Tabari
Back to surah 26, ayah 64

Tafseer of The Poets · Ash-Shu'araa · 26:64

وَأَزْلَفْنَا ثَمَّ ٱلْءَاخَرِينَ

And We advanced thereto the pursuers.

Tabari (1 passage)

  1. Full Dutch translation of Tabari's text

    Allah, verheven is Zijn gedenking, bedoelt met het woord: وَأَزْلَفْنَا ثَمَّ الآخَرِينَ (En Wij brachten de anderen daar dichterbij): Wij brachten het volk van Farao dáár dicht bij de zee en dreven hen er naartoe. Daartoe behoort ook Zijn woord: وَأُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ (het paradijs werd dichtbij gebracht voor de godvrezenden), in de betekenis van: het werd genaderd en dichterbij gebracht. Daartoe behoort ook het vers van al-ʿAjjāj:

    "Het plooien van de nachten, stap voor stap, de boog van de wassende maan totdat zij krom werd"

    Overeenkomstig wat wij hierover hebben gezegd, spraken ook de lieden van de tafsīr.

    * Vermelding van degenen die dit zeiden:

    Al-Qāsim heeft mij verteld, hij zei: Al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj, op gezag van ʿAṭāʾ al-Khurāsānī, op gezag van Ibn ʿAbbās, over het woord: وَأَزْلَفْنَا ثَمَّ الآخَرِينَ — hij zei: Wij brachten dichterbij.

    Al-Ḥasan heeft ons verteld, hij zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons bericht gegeven, hij zei: Maʿmar heeft ons bericht gegeven, op gezag van Qatāda, over het woord: وَأَزْلَفْنَا ثَمَّ الآخَرِينَ — hij zei: Dat zijn het volk van Farao; Allah bracht hen dichterbij totdat Hij hen in de zee deed verdrinken.

    Moesā heeft ons verteld, hij zei: ʿAmr heeft ons verteld, hij zei: Asbāṭ heeft ons verteld, op gezag van al-Suddī, die zei: Farao en zijn metgezellen naderden de zee nadat Moesa de Kinderen van Israël erdoorheen had gevoerd. Toen Farao de zee zag splijten, zei hij: "Ziet gij niet dat de zee voor mij uiteen is geweken en zich voor mij heeft geopend opdat ik mijn vijanden kan bereiken en hen doden?" Dat is het woord van Allah: وَأَزْلَفْنَا ثَمَّ الآخَرِينَ — Hij zei: Wij brachten de anderen, het volk van Farao, dáár dichterbij. Toen Farao bij de ingangen van de wegen stond en zijn paarden weigerden erin te stappen, daalde Jibrīl — vrede zij met hem — neer op een merrie, en de hengsten roken de geur van de merrie en stortten zich erachteraan. Toen de eersten op het punt stonden eruit te komen en de laatste er nog in was, gaf Allah de zee bevel hen te grijpen en de golven sloegen boven hen samen. Jibrīl pakte afzonderlijk een handvol modder uit de zee en propte die in de bek van het paard van Farao.

