستمعًا خطبة رسول الله صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّم وموعظته يوم الجمعة إلى أن يفرغ رسول الله صَلَّى الله عَلَيْهِ وَسَلَّم منها ، خير له من اللهو ومن التجارة التي ينفضون إليها( وَاللَّهُ خَيْرُ الرَّازِقِينَ ) يقول: والله خير رازق، فإليه فارغبوا في طلب أرزاقكم، وإياه فأسألوا أن يوسع عليكم من فضله دون غيره.