Tabari (1 passage)

1. Full Dutch translation of Tabari's text

   De uitleg van de woorden van Allah de Verhevene: يَوْمَ يَأْتِ لا تَكَلَّمُ نَفْسٌ إِلا بِإِذْنِهِ فَمِنْهُمْ شَقِيٌّ وَسَعِيدٌ (11:105)

   ("De dag waarop hij komt, spreekt geen ziel, behalve met Zijn toestemming; en onder hen zijn er die ellendig zijn en er zijn er die zalig zijn.")

   Abū Jaʿfar zegt: Allah, verheven zij Zijn gedachtenis, zegt: Op de dag dat hij komt — de Dag der Opstanding, o mensen — en het Uur aanbreekt, spreekt geen ziel, behalve met toestemming van haar Heer.

   ---

   De Koranreciteerders verschilden van mening over de lezing van de woorden: يَوْمَ يَأْتِي .

   De meerderheid van de reciteerders uit Medina las dit met behoud van de ya' (i.e. yawma yaʾtī) in: يَوْمَ يَأْتِي لا تَكَلَّمُ نَفْسٌ .

   Sommige reciteerders uit Basra en sommigen uit Kufa lazen dit met behoud van de ya' bij doorlopend lezen (waṣl) en weglating ervan bij het pauzeren (waqf).

   ---

   Een groep reciteerders uit Kufa las dit met weglating van de ya' zowel bij doorlopend lezen als bij het pauzeren: يَوْمَ يَأْتِ لا تَكَلَّمُ نَفْسٌ إِلا بِإِذْنِهِ .

   ---

   Abū Jaʿfar zegt: De juiste lezing hiervan is naar mijn mening: يَوْمَ يَأْتِ , met weglating van de ya' zowel bij doorlopend lezen als bij het pauzeren, in navolging van de schrijfwijze van de muṣḥaf. Dit is bovendien een bekende spreekwijze van de stam Hudhail; zij zeggen: "mā adrī mā taqūl" ("ik weet niet wat jij zegt"), en hierop slaat ook het gedicht van de dichter:

   Jouw twee handen — de ene hand houdt geen dirham vast, uit vrijgevigheid, en de andere geeft bloed met het zwaard.

   ---

   Er staat لا تَكَلَّمُ , terwijl het eigenlijk "lā tatakallamu" zou zijn; één van de twee tā'-letters is weggelaten, omdat de overblijvende tā' als aanwijzing volstaat voor de weggelaten tā'.

   ---

   Wat Zijn woorden betreft: فَمِنْهُمْ شَقِيٌّ وَسَعِيدٌ — dit wil zeggen: onder deze zielen die op de Dag der Opstanding niet spreken behalve met toestemming van hun Heer, zijn er ellendigen en zijn er zaligen. De terugverwijzing (met het meervoud "minhum") betreft het woord "nafs" (ziel), dat qua vorm enkelvoud is, maar door de meervoudsvorm "minhum shaqiyyun wa-saʿīdun" als meervoud wordt opgevat.

   ---

   Voetnoten:

   De dichter van het aangehaalde vers is mij onbekend.

   De voetnoot over het gedicht verwijst naar: Maʿānī al-Qurʾān van al-Farrāʾ in de toelichting bij dit vers; en het Arabische Woordenboek (Lisān al-ʿArab), lemma (lāqa): "mā yalīqu bi-kaffihi dirhamun" (met fatḥa op de yā') betekent: het kleeft niet aan zijn hand vast, het blijft niet hangen. De aanvullende voetnoten over "ḥashraja" (het geluid dat rolt in de keel zonder te ontsnappen), "al-suḥayl" (het geluid dat rondgaat in de borst van de ezel tijdens het balken), en het gedicht uit de dīwān (p. 106) dat de wilde ezel beschrijft — deze behoorden tot de aanvullende noten in de gedrukte editie.

   Show original Arabic

   القول في تأويل قوله تعالى : يَوْمَ يَأْتِ لا تَكَلَّمُ نَفْسٌ إِلا بِإِذْنِهِ فَمِنْهُمْ شَقِيٌّ وَسَعِيدٌ (105) قال أبو جعفر : يقول تعالى ذكره: يوم يأتي يوم القيامة ، أيها الناس، وتقوم الساعة ، لا تكلم نفس إلا بإذن رَبّها. * * * واختلفت القراء في قراءة قوله: ( يَوْمَ يَأْتِي ). فقرأ ذلك عامّة قراء أهل المدينة بإثبات الياء فيها( يَوْمَ يَأْتِ لا تَكَلَّمُ نَفْسٌ ). وقرأ ذلك بعض قراء أهل البصرة وبعض الكوفيين بإثبات الياء فيها في الوصل وحذفها في الوقف. * * * وقرأ ذلك جماعة من أهل الكوفة بحذف الياء في الوصل والوقف: ( يَوْمَ يَأْتِ لا تَكَلَّمُ نَفْسٌ إِلا بِإِذْنِهِ ). * * * قال أبو جعفر: والصواب من القراءة في ذلك عندي: ( يَوْمَ يَأْتِ ) ، بحذف الياء في الوصل والوقف اتباعًا لخط المصحف، وأنها لغة معروفة لهذيل، تقول: " مَا أدْرِ مَا تَقول "، ومنه قول الشاعر: (16) كَفَّــاكَ كَــفٌّ مَـا تُلِيـقُ دِرْهَمَـا جُـودًا وأُخْـرَى تُعْـطِ بِالسَّـيْفِ الدَّمَا (17) * * * وقيل: ( لا تَكَلَّمُ ) ، وإنما هي " لا تتكلم "، فحذف إحدى التاءين اجتزاء بدلالة الباقية منهما عليها. * * * وقوله: ( فَمِنْهُمْ شَقِيٌّ وَسَعِيدٌ ) ، يقول: فمن هذه النفوس التي لا تكلم يوم القيامة إلا بإذن ربها، شقيٌّ وسعيد ، وعاد على " النفس "، وهي في اللفظ واحدة ، بذكر الجميع في قوله: ( فَمِنْهُمْ شَقِيٌّ وَسَعِيدٌ ). ------------------------ الهوامش : (16) لم أعرف قائله . (17) معاني القرآن للفراء في تفسير الآية ، اللسان ( ليق ) ، يقال : " ما يليق بكفه درهم " ( بفتح الياء ) أي : ما يحتبس ، و " ما يلقيه القراء وهو " ، أي : ما يحبسه . (18) ديوانه : 106 ، واللسان ( حشرج ) ، وسيأتي في التفسير 29 ، 4 ( بولاق ) ، من طويلته المشهوره ، يصف فيها حمار الوحش ، وبعده : كَأَنَّــهُ مُسْتَنْشِــقٌ مِــن الشَّــرَقْ خُـرًّا مـن الخَـرْدَلِ مَكْـرُوهَ النَّشَـقْ و " حشرج " ردد الصوت في حلقه ولم يخرجه . و " السحيل " ، الصوت الذي يدور في صدر الحمار في نهيقه .