Tabari
Back to surah 17, ayah 97

Tafseer of The Night Journey · Al-Israa · 17:97

وَمَن يَهْدِ ٱللَّهُ فَهُوَ ٱلْمُهْتَدِ ۖ وَمَن يُضْلِلْ فَلَن تَجِدَ لَهُمْ أَوْلِيَآءَ مِن دُونِهِۦ ۖ وَنَحْشُرُهُمْ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ عَلَىٰ وُجُوهِهِمْ عُمْيًۭا وَبُكْمًۭا وَصُمًّۭا ۖ مَّأْوَىٰهُمْ جَهَنَّمُ ۖ كُلَّمَا خَبَتْ زِدْنَٰهُمْ سَعِيرًۭا

And whoever Allah guides - he is the [rightly] guided; and whoever He sends astray - you will never find for them protectors besides Him, and We will gather them on the Day of Resurrection [fallen] on their faces - blind, dumb and deaf. Their refuge is Hell; every time it subsides We increase them in blazing fire.

Tabari (1 passage)

  1. Full Dutch translation of Tabari's text

    Allah moge Zijn gedachtenis verheffen zegt: en diegene die Allah leidt, o Muḥammad, tot het geloof in Hem en tot het bevestigen van jou en van wat jij hebt meegebracht van jouw Heer — en hem daartoe inschikt — is degene die geleid is op het rechte pad en de Waarheid heeft gevonden, niet degene die door een ander wordt geleid. Want de leiding berust bij Hem. وَمَن يُضْلِلِ — dat wil zeggen: wie Allah laat afdwalen van de Waarheid, die hij in de steek laat bij het bereiken ervan en die hij niet laat slagen tot het geloof in Allah en de bevestiging van Zijn boodschapper, voor die zul jij, o Muḥammad, nooit beschermers vinden die hen bijstaan, buiten Allah om, wanneer Allah hun bestraffing wil en hen ten val wil brengen.

    وَنَحْشُرُهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَلَى وُجُوهِهِمْ — dat wil zeggen: Wij zullen hen bijeenrijzen op de plek van de Opstanding nadat zij verspreid waren in de graven bij het aanbreken van het Uur. عَلَى وُجُوهِهِمْ عُمْيًا وَبُكْمًا — dit is de meervoudsvorm van abkam, en met al-bukm bedoelt hij: de stommen.

    Zoals ons werd overgeleverd door al-Ḥasan ibn Yaḥyā, die zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons overgeleverd, die zei: Maʿmar heeft ons ingelicht, van Qatāda, aangaande Zijn woord وَبُكْمًا : hij zei: de stommen. وَصُمًّا — dit is de meervoudsvorm van aṣamm.

    Als iemand vraagt: hoe beschrijft Allah deze mensen als zijnde bijeengerezen als blinden, stommen en doven, terwijl Hij heeft gezegd وَرَأَى الْمُجْرِمُونَ النَّارَ فَظَنُّوا أَنَّهُم مُّوَاقِعُوهَا — waaruit blijkt dat zij zien — en zei إِذَا رَأَتْهُم مِّن مَّكَانٍ بَعِيدٍ سَمِعُوا لَهَا تَغَيُّظًا وَزَفِيرًا * وَإِذَا أُلْقُوا مِنْهَا مَكَانًا ضَيِّقًا مُّقَرَّنِينَ دَعَوْا هُنَالِكَ ثُبُورًا — waaruit blijkt dat zij horen en spreken? Dan wordt gezegd: het is mogelijk dat de blindheid, stomheid en doofheid die Allah hun heeft toegeschreven hun gesteldheid is op het moment van hun bijeenrijzing naar de standplaats van de Opstanding, en dat Allah hun dan vervolgens in andere omstandigheden dan de omstandigheid van de bijeenrijzing gehoor, gezichtsvermogen en spraak verleent. Het is ook mogelijk dat dit is zoals werd overgeleverd van Ibn ʿAbbās in het bericht dat mij werd overgeleverd door ʿAlī ibn Dāwūd, die zei: Abū Ṣāliḥ heeft ons overgeleverd, die zei: Muʿāwiya heeft mij overgeleverd, van ʿAlī, van Ibn ʿAbbās, aangaande Zijn woord وَنَحْشُرُهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَلَى وُجُوهِهِمْ عُمْيًا وَبُكْمًا وَصُمًّا . Vervolgens zei hij: وَرَأَى الْمُجْرِمُونَ النَّارَ فَظَنُّوا en zei سَمِعُوا لَهَا تَغَيُّظًا وَزَفِيرًا en zei دَعَوْا هُنَالِكَ ثُبُورًا . Wat Zijn woord betreft عُمْيًا : zij zien niets wat hen vreugde brengt. En Zijn woord بُكْمًا : zij voeren geen enkel argument aan. En Zijn woord صُمًّا : zij horen niets wat hen vreugde brengt.

