Tafseer of Abraham · Ibrahim · 14:17
He will gulp it but will hardly [be able to] swallow it. And death will come to him from everywhere, but he is not to die. And before him is a massive punishment.
En Zijn woorden: "yatajarraʿuhu" ("hij slurpt het met moeite naar binnen"): hij teugt het beetje bij beetje op; "wa-lā yakādu yusīghuhu" ("en hij kan het bijna niet doorslikken"): Hij zegt: en hij kan het bijna niet wegslikken vanwege de hevigheid van zijn afkeer ervan, terwijl hij het [toch] wegslikt vanwege de hevigheid van de dorst.
* * *
De Arabieren gebruiken "lā yakādu" ("hij kan bijna niet") zowel voor wat reeds gedaan is, als voor wat niet gedaan is. Wat betreft datgene wat reeds gedaan is, daartoe behoort dit [vers], want Allah, verheven is Zijn lof, heeft dat tot een drank voor hen gemaakt. En wat betreft datgene wat niet gedaan is, en waarin "kāda" toch is binnengetreden, dat is Zijn woord: حَتَّى إِذَا أَخْرَجَ يَدَهُ لَمْ يَكَدْ يَرَاهَا ("totdat, wanneer hij zijn hand uitstrekt, hij haar nauwelijks kan zien") (24:40); hij ziet haar [in werkelijkheid] niet. (37)
* * *
En overeenkomstig hetgeen wij hebben gezegd, namelijk dat de betekenis van Zijn woorden "en hij kan het bijna niet doorslikken" is: terwijl hij het [toch] wegslikt — is het bericht van de Boodschapper van Allah, moge Allah hem zegenen en vrede schenken, overgeleverd.
*
Vermelding van de overlevering daarover:
20631 — Muḥammad ibn al-Muthannā heeft mij verteld, hij zei: Ibrāhīm Abū Isḥāq al-Ṭālqānī heeft ons verteld, hij zei: Ibn al-Mubārak heeft ons verteld, op gezag van Ṣafwān ibn ʿAmr, op gezag van ʿUbayd Allāh ibn Busr, op gezag van Abū Umāma, op gezag van de Profeet, moge Allah hem zegenen en vrede schenken, over Zijn woorden: "en hij wordt gedrenkt met etterwater dat hij met moeite naar binnen slurpt": "Wanneer hij het drinkt, snijdt het zijn ingewanden aan stukken totdat het via zijn achterste naar buiten komt." Allah, machtig en verheven is Hij, zegt: وَسُقُوا مَاءً حَمِيمًا فَقَطَّعَ أَمْعَاءَهُمْ ("en zij worden gedrenkt met kokend water dat hun ingewanden aan stukken snijdt") (47:15), en Hij zegt: وَإِنْ يَسْتَغِيثُوا يُغَاثُوا بِمَاءٍ كَالْمُهْلِ يَشْوِي الْوُجُوهَ بِئْسَ الشَّرَابُ ("en wanneer zij om hulp roepen, worden zij geholpen met water als gesmolten metaal dat de gezichten roostert — wat een ellendige drank!") (18:29). (38)
20632 — Ibn al-Muthannā heeft ons verteld, hij zei: Maʿmar heeft ons verteld, op gezag van Ibn al-Mubārak, hij zei: Ṣafwān ibn ʿAmr heeft ons verteld, op gezag van ʿUbayd Allāh ibn Busr, op gezag van Abū Umāma, op gezag van de Profeet, moge Allah hem zegenen en vrede schenken, over Zijn woorden: "en hij wordt gedrenkt met etterwater" — en hij vermeldde het soortgelijke, behalve dat hij zei: "zij worden gedrenkt met kokend water". (39)
20633 — Muḥammad ibn Khalaf al-ʿAsqalānī heeft mij verteld, hij zei: Ḥaywa ibn Shurayḥ al-Ḥimṣī heeft ons verteld, hij zei: Baqiyya heeft ons verteld, op gezag van Ṣafwān ibn ʿAmr, hij zei: ʿUbayd Allāh ibn Busr heeft mij verteld, op gezag van Abū Umāma, op gezag van de Profeet, moge Allah hem zegenen en vrede schenken, precies hetzelfde. (40)