    Al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: Al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Abū Bakr ibn ʿAbd Allāh, die zei: Farao naderde, en toen hij aan het water verscheen, zeiden de metgezellen van Moesa: "O Gespreksgenoot van Allah, het volk volgt ons op het pad — sla met uw staf de zee en meng haar dooreen." Moesa wilde dat doen, maar Allah openbaarde hem: "Laat de zee met rust, als zij is" — dat wil zeggen: laat haar in haar kalmte — إِنَّهُمْ جُنْدٌ مُغْرَقُونَ (zij zijn een leger dat zal worden verdronken) — Ik smeed slechts een list tegen hen; wanneer zij uw pad hebben betreden zal Ik hen verdrinken. Toen Farao de zee zag, zei hij: "Ziet gij niet dat de zee voor mij uiteen is geweken en zich heeft geopend opdat ik mijn vijanden kan bereiken en hen doden?" Toen hij bij de ingangen van de wegen stilhield te paard en zijn hengst de zee zag met daarin iets als bergen, aarzelde hij en vreesde. Farao zei: "Ik keer terug." Maar Jibrīl — vrede zij met hem — sloot een list tegen hem; hij reed op een vrouwelijk paard en bracht het dicht bij het paard van Farao, en het paard van Farao bleef maar stijgeren en weigerde te staan. Jibrīl bleef zeggen: "Ga voorwaarts!" en: "Er is niemand die meer recht heeft op dit pad dan gij." De hengsten roken de geur van de merrie en Farao had geen macht meer over zijn paard; het volgde de merrie achterna naar de zee. Toen Farao het midden van de zee had bereikt, openbaarde Allah aan de zee: "Grijp Mijn zondige dienaar en de zondige dienaren — Mijn macht is in u, want Ik heb u over hen gesteld." Hij zei: De scheidingen van golven kolkten en sloegen als bergen op elkaar in. Jibrīl nam afzonderlijk een handvol modder uit de zee en propte die in zijn mond. Toen de verdrinking hem bereikte, قَالَ آمَنْتُ أَنَّهُ لا إِلَهَ إِلا الَّذِي آمَنَتْ بِهِ بَنُو إِسْرَائِيلَ وَأَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ (zei hij: "Ik geloof dat er geen god is behalve Degene in Wie de Kinderen van Israël geloven, en ik behoor tot de moslims"). Jibrīl — vrede zij met hem — was hevig bedroefd om hem vanwege zijn voortdurende verwerping van de tekenen van Allah en de lang aanhoudende inspanning van Moesa jegens hem. Hij daalde op de bodem van de zee af, haalde modder op en propte die in de mond van Farao, opdat hij het niet een tweede keer zou zeggen en de genade hem zou bereiken. Allah zond Mīkāʾīl naar hem om hem te bespotten: آلآنَ وَقَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ وَكُنْتَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ (Nu? Terwijl gij vroeger ongehoorzaam waart en tot de verderfzaaiers behoorde?). Jibrīl zei: "O Muḥammad, er is niemand onder de schepping van Allah die ik zo heb gehaat als twee: de één uit de djinn, dat is Iblīs, en de ander is Farao die zei: فَقَالَ أَنَا رَبُّكُمُ الأَعْلَى (Ik ben uw hoogste Heer). En ik heb, o Muḥammad, mijzelf gezien terwijl ik modder in zijn mond propte uit vrees dat hij een woord zou uitspreken waarmee Allah hem zou begenadigen."

    Sommigen hebben beweerd dat de betekenis van وَأَزْلَفْنَا ثَمَّ الآخَرِينَ is: "Wij verzamelden" — hij zei: vandaar is de nacht van al-Muzdalifa, want het is de nacht van de verzameling. En sommigen zeiden: de betekenis is "Wij deden daar te gronde gaan."