    En Zijn woord مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ — Allah moge Zijn lof verheffen zegt: hun eindbestemming is de hel (jahannam), en daarin zijn hun verblijfplaatsen, en zij zijn het brandstof ervan.

    Zoals mij werd overgeleverd door Muḥammad ibn Saʿd, die zei: mijn vader heeft mij overgeleverd, die zei: mijn oom heeft mij overgeleverd, die zei: mijn vader heeft mij overgeleverd, van zijn vader, van Ibn ʿAbbās, aangaande Zijn woord مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ : dat wil zeggen, zij zijn haar brandstof.

    En Zijn woord كُلَّمَا خَبَتْ زِدْنَاهُمْ سَعِيرًا — met Zijn woord khabat bedoelt Hij: zij daalde en bedaarde, zoals ʿAdī ibn Zayd al-ʿIbādī zei bij de beschrijving van een wolk:

    Zijn midden leek op vuurvliegjes of op de kaarsen van de burcht — nu doof, dan verlicht.

    Met zijn woord "doof" (yakhbū) bedoelt hij over de kaarsen: dat zij op sommige momenten zwak worden en op andere momenten krachtig worden en verlichten. En daartoe behoort ook het woord van al-Quṭāmī: "het wordt nu eens doof en dan eens heftig."

    Vergelijkbaar met wat wij hierover zeiden, spraken de mensen van de uitlegging, zij het met verschil in bewoordingen.

    Vermelding van wie dat zei:

    Mij werd overgeleverd door ʿAlī ibn Dāwūd, die zei: ʿAbd Allāh heeft ons overgeleverd, die zei: Muʿāwiya heeft mij overgeleverd, van ʿAlī, van Ibn ʿAbbās, aangaande Zijn woord كُلَّمَا خَبَتْ : hij zei: bedaarde.

    Mij werd overgeleverd door Muḥammad ibn Saʿd, die zei: mijn vader heeft mij overgeleverd, die zei: mijn oom heeft mij overgeleverd, die zei: mijn vader heeft mij overgeleverd, van zijn vader, van Ibn ʿAbbās: كُلَّمَا خَبَتْ زِدْنَاهُمْ سَعِيرًا — dat wil zeggen: telkens wanneer zij hen heeft verbrand en als brandstof heeft gebruikt, wordt zij tot sloeiende kolen die gloeien. Wanneer zij hen heeft verbrand en er niets meer van hen over is, verandert zij in gloeiende kool — dat is haar khabū (doven). Wanneer zij dan een nieuw lichaam krijgen, hervat zij hen.

    Ons werd overgeleverd door Muḥammad ibn ʿAmr, die zei: Abū ʿĀṣim heeft ons overgeleverd, die zei: ʿĪsā heeft ons overgeleverd; en ons werd overgeleverd door al-Ḥārith, die zei: al-Ḥasan heeft ons overgeleverd, die zei: Warqāʾ heeft ons overgeleverd, beiden van Mujāhid — [isnād]. Ons werd overgeleverd door al-Qāsim, die zei: al-Ḥusayn heeft ons overgeleverd, die zei: Ḥajjāj heeft mij overgeleverd, van Ibn Jurayj, van Mujāhid — hetzelfde.

    Ons werd overgeleverd door al-Qāsim, die zei: al-Ḥusayn heeft ons overgeleverd, die zei: Ḥajjāj heeft mij overgeleverd, van Ibn Jurayj, die zei: Ibn ʿAbbās zei كُلَّمَا خَبَتْ — haar khabū is dat zij hen als brandstof verbrandt. Wanneer zij hen heeft verbrand en er niets meer van hen over is, verandert zij in sloeiende kolen die gloeien. Wanneer zij dan een nieuw lichaam krijgen, hervat zij hen.

    Ons werd overgeleverd door Bishr, die zei: Yazīd heeft ons overgeleverd, die zei: Saʿīd heeft ons overgeleverd, van Qatāda, aangaande Zijn woord كُلَّمَا خَبَتْ زِدْنَاهُمْ سَعِيرًا : dat wil zeggen: telkens wanneer hun huiden zijn verbrand, worden zij vervangen door andere huiden, opdat zij de bestraffing proeven.