* * *
En Zijn woorden: "en de dood komt tot hem van iedere kant, maar hij sterft niet" — Hij zegt: en de dood komt tot hem van voren en van achteren, en van zijn rechterzijde en zijn linkerzijde, en uit iedere plek van de ledematen van zijn lichaam, "maar hij sterft niet", want zijn ziel verlaat hem niet zodat hij zou sterven en rust zou vinden, en hij leeft [ook] niet, doordat zijn ziel aan zijn strottenhoofd blijft hangen en niet terugkeert naar haar plaats — zoals:
20634 — al-Qāsim heeft ons verteld, hij zei: al-Ḥusayn heeft ons verteld, hij zei: Ḥajjāj heeft mij verteld, op gezag van Ibn Jurayj, op gezag van Mujāhid, over Zijn woorden: "hij slurpt het met moeite naar binnen en kan het bijna niet doorslikken, en de dood komt tot hem van iedere kant, maar hij sterft niet", hij zei: zijn ziel blijft hangen bij zijn strottenhoofd, en zij gaat niet uit zijn mond naar buiten zodat hij zou sterven, en zij keert [ook] niet terug naar haar plaats in zijn binnenste, zodat hij daardoor verlichting zou vinden en het leven hem zou baten.
20635 — al-Ḥasan ibn Muḥammad heeft ons verteld, hij zei: Yazīd ibn Hārūn heeft ons verteld, hij zei: al-ʿAwwām ibn Ḥawshab heeft ons verteld, op gezag van Ibrāhīm al-Taymī, over Zijn woorden: "en de dood komt tot hem van iedere kant", hij zei: van onder elke haar op zijn lichaam.
* * *
En Zijn woorden: "en achter hem ligt een zware bestraffing (ʿadhāb ghalīẓ)" — Hij zegt: en achter datgene waarin hij zich aan bestraffing bevindt — dat wil zeggen vóór hem en voor hem uit (41) — ligt een zware bestraffing. (42)
---------------------------
De voetnoten [van de uitgever]:
(37) Zie de uitleg van "kāda" in wat eerder is voorbijgegaan, 2:218, 219 / 13:131.
(38) De beide berichten 20631 en 20632 — "Ibrāhīm Abū Isḥāq al-Ṭālqānī" is "Ibrāhīm ibn Isḥāq ibn ʿĪsā al-Ṭālqānī al-Bunānī", en soms werd gezegd "Ibrāhīm ibn ʿĪsā", toegeschreven aan zijn grootvader; hij is een vrijgelatene (mawlā) van "Bunāna", betrouwbaar, een van de leermeesters van Aḥmad; hij hoorde [overleveringen] van Ibn al-Mubārak en van Baqiyya. En "al-Ṭālqān", met sukūn op de lām, en men zegt ook met fatḥa erop, is een stad in Khurāsān. Hij heeft een biografie in al-Tahdhīb, en al-Kabīr 1/1/273, en bij Ibn Abī Ḥātim op twee plaatsen 1/1/86, 119, en Tārīkh Baghdād 6:24.
En "ʿAbd Allāh ibn al-Mubārak", een van de grote imams, reeds vele malen voorbijgegaan.
En "Ṣafwān ibn ʿAmr ibn Hirm al-Saksakī", betrouwbaar, standvastig en vertrouwd, reeds vele malen voorbijgegaan, waaronder: 7009, 12194, 12807, 13108.
En "ʿUbayd Allāh ibn Busr", in de verkleinvorm zoals het hier staat, en in de overlevering van Aḥmad in zijn Musnad, en in de Sunan van al-Tirmidhī. En "ʿAbd Allāh ibn Busr" in al-Mustadrak van al-Ḥākim, en Ḥilyat al-awliyāʾ van Abū Nuʿaym. En in Ibn Kathīr, geciteerd uit de Musnad, "ʿUbayd Allāh ibn Bishr", en dat is een verschrijving.
Dit bericht, via de weg van Ibn al-Mubārak op gezag van Ṣafwān ibn ʿAmr, heeft Aḥmad in zijn Musnad overgeleverd op gezag van ʿAlī ibn Isḥāq, op gezag van ʿAbd Allāh ibn al-Mubārak (al-Musnad 5:265).
En al-Tirmidhī heeft het overgeleverd op gezag van Suwayd ibn Naṣr, op gezag van ʿAbd Allāh ibn al-Mubārak (in het hoofdstuk over wat is overgeleverd betreffende de beschrijving van de drank van de bewoners van het Vuur).
En Abū Nuʿaym heeft het in de Ḥilya 8:182 overgeleverd via [meerdere] wegen: Nuʿaym ibn Ḥammād op gezag van Ibn al-Mubārak, en Muʿādh ibn Asad op gezag van Ibn al-Mubārak, en Yaḥyā al-Ḥimmānī op zijn gezag, en Muḥammad ibn Muqātil op zijn gezag — vier wegen.
En al-Ḥākim heeft het in al-Mustadrak 2:31 overgeleverd via de weg van ʿAbdān, dat is ʿAbd Allāh ibn ʿUthmān ibn Jabala, op gezag van Ibn al-Mubārak, en hij zei: "Dit is een gezonde (ṣaḥīḥ) overlevering volgens de criteria van Muslim, maar zij [Bukhārī en Muslim] hebben haar niet opgenomen", en al-Dhahabī stemde met hem in.
Over "ʿUbayd Allāh ibn Busr" is er discussie. Al-Tirmidhī zei, nadat hij het bericht had aangehaald: "Dit is een vreemde (gharīb) overlevering; zo zei Muḥammad ibn Ismāʿīl [al-Bukhārī]: 'op gezag van ʿUbayd Allāh ibn Busr', en 'ʿUbayd Allāh ibn Busr' is alleen bekend in deze overlevering. En Ṣafwān ibn ʿAmr heeft op gezag van 'ʿAbd Allāh ibn Busr', de metgezel van de Profeet, moge Allah hem zegenen en vrede schenken, een andere overlevering dan deze overgeleverd; en ʿAbd Allāh ibn Busr heeft een broer die van de Profeet, moge Allah hem zegenen en vrede schenken, heeft gehoord, en zijn zuster heeft [eveneens] van de Profeet, moge Allah hem zegenen en vrede schenken, gehoord; en ʿUbayd Allāh ibn Busr, van wie Ṣafwān ibn ʿAmr de overlevering van Abū Umāma overleverde, is de broer van ʿAbd Allāh ibn Busr."
Ik [de uitgever] zeg: ik heb niet gevonden wat Muḥammad ibn Ismāʿīl al-Bukhārī [hierover] zou hebben gezegd in zijn Tārīkh al-Kabīr.
Wat betreft Abū Nuʿaym in de Ḥilya, hij zei: "Ṣafwān heeft het als enige overgeleverd, op gezag van ʿAbd Allāh ibn Busr, en er wordt gezegd: ʿAbd Allāh ibn Bishr, en hij is al-Yaḥṣubī al-Ḥimṣī, met de kunya Abū Saʿīd; en Baqiyya ibn al-Walīd heeft het overgeleverd op gezag van Ṣafwān, op soortgelijke wijze. Ṣafwān leverde over op gezag van ʿAbd Allāh ibn Busr al-Māzinī, die het metgezelschap [van de Profeet] genoot, en op gezag van ʿAbd Allāh ibn Bishr, en daarom is het sommige mensen onduidelijk geworden; en dit is: ʿAbd Allāh ibn Busr."
