Tabari (1 passage)

1. Full Dutch translation of Tabari's text

   Het woord over de uitleg van het woord van de Verhevene: وَرَبَطْنَا عَلَى قُلُوبِهِمْ — de Verhevene zegt:

   Wij inspireerden hen met geduld en versterkten hun harten met het licht van het geloof (īmān), zodat hun zielen afgewend werden van hetgeen zij hadden — de gemakken en het comfort van het leven.

   Zoals Bishr ons heeft verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, van Qatāda, over وَرَبَطْنَا عَلَى قُلُوبِهِمْ : "door middel van het geloof (īmān)."

   Zijn woord: إِذْ قَامُوا فَقَالُوا رَبُّنَا رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَالأرْضِ — Hij zegt: toen zij voor de tiran Diqyānūs stonden en hij hun verwijten maakte over het verlaten van de aanbidding van zijn goden, zeiden zij tot hem: رَبُّنَا رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَالأرْضِ — Hij zegt: zij zeiden: onze Heer is de Koning van de hemelen en de aarde en al wat daarin is. Uw goden zijn zelf geschapen en beheerd, en het is ons niet geoorloofd om de aanbidding van de Heer na te laten en het geschapene te aanbidden. لَنْ نَدْعُوَ مِنْ دُونِهِ إِلَهًا — Hij zegt: wij zullen naast de Heer der hemelen en der aarde nimmer een god aanroepen, want er is geen god buiten Hem, en alles behalve Hem is Zijn schepping. لَقَدْ قُلْنَا إِذًا شَطَطًا — de Verhevene zegt: als wij een god zouden aanroepen buiten de god der hemelen en der aarde, dan zouden wij door dat aanroepen van een ander als god ware overdrijving (shaṭaṭan) gesproken hebben — bedoeld wordt: grove leugen, ver buiten de maat gaand in zijn nietigheid en overdrijving. Zoals de dichter zei:

   "Hoor toch, o mijn volk! Mijn berispenden zijn mij te ver gegaan, terwijl zij beweren dat mijn recht door mijn ijdelheid verdwenen is."

   Men zegt: fulān heeft in zijn prijs de maat overschreden (ashṭṭa fī al-sawm) als hij de maat te buiten gaat en de prijs overdrijft — yashshuṭṭu ishṭāṭan wa-shaṭaṭan. Wat het ver zijn betreft, zegt men: de woning van fulān is ver (shaṭṭa manzilu fulānin yashiṭṭu shuṭūṭan); en wat de hoogte betreft: het meisje is lang geworden (shaṭṭati al-jāriyatu tashiṭṭu shiṭāṭan wa-shiṭāṭatan) — als zij lang groeide.

   Overeenkomstig wat wij zeiden over de uitleg van شَطَطًا spraken de uitleggers.

   Vermelding van wie dat zei: Bishr heeft ons verteld, hij zei: Yazīd heeft ons verteld, hij zei: Saʿīd heeft ons verteld, van Qatāda, over لَقَدْ قُلْنَا إِذًا شَطَطًا — hij zei: "leugen."

   Yūnus heeft ons verteld, hij zei: Ibn Wahb heeft ons bericht, hij zei: Ibn Zayd zei over لَقَدْ قُلْنَا إِذًا شَطَطًا : "dan zouden wij dwaling uitgesproken hebben." Hij zei: al-shaṭaṭ is de dwaling in de rede.

   Show original Arabic

   القول في تأويل قوله : ( وَرَبَطْنَا عَلَى قُلُوبِهِمْ ) يقول عز ذكره: وألهمناهم الصبر، وشددنا قلوبهم بنور الإيمان حتى عزفت أنفسهم عما كانوا عليه من خفض العيش. كما حدثنا بشر، قال: ثنا يزيد، قال: ثنا سعيد عن قتادة ( وَرَبَطْنَا عَلَى قُلُوبِهِمْ ) يقول: بالإيمان. قوله: ( إِذْ قَامُوا فَقَالُوا رَبُّنَا رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَالأرْضِ ) يقول: حين قاموا بين يدي الجبار دقينوس، فقالوا له إذ عاتبهم على تركهم عبادة آلهته ( رَبُّنَا رَبُّ السَّمَاوَاتِ وَالأرْضِ ) يقول: قالوا ربنا ملك السماوات والأرض وما فيهما من شيء، وآلهتك مربوبة، وغير جائز لنا أن نترك عبادة الربّ ونعبد المربوب ( لَنْ نَدْعُوَ مِنْ دُونِهِ إِلَهًا ) يقول: لن ندعو من دون ربّ السموات والأرض إلها، لأنه لا إله غيره، وإن كلّ ما دونه فهو خلقه ( لَقَدْ قُلْنَا إِذًا شَطَطًا ) يقول جل ثناؤه: لئن دعونا إلها غير إله السماوات والأرض، لقد قلنا إذن بدعائنا غيره إلها، شططا من القول: يعني غاليا من الكذب، مجاوزا مقداره في البطول والغلوّ: كما قال الشاعر: ألا يـا لَقَـوْمي قـد أشْـطَتْ عَوَاذِلي ويــزْعُمْنَ أنْ أوْدَى بِحَـقِّي بـاطلي (7) يقال منه: قد أشط فلان في السوم إذا جاوز القدر وارتفع، يشط إشطاطا وشططا. فأما من البعد فإنما يقال: شط منـزل فلان يشطّ شطوطا ، ومن الطول: شطت الجارية تشطّ شطاطا وشطاطة: إذا طالت. وبنحو الذي قلنا في تأويل قوله (شَطَطا) قال أهل التأويل. ذكر من قال ذلك: حدثنا بشر، قال: ثنا يزيد، قال: ثنا سعيد، عن قتادة، قوله ( لَقَدْ قُلْنَا إِذًا شَطَطًا ) يقول كذبا. حدثنا يونس، قال: أخبرنا ابن وهب، قال: قال ابن زيد، في قوله ( لَقَدْ قُلْنَا إِذًا شَطَطًا ) قال: لقد قلنا إذن خطأ، قال: الشطط: الخطأ من القول.