    Ons werd overgeleverd door al-Ḥasan ibn Yaḥyā, die zei: ʿAbd al-Razzāq heeft ons ingelicht, die zei: Maʿmar heeft ons ingelicht, van Qatāda, aangaande Zijn woord كُلَّمَا خَبَتْ زِدْنَاهُمْ سَعِيرًا : hij zei: telkens wanneer er iets van haar bedaart.

    Mij werd verteld door Marwān, van Juwaybir, van al-Ḍaḥḥāk: كُلَّمَا خَبَتْ : hij zei: bedaarde.

    En Zijn woord زِدْنَاهُمْ سَعِيرًا — dat wil zeggen: Wij verhoogden voor deze ongelovigen het laaaien, namelijk het aanwakkeren van het Vuur tegen hen, zijn oplaaiing in hen en zijn oplaaiing na het bedaren, in hun lichamen.

    Show original Arabic
    يقول تعالى ذكره: ومن يهد الله يا محمد للإيمان به، ولتصديقك وتصديق ما جئت به من عند ربك، فوفَّقه لذلك، فهو المهتد الرشيد المصيب الحقّ، لا من هداه غيره، فإن الهداية بيده.( وَمَنْ يُضْلِلِ ) يقول: ومن يضلله الله عن الحقّ، فيخذله عن إصابته، ولم يوفقه للإيمان بالله وتصديق رسوله، فلن تجد لهم يا محمد أولياء ينصرونهم من دون الله، إذا أراد الله عقوبتهم والاستنقاذ منهم. ( وَنَحْشُرُهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَلَى وُجُوهِهِمْ ) يقول: ونجمعهم بموقف القيامة من بعد تفرقهم في القبور عند قيام الساعة ( عَلَى وُجُوهِهِمْ عُمْيًا وَبُكْمًا ) وهو جمع أبكم ، ويعني بالبكم: الخُرْس. كما حدثنا الحسن بن يحيى، قال: ثنا عبد الرزاق، قال: أخبرنا معمر، عن قتادة، في قوله ( وَبُكْما ) قال: الخرس ( وَصُمًّا ) وهو جمع أصم. فإن قال قائل: وكيف وصف الله هؤلاء بأنهم يحشرون عميا وبكما وسما، وقد قال وَرَأَى الْمُجْرِمُونَ النَّارَ فَظَنُّوا أَنَّهُمْ مُوَاقِعُوهَا فأخبر أنهم يرون، وقال إِذَا رَأَتْهُمْ مِنْ مَكَانٍ بَعِيدٍ سَمِعُوا لَهَا تَغَيُّظًا وَزَفِيرًا * وَإِذَا أُلْقُوا مِنْهَا مَكَانًا ضَيِّقًا مُقَرَّنِينَ دَعَوْا هُنَالِكَ ثُبُورًا فأخبر أنهم يسمعون وينطقون؟ قيل: جائز أن يكون ما وصفهم الله به من العَمى والبكم والصمم يكون صفتهم في حال حشرهم إلى موقف القيامة، ثم يجعل لهم أسماع وأبصار ومنطق في أحوال أُخَر غير حال الحشر، ويجوز أن يكون ذلك، كما روي عن ابن عباس في الخبر الذي حدثنيه عليّ بن داود، قال: ثنا أبو صالح، قال: ثني معاوية، عن عليّ، عن ابن عباس، قوله ( وَنَحْشُرُهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَلَى وُجُوهِهِمْ عُمْيًا وَبُكْمًا وَصُمًّا ) ثم قال وَرَأَى الْمُجْرِمُونَ النَّارَ فَظَنُّوا وقال سَمِعُوا لَهَا تَغَيُّظًا وَزَفِيرًا وقال دَعَوْا هُنَالِكَ ثُبُورًا أما قوله ( عُمْيا ) فلا يرون شيئا يسرّهم. وقوله ( بُكْما ) لا ينطقون بحجة ، وقوله ( صُمًّا ) لا يسمعون شيئا يسرّهم ، وقوله ( مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ ) يقول جلّ ثناؤه: ومصيرهم إلى جهنم، وفيها مساكنهم، وهم وَقُودها. كما حدثني محمد بن سعد، قال: ثني أبي، قال: ثني عمي، قال : ثني أبي، عن أبيه، عن ابن عباس، قوله ( مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ ) يعني إنهم وقودها. وقوله ( كُلَّمَا خَبَتْ زِدْنَاهُمْ سَعِيرًا ) يعني بقوله خبت : لانت وسكنت، كما قال عديّ بن زيد العبادي في وصف مزنة: وَسْـطُهُ كـالْيَرَاعِ أوْ سُـرُجِ المِجْـدَلِ حِينًـــا يَخْــبُو وحِينًــا يُنِــيرُ (1) يعني بقوله: يخبو السرج: أنها تلين وتضعف أحيانا، وتقوى وتنير أخرى، ومنه قول القطامي: فَيَخْبو ساعَةً ويَهُبُّ ساعا (2) وبنحو الذي قلنا في ذلك، قال أهل التأويل على اختلاف منهم في العبارة عن تأويله. * ذكر من قال ذلك: حدثني عليّ بن داود، قال: ثنا عبد الله، قال: ثني معاوية، عن عليّ، عن ابن عباس، في قوله ( كُلَّمَا خَبَتْ ) قال: سكنت. حدثني محمد بن سعد، قال: ثني أبي، قال: ثني عمي، قال: ثني أبي، عن أبيه، عن ابن عباس، ( كُلَّمَا خَبَتْ زِدْنَاهُمْ سَعِيرًا ) يقول: كلما أحرقتهم تسعر بهم حطبا، فإذا أحرقتهم فلم تبق منهم شيئا صارت جمرا تتوهَّج، فذلك خُبُوُّها، فإذا بدّلوا خلقا جديدا عاودتهم. حدثني محمد بن عمرو، قال: ثنا أبو عاصم، قال: ثنا عيسى ؛ وحدثني الحارث، قال: ثنا الحسن ، قال: ثنا ورقاء، جميعا عن مجاهد حدثنا القاسم، قال: ثنا الحسين، قال: ثني حجاج، عن ابن جريج، عن مجاهد مثله. حدثنا القاسم، قال: ثنا الحسين، قال: ثني حجاج، عن ابن جريج، قال: قال ابن عباس ( كُلَّمَا خَبَتْ ) قال: خبوّها أنها تَسَعَّر بهم حطبا، فإذا أحرقتهم، فلم يبق منهم شيء صارت جمرا تتوهج، فإذا بُدِّلوا خلقا جديدا عاودتهم. حدثنا بشر، قال: ثنا يزيد، قال : ثنا سعيد، عن قتادة قوله ( كُلَّمَا خَبَتْ زِدْنَاهُمْ سَعِيرًا ) يقول: كلما احترقت جلودهم بُدّلوا جلودا غيرها، ليذوقوا العذاب. حدثنا الحسن بن يحيى، قال: أخبرنا عبد الرزاق، قال: أخبرنا معمر، عن قتادة، في قوله ( كُلَّمَا خَبَتْ زِدْنَاهُمْ سَعِيرًا ) قال: كلما لان منها شيء. حُدثت عن مروان، عن جويبر، عن الضحاك ( كُلَّمَا خَبَتْ ) قال : سكنت. وقوله ( زِدْنَاهُمْ سَعِيرًا ) يقول: زدنا هؤلاء الكفار سعيرا ، وذلك إسعار النار عليهم والتهابها فيهم وتأججها بعد خبوّها، في أجسامهم. ------------------ الهوامش : (1) البيت لعدي بن زيد العبادي (شعراء النصرانية ص 455) وهو مما كتب به إلى النعمان، وهو من غرر قصائده. واليراع: فراشة إذا طارت في الليل لم يشك من يعرفها أنها شرارة طائرة عن نار. قال الجاحظ: نار اليراعة قيل هي نار حباحب، وهي شبيهة بنار البرق. قال: واليراعة طائر صغير إن طار بالليل كان كأنه شهاب قذف، أو مصباح يطير. والمجدل، بكسر الميم: القصر المشرف، لوثاقة بنائه وجمعه مجادل. وخبت النار والحرب والحدة تخبو خبوا (على فعل) وخبوا (على فعول): سكنت وطفئت، وخمد لهبها. وقوله تعالى: (كلما خبت زدناهم سعيرا): قيل معناه: سكن لهبها، وقيل معناه: كلما تمنوا أن تخبو، وأرادوا أن تخبو. (انظر اللسان: يرع، وجدل، وخبا). (2) هذا عجز بيت للقطامي. وصدره * وكنـا كـالحريق أصـاب غابـا * (انظر ديوانه طبع ليدن سنة 1902 ص 39) قال: يخبو: يسكن. ويهب: يهيج. وساع: جمع ساعة. وفي (اللسان: سرع) الساعة: جزء من الليل والنهار. والجمع: ساعات وساع. قال القطام * وكنــا كـالحريق لـذي كفـاح * ... البيت. قال ابن بري: المشهور في صدر هذا البي * كنــا كـالحريق أصـاب غابـا * وفي مجاز القرآن لأبي عبيدة (1: 391) "كلما خبت زدناهم سعيرا" أي تأججا. وخبت سكنت. وأنشد عجز البيت، ثم قال: ولم يذكرها هنا جلودهم، فيكون الخبو لها.