En de ḥāfiẓ Ibn Ḥajar zei in al-Tahdhīb, nadat hij had aangehaald wat al-Tirmidhī zei: "En Ibn Abī Ḥātim zei: ʿUbayd Allāh ibn Busr, en men zegt ook: ʿAbd Allāh, leverde over op gezag van Abū Umāma, en van hem leverde Ṣafwān ibn ʿAmr over. En al-Ṭabarānī [zei]: ʿAbd Allāh ibn Busr al-Yaḥṣubī, op gezag van Abū Umāma, en hij leverde van hem deze overlevering over, en een andere overlevering uit de overlevering van Baqiyya op gezag van Ṣafwān, en Allah weet het het beste. En Abū Mūsā al-Madīnī vermeldde in Dhayl al-ṣaḥāba: ʿUbayd Allāh ibn Busr, de broer van ʿAbd Allāh ibn Busr, zoals al-Salmānī het zei." En hetgeen de ḥāfiẓ van Ibn Abī Ḥātim overneemt, is te vinden in al-Jarḥ wa-l-taʿdīl 2/2/308.
Maar het verbazingwekkende is dat de imam, de ḥāfiẓ Muḥammad ibn Ismāʿīl al-Bukhārī, geen biografie voor ʿUbayd Allāh ibn Busr heeft opgesteld, niet in zijn Tārīkh al-Kabīr en niet in [zijn Tārīkh] al-Ṣaghīr, ondanks wat al-Tirmidhī van hem overneemt, hetgeen de indruk wekt dat het in een van beide zou staan. Wat erin staat is slechts: "ʿAbd Allāh ibn Busr al-Sulamī, en daarna al-Māzinī, een van de metgezellen van de Boodschapper van Allah, moge Allah hem zegenen en vrede schenken" (al-Kabīr 3/1/14); daarna vermeldde hij "ʿAbd Allāh ibn Busr", niet de Māzinī, "al-Jabrānī", en deze levert over op gezag van ʿAbd Allāh ibn Busr al-Māzinī, de metgezel, en op gezag van Abū Umāma al-Bāhilī. (Eveneens van een biografie voorzien in al-Tahdhīb.)
Maar de aanwijzing die bijna uitdrukkelijk naar dit bericht verwijst in het boek van al-Bukhārī, bevindt zich in de biografie van "ʿUbayd Allāh ibn Bishr ibn Jarīr al-Bajalī"; hij zei: "op gezag van Abū Umāma, moge Allah tevreden over hem zijn, op gezag van Ibn al-Mubārak, op gezag van Ṣafwān ibn ʿAmr al-Shāmī" — en ik weet niet hoe dit zit, want Ibn Abī Ḥātim stelde in al-Jarḥ wa-l-taʿdīl 2/2/308 een biografie op voor "ʿUbayd Allāh ibn Busr" onder nummer 1467, en daarop volgt nummer 1468, waar hij zei: "ʿUbayd Allāh ibn Bishr ibn Jarīr al-Bajalī (leverde over op gezag van …), van hem leverde Yūnus ibn Abī Isḥāq over; ik hoorde mijn vader dat zeggen, en hij zei: hij is onbekend (majhūl)."
En zo deed ook al-Dhahabī in Mīzān al-iʿtidāl 2:164, en hij zei: "ʿUbayd Allāh ibn Busr, een Ḥimṣī, op gezag van Abū Umāma, en van hem [leverde] Ṣafwān ibn ʿAmr als enige over; hij is niet bekend" — en er wordt gezegd dat hij "ʿAbd Allāh" de metgezel is, en er wordt gezegd dat hij "ʿUbayd Allāh ibn Busr al-Ḥabrānī" de tābiʿī is, en dat is waarschijnlijker. Daarna vermeldde hij na hem "ʿUbayd Allāh ibn Bishr al-Bajalī", en hij zei: "in hem is onbekendheid; alleen Yūnus ibn Abī Isḥāq heeft van hem overgeleverd, niet meer."