    Show original Arabic
    يعني بقول تعالى ذكره: ( وَأَزْلَفْنَا ثَمَّ الآخَرِينَ ) : وقرّبنا هنالك آل فرعون من البحر, وقدمناهم إليه, ومنه قوله: وَأُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ بمعنى: قربت وأُدنيت; ومنه قول العجاج: طَـــيّ اللَّيــالي زُلَفــا فَزُلَفــا سَــماوَةَ الهِــلالِ حـتى احْقَوْقَفَـا (2) وبنحو الذي قلنا في ذلك قال أهل التأويل. * ذكر من قال ذلك: حدثني القاسم, قال: ثنا الحسين, قال: ثني حجاج, عن ابن جُرَيج, عن عطاء الخراساني, عن ابن عباس, قوله: ( وَأَزْلَفْنَا ثَمَّ الآخَرِينَ ) قال: قرّبنا. حدثنا الحسن, قال: أخبرنا عبد الرزاق, قال: أخبرنا معمر, عن قتادة, في قوله: ( وَأَزْلَفْنَا ثَمَّ الآخَرِينَ ) قال: هم قوم فرعون قربهم الله حتى أغرقهم في البحر. حدثنا موسى, قال: ثنا عمرو, قال: ثنا أسباط, عن السديّ, قال: دنا فرعون وأصحابه بعد ما قطع موسى ببني إسرائيل البحر من البحر; فلما نظر فرعون إلى البحر منفلقا, قال: ألا ترون البحر فرق مني, قد تفتح لي حتى أدرك أعدائي فأقتلهم, فذلك قول الله ( وَأَزْلَفْنَا ثَمَّ الآخَرِينَ ) يقول: قربنا ثم الآخرين هم آل فرعون; فلما قام فرعون على الطرق, وأبت خيله أن تتقحم, فنـزل جبرائيل صلى الله عليه وسلم على ماذيانة, فتشامَّتْ الحُصُن ريح الماذيانة فاقتحمت في أثرها حتى إذا هم أولهم أن يخرج ودخل آخرهم, أمر البحر أن يأخذهم, فالتطم عليهم, وتفرد جبرائيل بمقلة من مقل البحر, فجعل يدسها في فيه. حدثنا القاسم, قال: ثنا الحسين, قال: ثني حجاج, عن أبي بكر بن عبد الله, قال: أقبل فرعون فلما أشرف على الماء, قال أصحاب موسى: يا مكلم الله إن القوم يتبعوننا في الطريق, فاضرب بعصاك البحر فاخلطه, فأراد موسى أن يفعل, فأوحى الله إليه: أن اترك البحر رَهْوا يقول: أمره على سكناته إِنَّهُمْ جُنْدٌ مُغْرَقُونَ إنما أمكر بهم, فإذا سلكوا طريقكم غرقتهم; فلما نظر فرعون إلى البحر قال: ألا ترون البحر فرق مني حتى تفتح لي, حتى أدرك أعدائي فأقتلهم; فلما وقف على أفواه الطرق وهو على حصان, فرأى الحصان البحر فيه أمثال الجبال هاب وخاف, وقال فرعون: أنا راجع, فمكر به جبرائيل عليه السلام, فأقبل على فرس أنثى, فأدناها من حصان فرعون, فطفق فرسه لا يقرّ, وجعل جبرائيل يقول: تقدم, ويقول: ليس أحد أحق بالطريق منك, فتشامت الحصن الماذيانة, فما ملك فرعون فرسه أن ولج على أثره; فلما انتهى فرعون إلى وسط البحر, أوحى الله إلى البحر: خذ عبدي الظَّالم وعبادي الظلمة, سلطاني فيك, فإني قد سلطتك عليهم, قال: فتغطمطت تلك الفرق من الأمواج كأنها الجبال, وضرب بعضها بعضا; فلما أدركه الغرق قَالَ آمَنْتُ أَنَّهُ لا إِلَهَ إِلا الَّذِي آمَنَتْ بِهِ بَنُو إِسْرَائِيلَ وَأَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ وكان جبرائيل صلى الله عليه وسلم شديد الأسف عليه لما ردّ من آيات الله, ولطول علاج موسى إياه, فدخل في أسفل البحر, فأخرج طينا, فحشاه في فم فرعون لكيلا يقولها الثانية, فتدركه الرحمة, قال: فبعث الله إليه ميكائيل يعيره: آلآنَ وَقَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ وَكُنْتَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ وقال جبرائيل: يا محمد ما أبغضت أحدا من خلق الله ما أبغضت اثنين أحدهما من الجن وهو إبليس, والآخر فرعون فَقَالَ أَنَا رَبُّكُمُ الأَعْلَى : ولقد رأيتني يا محمد, وأنا أحشو في فيه مخافة أن يقول كلمة يرحمه الله بها. وقد زعم بعضهم أن معنى قوله: ( وَأَزْلَفْنَا ثَمَّ الآخَرِينَ ) وجمعنا, قال: ومنه ليلة المزدلفة, قال: ومعنى ذلك: أنها ليلة جمع. وقال بعضهم: وأزلفنا ثَمَّ وأهلكنا. ------------------------ الهوامش: (2) البيت من مشطور الرجز، وهما للعجاج، من أرجوزة مطولة له، وصف ارتحاله في ظلال الليل، وجملا ناجيًا حمله. (انظر اللسان: زلف. وأراجيز العرب للسيد البكري ص 52). وقبل البيتين بيت متصل بمعناهما، وهو قوله: * نـاج طـواه الأيـن ممـا وجفا * قال في اللسان: يقول: منزلة بعد منزلة، ودرجة بعد درجة. وقال السيد البكري: زلفًا فزلفًا: أي درجة فدرجة. وسماوة: أي أعلى. واحقوقف: اعوج. يريد طواه السير كما تطوى الليالي الأهلة حتى تنحل (من النحول) وتعوج ا ه. وفي اللسان: الزلف (كسبب) والزلفة والزلفى: القربة، والدرجة، والمنزلة. وأزلف الشيء: قربه. وفي التنزيل (وأُزلفت الجنة للمتقين): أي قربت. قال الزجاج: وتأويله: أي قريب دخولهم فيها، ونظرهم إليها. وقوله عز وجل: (وأزلفنا ثم الآخرين) معنى (أزلفنا): جمعنا، وقيل: قربنا الآخرين من الغرق، وهم أصحاب فرعون، وكلاهما حسن جميل؛ لأن جمعهم تقريب بعضهم من بعض. والبيتان من شواهد أبي عبيدة في مجاز القرآن (ص 172 من مخطوطة جامعة القاهرة).