Het is dus bijna duidelijk dat hetgeen in de Tārīkh al-Kabīr (3/1/374, 375) staat, slechts een vermenging is tussen twee verschillende biografieën, en dat van de biografie van "ʿUbayd Allāh ibn Busr" het begin is weggevallen uit de gedrukte versie van de Tārīkh al-Kabīr, en een deel ervan is binnengedrongen in een andere biografie. Dit wordt waarschijnlijker doordat Ibn Abī Ḥātim, die beide biografieën [afzonderlijk] vermeldde, dit niet behandelde in zijn boek "Bayān khaṭaʾ Muḥammad ibn Ismāʿīl al-Bukhārī fī tārīkhihi" ("Uiteenzetting van de fout van al-Bukhārī in zijn Tārīkh"); en ware er in de oorspronkelijke tekst van al-Bukhārī's Tārīkh zoiets, dan zou het Ibn Abī Ḥātim niet zijn ontgaan. Hetgeen al-Tirmidhī van al-Bukhārī uit de Tārīkh al-Kabīr overneemt, is dus weggevallen uit de gedrukte editie.
(39) De beide berichten 20631 en 20632 — [zie de voorgaande noot; de biografische gegevens zijn identiek:] "Ibrāhīm Abū Isḥāq al-Ṭālqānī" is "Ibrāhīm ibn Isḥāq ibn ʿĪsā al-Ṭālqānī al-Bunānī", en soms werd gezegd "Ibrāhīm ibn ʿĪsā", toegeschreven aan zijn grootvader; hij is een vrijgelatene van "Bunāna", betrouwbaar, een van de leermeesters van Aḥmad; hij hoorde [overleveringen] van Ibn al-Mubārak en van Baqiyya. En "al-Ṭālqān", met sukūn op de lām, en men zegt ook met fatḥa erop, is een stad in Khurāsān. Hij heeft een biografie in al-Tahdhīb, en al-Kabīr 1/1/273, en bij Ibn Abī Ḥātim op twee plaatsen 1/1/86, 119, en Tārīkh Baghdād 6:24. En "ʿAbd Allāh ibn al-Mubārak", een van de grote imams, reeds vele malen voorbijgegaan. En "Ṣafwān ibn ʿAmr ibn Hirm al-Saksakī", betrouwbaar, standvastig en vertrouwd, reeds vele malen voorbijgegaan, waaronder: 7009, 12194, 12807, 13108. En "ʿUbayd Allāh ibn Busr", in de verkleinvorm zoals het hier staat, en in de overlevering van Aḥmad in zijn Musnad, en in de Sunan van al-Tirmidhī. En "ʿAbd Allāh ibn Busr" in al-Mustadrak van al-Ḥākim, en Ḥilyat al-awliyāʾ van Abū Nuʿaym. En in Ibn Kathīr, geciteerd uit de Musnad, "ʿUbayd Allāh ibn Bishr", en dat is een verschrijving. [Voor de volledige bespreking van de overleveringswegen en de discussie over "ʿUbayd Allāh ibn Busr", zie de tekst van noot (38) hierboven, die woordelijk wordt herhaald.]
(40) Het bericht 20633 — "Muḥammad ibn Khalaf ibn ʿAmmār al-ʿAsqalānī", een leermeester van al-Ṭabarī, reeds vele malen voorbijgegaan, het laatst onder nummer 12523. En "Ḥaywa ibn Shurayḥ ibn Yazīd al-Ḥaḍramī al-Ḥimṣī", betrouwbaar, reeds vele malen voorbijgegaan, het laatst onder nummer 15378. En naar dit bericht is reeds verwezen in de voorgaande aantekening, via de weg van Baqiyya ibn al-Walīd op gezag van Ṣafwān ibn ʿAmr.
(41) Zie de uitleg van "warāʾ" in wat eerder is voorbijgegaan: 546, 475, aantekening 1.
(42) Zie de uitleg van "al-ghalīẓ" in wat eerder is voorbijgegaan, 7:341 / 14:360, 576 / 15:366.
